Çingiz Aytmatovun “Cəmilə” əsərində qadının romantik “xəyanəti”. Sərvanə Dağtumas

SƏRVANƏ DAĞTUMASIN YAZILARI

Çingiz Aytmatovun “Cəmilə” əsərində qadının romantik xəyanəti.

Giriş. Qırğız yazıçısı sevilən yazar Çingiz Aytmatovun qələmə aldığı ən gözəl eşq hekayəsi “Cəmilə” əsərində sevginin, məhəbbətin, mərdliyin, dəyanətin gücü azyaşlı yeniyetmənin aləmində ilahiləşdirilir. Əsərin hər cümləsindən, sözlərindən paklıq damlayır, obrazların yaşadığı duyğular oxucunu vəcdə gətirir,əsərin ruhundan  şəffaflıq axır, oxucunun, sanki gözlərini qamaşdırır. Əsər cavan, qoçaq oğlanın-Seyidin dilindən nəql edilir. Əsərdə yeganə təhkiyəçi odur. Bu, təsadüf deyil. Aytmatov Talas vadisində cərəyan edən Cəmilənin əhvalatının bilavasitə şahidi olmuş və həmin hadisələri bir neçə il sonra qələmə almışdır. Güman edirik ki, Seyid yazıçının proobrazıdır. Əslində əsər uşağın həyatından, onun gizli dünyasından, duyğularından, istəklərindən, uşaqlığının bir hissəsindən bəhs edir və bu eşq hekayəsinin yeganə canlı şahidi olur.

Cəmilənin həbs olunmuş xəyalları. Əsərin baş qadın qəhrəmanı Cəmilə çalışqan, zəhmətkeş, möhkəm, bacarıqlı, tündxasiyyət bir qırğız gəlini idi. Dağ aili Bəkayirdə ilxıçı qızı idi, atlara yaxşı bələd idi, evin yeganə övladı idi ,xarakterində kobudluq hiss olunurdu ,ailə üzvlərinə qarşı hörmətli, sözə qulaq asan, açıqsözlü, açıqfikirli, ürəyitəmiz bir ev gəlini idi ,lakin eyni zamanda onda mütilik,itaətkarlıq qətiyyən hiss olunmurdu. Cəmilənin xarakteri ailə üzvlərini ,xüsusilə də qayınanasını açmasa da o narazılıq etmir, gəlinini çox sevirdi. Ailəsi onun xoşbəxtliyini, səadətini varlı xoşbəxt evə düşməyində görürdülər.  Aildə ən vacib qayda-qanun gəlinin öz xoşbəxtliyi naminə namusunu və vicdanını qoruya bilməsi idi. Cəmilə deyib-gülən, şən, zarafatcıl bir qız idi, özünə azadlıq vermişdi. Xarakterində diribaşlıq, dilli-dilavərlik daha çox nəzərə çarpırdı, cigitlərlə qəhqəhə çəkir, şıltaq hərəkətlər edirdi.

Cəmilə-Sadıq “məhəbbəti”. Onların tanışlığı da müəmmalıdır: baharda cıdır zamanı Cəmilə ilxıçı Sadığı məğlub etmiş, Sadıq bu məğlubiyyətin heyfini Cəmiləni qaçırdaraq çıxmışdı . Sevərək evləndiklərini iddia edənlər də vardı. Hər halda ail əhli belə danışırdı. Əsəri gözdən keçirən zaman bu evliliyin əvvəldən sevgi əsasında qurulmadığı aydın duyulur. 4 aylıq birgə münasibətdən sonra Cəmilənin əri müharibənin başlanması ilə əlaqədar orduya çağrılmışdı və Cəmilə ərinin yalnız 3 ildi, yolunu gözlədiyi “məktubları” ilə təsəlli tapırdı.  Daniyarın kəndə gəlişi sanki əsl “müharibənin” başlanğıcı oldu. Cəmilənin qəlbində soyuq küləklər əsdirdi,  onun ruhunu tamamilə qoparıb apardı. Cəmilə hər kənd qadını kimi ağır işlər görürdü, ancaq bu,  həsrətlə ərindən gözlədiyi məktubun gəlməsi və adının axırda laqeyd şəkildə çəkilməsi qədər ağır ola bilməzdi.  Qadın elə bir varlıqdır ki hətta xəyanəti belə bağışlayar, fəqət soyuqluğu, yadlığı, sevgisizliyi bağışlamaz. Hər əzab-əziyyətə dözər, ərinin hər cəfasını çəkər, qəlbi qırılsa da dinməz, sevgi görməsə, sevgi gülləri qəlbində susuz qalsa, onu heç bir qüvvə əvvəlki halına qaytara bilməz, yenidən eşq toxumu artıq cücərməz.

Sadıqın gecikmiş “məhəbbəti”.

Qadının və kişinin xoşbəxtliyi nədə idi? Cəmilə və Sadıq xoşbəxt idi mi? Cəmilə ailin cigitlərilə mehriban və səmimi davranırdı . Buna rəğmən onun qəlbində yığılıb qalmış sevgiyə əsl ehtiyac hissi vardı. Onlar xoşbəxt deyildilər və bu xoşbəxtliyin olmamasına nə onların aralarındakı məsafə, nə də Cəmilənin böyüdüyü mühitin neqativ təsiri səbəb olmuşdu. Məsafələr uzaq olsa da dualarla, istəklərlə görüşən qəlblər var. Cəmilə ər yox, məhəbbət axtarırdı. Sadıqın məhəbbəti isə gecikmişdi, o yetəri qədər xanımına məhəbbət bəsləyə, qayğı göstərə bilmədi. Sevmək üçün bunu dillə demək lazım deyil, sevgini hiss etdirməlisən, o isə xanımına bunu yaşada bilmədi. Əsl xoşbəxtlik sevgini hiss etdirmək, öz həyat yoldaşına sevgini vermək, onun mənəvi ehtiyaclarını qarşılamaqdı. Cəmilə bu xoşbəxtlik məfhumunu düzgün dərk edərək, realist addım atdı və özünü Daniyara təslim etdi.

Cəmilənin xarakteri və ya səfil həyatına öyrəşməsi bu ayrılığa səbəb ola bilərdi mi? Cəmilə zarafatcıl, şıltaq, hətta ərköyün qız idi, o səadəti pulda, var-dövlətdə görmürdü, kənd əhlinin düşüncələrindən fərqli olaraq, reallıqla düşünmək lazım gəlsə, varlı ailənin üzvü olmaq, varlı ailədə övlad dünyaya gətirmək insana sevgi qazandırmır.  “Sevgi ilə qarın doymur”  deyirlər, amma Cəmilənin qəlbi ac idi, qəlbinin aclığı ona daha çox işgəncə verirdi, qarnı acqız üçün. 

Cəmilə Sadıqı sevmirdisə, onun məktuba qarşı münasibəti niyə dəyişdi? Bəlkə də sevmək istəyirdi, lakin o bu sevginin qarşılığın görmədi. Ailin öz adət-ənənələri vardı, bunlardan biri də həyat yoldaşına yazılan məktubun olmaması idi. Düzdür, Sadıq onun adını axırda qeyd edirdi, lakin bu onun yoldaşına toxnunurdu, o ərindən daha çox qayğı, daha çox sevgi görmək istəyirdi, hər halda ərinin yolunu gözləyən bir qadının məktub almasını istənilən qadın arzulayar. Bizim fikrimizcə, ən azından o ,yoldaşına salam göndərmək yerinə “ondan muğayət olun, onu sizə tapşırıram” deməsi daha məqsədəuyğun olardı.  Sadıq sevgi məktubu göndərə bilməzdi, buna ehtiyac da yox idi ,amma 3 ildən sonra qadınına qarşı belə saymazlıq etməsi Cəmilənin hislərindən yan keçmədi, doğrudur, sevən heç nəyə baxmır, amma bu sevgi qarşılıqlı olmaq şərtilə.  Cəmiləni daha çox qəzəbləndirən ərinin gecikmiş məktubu daha doğrusu,  gecikmiş sevgisi idi, çünki hər şey üçün artıq Sadıq gecikmişdi və onun bu hərəkəti Cəmiləni ərindən qaçmağa ondan uzaqlaşmağa sövq etdi.

Sadiq Cəmiləni sevirdi mi? Sevirdisə də Cəmiləyə bunu hiss etdirmək lazım idi .Onun buna ehtiyacı vardı. Cəmilə Allaha və ərinə sadiq olmağa çalışırdı, ailəsinin də istədiyi bu idi, lakin Cəmilə bu həyatdan sıxıldı, Sadıqdan qəlbi qırıldı və o ,təsəllini Daniyarda tapmağa çalışdı. Hər şey bir insanı sevməklə başlayar. Bəlkə də o sevirdi, buna baxmayaraq qəlbi artıq qırılmışdı və Daniyarla getdi, onun yanında xoşbəxtliyini tapdı, ondan sevgi qayğı gördü və onunla yaşlanmağa qərar verdi.

 Müharibə olmasaydı Cəmilənin taleyi dəyişərdi mi?  Sevən heç vaxt tərk etməz, hər halda ərinin varlığı belə olsa ondan sevgi görməsə yenə gedərdi, ərinin sevgisini uzaqdan hiss etmək ona kifayət edərdi, o, ərinin yanında olmağını deyil, ona sevgisini verməyini istəyirdi. Yanında olduğunu hiss etdirmək yanında olmaqdan daha önəmlidir.  Müharibənin bu ayrılığın səbəbkarı olması yalnız bir bəhanə ola bilər. İllərlə ərlərinin yollarını gözləyən namuslu, ismətli qadınlar var. Cəmilə yenə gedəcəkdi ,öz səadətinin arxasınca gedəcəkdi, o sanki bunu əlində fənər gözləyirdi, ömür boyu bu eşqi axtarırdı və axır ki o bu eşqinə qovuşdu.  O ac da olsa ,susuz da olsa xoşbəxtliyini tapıbsa, artıq onun var-dövlətə zərrə qədər də ehtiyacı yoxdur. O təngə gəlmişdi ,qəlbindəki boşluq onun bütün varlığına hakim kəsilmişdi və o səfil həyata belə razı idi ,yetər ki yenicə çiçək açmış ülvi məhəbbəti, sevgilisi onun yanında olsun.

Cəmilə daha tez gedə bilərdi, amma…

Gedə bilərdi, lakin bəlkə də axtardığı uzun illər gözlədiyi şəxslə qarşılaşmamışdı, bəlkə də əri ilə aralarındakı  mənəvi məsafə onların yenicə çiçək açmış münasibətinin bitməsinə solmasına gətirib çıxartdı. Cəmilənin fikrincə dünyada qadın qəlbini başa düşən kişilər yoxdur, kişilər sadəcə özlərini düşünürlər. Qadın kişilərdə yaxşı gələcək, kişilər isə qadınlarda yaxşı keçmiş axtarır.  Görünür, Cəmilə Sadıqda yaxşı gələcək görə bilmədi. Onun laqeyd münasibəti Cəmilənin qəlbini qırdı ,sanki qisas almaq hissilə bu addımı atdı və Sadığı Daniyara dəyişdi. Belə desək, pulu sevgiyə dəyişdi.

Fırtınalı eşq dastanı. Daniyar əsərin əsas sujet xəttini təşkil edən obrazlardan biridir. O, eyni aildən idi ,yetimliyin və həyatın hər sərt üzünü görmüşdü.  Bir müddət sonra qohumları tərəfindən unudulmuş, elə burda məskunlaşmağa başlamışdı. Haqqında söz-söhbət yayılan bu cavan oğlan tez bir zamanda da unudulmuşdu.  Onun açıq-aşkar olmayan simasında sanki bir fırtına qopur, soyuq küləklər əsirdi. Daniyar deyəndə ağıla qapalı, ciddi, sərt, adamayovuşmaz,  qaradinməz, qaraqabaq, hamıdan qaçan, azdanışan bir xarakter gəlirdi. Həmişə ail əhli ilə məsafəli idi, fikri adətən, dağınıq olurdu.  Onun dalğın, kədərli, xəyalpərvər gözləri, bitkin, yorğun və qəmgin baxışları insanın gözü qarşısında canlanırdı. Üzdən sakit və fağır görsənirdi, yalnızlığı özünə sirdaş seçmişdi.  Müharibə nəticəsində insanlıqdan, qəlbindən başqa hər şeyini itirmişdi. Sanki torpaq onu qəbul etmək istəmirdi və o nəfəs alırdı. Cəmilənin onu lağa qoyması, ona qarşı laqeyd davranması Daniyarı heç vaxt özündən çıxarmamışdı. O, bütün ilhamverici mahnıları Cəmilə üçün oxuyurdu, onun qəlbindəki ehtirası, vurğunluğu, istəklə, arzu ilə coşub-daşan, vəcdə gələn hislərini sanki Cəmilə ortaya çıxara bilmişdi. Cəmilənin quraqlığa çevrilən qəlbinə yeni toxumlar səpən də o idi. Daniyar yalnız bir adamın vurğunu deyildi, sanki qəlbində daha böyük hislər baş qaldırmışdı, təbiətin ,dağların, torpağın, quşların ,bir sözlə həyatın vurğunu idi və bu duyğular onun zümzümə etdiyi mahnıda daha aydın özünü büruzə verirdi ,onu sanki bütün təbiət-çaylar ,yarpaqlar,dağlar-dərələr dinləyir və ifasından feyzab olurdu.

Daniyarın kisəni aparmaq cəsarəti gənc qızda hislər mi oyatdı? Cəmilə ilə qaynının qurduğu bu tələ uğursuz oldu və bu, Cəmiləyə şübhəsiz təsir göstərdi. Həmişə istehza dolu baxışları ilə Daniyarı təqib edən, onu ələ salan, öz şıltaqlığından yenə də vaz geçməyən Cəmilə belə bir hadisə ilə qarşılaşacağını təsəvvürünə belə gətirməzdi. Bu hadisədən sonra  iztirab içində idi və vicdan əzabı çəkirdi. Onu ən çox incidən Daniyarın yaralı ayağı ilə o yükü daşıması yox, onun qəlbinin yaralı olması, Cəmiləyə zillənən yalvarış, mərhəmət, imdad dolu baxışları idi. Cəmilə hiss olunurdu ki, son vaxtlar artıq ondan çəkinirdi, cigitlərlə suda oynamaqdan belə utanır, Daniyarın kəskin, qəmli baxışlarını öz üzərində hiss edərək, geri addım atırdı. Daniyar sanki həm fərəh, həm də qüssə dolu baxışları ilə nəsə demək istəyirdi, görünür, o da səadətini gənc qızda görmüşdü. Onlar axtardıqları sevgini, xoşbəxtliyi bir-birlərində tapmışdılar. Cəmiləni artıq nə Sadığın məktubu, “sevgisi” ,nə də özü maraqlandırırdı . Bunun üçün artıq gec idi. Təbiət böyük bir eşqlə yaratdığını eyni təntənə ilə də məhv edər. Daniyar zahirən kasıb idi, lakin onun mənəviyyatı, zəngin eşqi, tükənməz sonsuz idi, bəzən insanlar həyatın köhnə qanunlarının amansızcasına pozulmasının əleyhinə idilər. Onlar Cəmilənin bu addımı ilə barışa bilmir, mental dəyərlərə zidd sayırdılar. Cəmilənin bu hərəkəti “romantik xəyanət” sayılır.

Cəmilə stereotipləri aşa bildimi? Cəmilənin mənəvi həyatı səfil idi, onun bu hərəkəti yolverilməz hesab oluna bilər, ancaq gənc qız çox qırıldı ,sevgi qarşılıqlı hörmət, qayğı, xoşbəxt həyat əsasında yaranır, onun qarşılığın görməsən, artıq sevginə, hörmətinə layiq olmayan insanla eyni dam altında yaşamağa ,bir evdə yaşlanmağa dəyməz. Cəmilə bunları dərk edirdi və artıq o, özünə haqq qazandıraraq, xoşbəxtliyinin arxasınca getdi. Sadıq ilk başda onun xəbərsiz gedişini bayağı qarşılasa da sonradan düşüncələrinin yalnış olduğunu başa düşdü.

Daniyar Cəmilə-Sadıq münasibətlərinin bitməsində rol oynadı mı? Cəmilənin yaşı az olsa da ağlı başında, düşüncəli bir qız idi, onu heç kim bu hərəkəti eləməyə vadar edə bilməzdi. O artıq qərarını vermişdi. Sadığın ona sonradan məktub göndərməsinin bir önəmi qalmamışdı. Ona daha o məktublar lazım deyildi.

Sevgi üçbucağı. Daniyar Cəmiləni sevirdi ,bu onun gizli, inadkar, yalvarış dolu baxışlarından hiss olunurdu, bəlkə də düşünürdü ki, o, əlçatmazdır və heç vaxt Cəmilə onun olmayacaq, amma özü də bilmədən Cəmilənin yatmış ruhunu oyatdı. Daniyar qəlbən vurğun adam idi. Onun məhəbbəti müqəddəs, böyük məhəbbət idi. Bu sevgini o, mahnılarında gizli saxlamış, onunla yaşamışdı. Laqeyd, dağınıq adam bu nəğmələri ürəkdən vurğunluqla səsləndirə bilməzdi. Müharibədən yaralı qayıtmış bu adam insanlardan uzaq dururdu. Əsərdə görünür, gestap Sovet rejiminə qarşı da kəskin etiraz motivləri var. Müharibənin hakim kəsilməsi və dəhşəti Daniyarın geyimindən, fiziki qüsurundan-axsamasından, soyuq davranışından, susqunluğundan hiss olunurdu, lakin ən yaxşı məsləhətçi zamandır. Zaman keçdikcə insan yaşadıqları məşəqqətləri, ağrıları, acıları, yaralarını unudur, bəzən də yaşadığı travmanın, əzabın qarşısında aciz qalır və təslim olur. Bəlkə də buna görə insan öz duyğularında gizlənir, qaranlıq tərəflərini göstərmir, heç kəs bu insanı anlamır, insan bəlkə də onu başa düşən birinin olmamasını bildiyi üçün öz daxili aləminə çəkilir və ətraf aləmdən təcrid olur.

Qadın nə istəyir? Ailə həyatı qayğıdır, özü üçün deyil də başqası üçün yaşamaqdır, həyat da bu zaman mənalı keçir, özü üçün yaşayanda isə ölüm qorxusu onu bütün ağuşuna alır. Ailə qurmaq asandır, lakin onu əldə saxlamaq, dağıtmamaq, qorumaq çətindir. Ailə qala kimidir, ora girmək istəyən çoxdur, mühafizə güclü olsa, o qalanı heç kəs dağıda, ora girə bilməz. İnsan ilk növbədə qalanı özü mühafizə etməlidir, özü dağıtmamalıdır, yalanı, xəyanəti, güvənsizliyi, sevgisizliyi ora buraxmamalıdır, yoxsa qala tez uçular. Cəmilə də mühafizə edə bilmədi, çünki qılıncı yox idi, qorumağa heç nə yox idi. Sadıq orduda mübarizə apardı, öz qalasını mühafizə edə bilmədi, nə özü qılınc oldu, nə də Cəmiləyə qılınc Verdi. Özü buna şərait yaratdı, öz cəsarətsizliyinin, qətiyyətsizliyinin qurbanı oldu.  İnsan Allah üçün, qəlb üçün yaşamalıdır. Qəlbi yaradıb ki, insan sevsin, sevgisiz insan heçnədir, sevgi olmayanda, onun yerini nifrət alır. İnsan ilk öncə Allahını, sonra isə bəndələrini sevməlidir. Fırtına zamanı vəcdə gələn okean, göydə guruldayan şimşək kimi ifadələr əsərlərdə estetik ovqat yaradır. İnsan bəzən güllü-çiçəkli, bağlı-bağatlı çəmənliyi seyr edər, bəzən uçurumdan dərənin dibinə baxar, elə olur ki, uçurumun dibindəki gözəlliyə aldanıb özünü onun qucağına atır, həmin gözəllik də onun ölümünə bais olur. Birinci mənzərə sevinc hissidir, ikinci isə qorxu. Digəri isə xoşbəxtliyin görünməyən dəhşətli tərəfi. İnsan uçurumdan uzaqlaşmaq istədikcə, ona yaxınlaşır, əldə edə bilmədiyi şeylərin arxasınca qaçır, ona doğru can atır, daim həsrətini çəkir. Uçurum adlandırdığımız məfhum əslində insan qəlbinin dərinlikləridir, hər bir insanın qəlbi onun uçurumudur. İnsan, xüsusilə də qadınlar daim hislərinin, duyğularının əsiridir.  Qəlbdə əgər nifrət məskən salıbsa, məhəbbət məğlub olur, insan hər kəsdən və hər şeydən qaçır, tənhalaşır, sonda bu həyatdan üz döndərir.

Gəlin-qayınana münasibətləri. Müasir dövr üçün bu iki ailə qadının münasibətləri ziddiyyətli olsa da, əsərdə bu halın tam əksilə qarşılaşırıq. Bunun da səbəbi maraqlıdır. Görəsən, Cəmilə kimi gəlinlərin sayı azalıb, yoxsa analar belə gəlini qəbul etmək istəmirlər, ya da belə qayınanalar azlıq təşkil edir, bəlkə də cəmiyyət qəbul etmir…Kiçik ana adlandırılan qəhrəman ana obrazı öz müsbət keyfiyyətlərilə yadda qalır: xeyirxah, üzüyola, fağır, çalışqan, zəhmətkeş, hörmətli, insaflı, ağıllı, təcrübəli, mehriban ev sahibəsi… Ananın sərtliyi və öcüşkənliyi yox idi, lakin onun ağır, tünd, adət-ənənəyə bağlı xasiyyəti də vardı. Gəlini Cəmiləni çox sevirdi, onun şıltaq hərəkətlərinə fikir vermir, yaşa dolandan sonra düzələcəyinə ümid edirdi,  onun qəlbinin gizli hislərindən hamı xəbərsiz idi, ona nə qayınana, nə zəngin ev, şərait, nə də quruca bir ər lazım idi. Ona ən çox təsir edən gəlininin evdən vaxtsız gedişi oldu.

Qayınanasının və ya digər ailə üzvlərinin ciddi münasibəti Cəmilə üçün nəyisə dəyişərdi mi? Əgər qayınanası çox sərt olsa idi, deyərdilər ki, qayınanadan bezib getdi, amma qayınanası ən azından onu yoluna qoysa, gəlinə gəlin olduğun hiss elətdirsə idi,  gəlin özü ilə hesablaşardı.  Qayınana isə istəyirdi ki Cəmilə özü bunu etsin. “Gəlin düşdüyü ocaqda gəlindir” deyiblər. O gəlin ki özünü necə aparmaq qaydasını bilmədi, bunun sonu olmaz. Ən azından o bunu dərk etməli idi, davranışlarını nizama salmalı idi, qayınanası nə qədər ona sərt davransa da onun özünün ağlı başında olmalıdır, özü gəlin olduğun dərk etməlidir. 

Geri dönüş oldumu? Sevginin təməlini “Cəmilə” ilə qoyan məhz Aytmatov oldu. Əsərin eşq qəhrəmanlarının sonrakı taleyi oxuculara məlum olmasa da Aytmatov qeyd edir ki, onlar artıq çox xoşbəxtdirlər və layiq olduqları məhəbbətlə yaşayırlar. Əlbəttə güman olunur ki, Cəmilə həyatın anlamını dərk etmiş və arzularına çatmışdır, geri dönüşün olması mümkün deyildi. Onu kimin, nəyin xoşbəxt edəcəyini, kilidlənmiş ürəyinin qıfılını kimdə və harada  olduğunu tapdı, küt beyinli, daşlaşmış fikirlərin əsiri olan, düşünmək bacarığını tamamilə itirmiş insanların sözlərini önəmsəmədi. O, camaatın kasıb, fiziki qüsurlu Daniyarı tənqid etmələrinin belə fərqində deyildi. Heç kəs Daniyarın daxili zənginliyindən agah deyildi. Maraqlıdır ki, belə bir ciddi ail mühitində Cəmilənin cigitlərlə zarafatyana münasibəti, özünü bəzən yaşına uyğun olmayan tərzdə aparması deyil də öz səadətinin arxasınca qaçması daha çox ailin zoruna gedir, daha çox istehza və nifrətlə qarşılanırdı.

Cəmilənin günahı nə idi? Saf, pak hisləri qəlbində yaşatması ? Buna görə mi onu məzəmmət edirdilər? Cəsarətilə yaşaya bilməyən əsarətilə ölər. Yazıçı üçün ən böyük mövzu insandır və o, bəşər övladının düşüncələrini, istəklərini, xoşbəxtliyini, sevincini səadətini hər şeydən üstün hesab edirdi. Aytmatov insanları təqsirləndirmir, mühakimə etmirdi. Cəmiyyət basqısını, mühafizəkarlığını, şablon düşüncələrini sübut etməyə çalışır və insandan qat-qat aşağı səviyyədə olduğunu gözlərinin önünə sərir. Cəmilə doğurdan da heyrət doğurdu, güc-qüvvə inam verdi, cəsarət yaratdı, məqsədə çatmağın, istəklərə qovuşmağın, bu qaranlıq zindandan xilas olmağın heç vaxt gec olmadığını, arzuladığımız həyatı yaşamaq üçün kimsənin əngəl yarada bilməyəcəyini isbat etdi. İnsanların bir qismi həyatına sarılan qırılmaz zəncirlərdən qurtulub xoşbəxtliyə qovuşacağı günün xəyallarını qurur. “Başqaları nə deyər” düşüncəsi, mühakiməsi, tənəsi, ucuz və bulanıq fikirləri ilə yaşayan zaman isə artıq bütün arzularını, istəklərini basdırır, xəyallarını öldürür, puç edir, öz cəsarətini itirir və bu itkinin qurbanı olur. Bu düşüncələrdən, qaranlıq fikirlərdən azad olan, öz arzu və məqsədlərinin arxasınca gedən Cəmilə kimilərinin əzmkarlığı, mübarizəsi Daniyar kimilərinin zəngin, mənəviyyatlı olmaları, inam və ümidlərinin aşıb-daşması, nəhayət bu iki gəncin istəklərinin qovuşması insanları motivasiya edir, ruhlandırır, azad quş kimi qanadlandırır . Məsafələr belə uzaq olsa, dualarla görüşən qəlblər vardır.

Seyidin mükəmməl rəsm əsəri. Yazıçı bu sevgi hekayəsini Seyidin dilindən verir. Cəmiləni sevən onu qısqanan ona sahiblənən yeniyetmə qaynı burada diqqət çəkir. Bu obraz yazıçının prototipidir. O, daim doğma olmayan qardaşı arvadını qorumağa çalışır, hətta buna gücü yetməyəndə acıqlanırdı. Bəlkə də o, eyni qandan olan doğma qardaşı olsa idi, belə etməzdi. Cəmilə qaynının ona qarşı bildirdiyi iradını önəmsəmir, hətta inciyirdi. Hər halda Cəmilə özü nəyi necə edə biləcəyi bir qadın olduğunu düşünürdü və ona görə də azyaşlı qaynının etdiyi hərəkətlərinə acığı gəlir, çox vaxt ironiya ilə gülür, bəzən gülməkdən də özünü güclə saxlayırdı. Əsərdə diqqət çəkən məqamlardan biri də bu sirli məhəbbət başlayan andan etibarən adi karandaşla bunları təsvir edən Seyidin rəssamlığıdır. O, gələcəkdə rəssam olur və şahidi olduğu bu sevgini boyalarla təsvir edir, sanki o şəkilə baxanda Cəmilə ilə Daniyarın fizioqnomikası deyil, daxili aləmi daxili dünyası açıq-aşkar görünür. O, onların qısa zamanda şahidi olduğu xoşbəxtliyini rəsm əsərilə əbədiləşdirir və münasibətlərini dəstəkləyir.

Əsərin ideyası. Pozulması yalnış qayda-qanunun hər şeydən yüksəkdə duran məhəbbətdən aşağı olması. Yazıçının da əsl qələbəsi bu idi- sevgini hər şeyin fövqündə vermək və müqəddəsləşdirmək.

Əsəri oxuyanda sanki film izləyirsən və hər şey sənin gözlərinin qarşısında canlanır. Bu cür əsərlər ekranda yayımlanaraq, daha çox uğur qazanır.  Onlardan biri də “Cəmilə”dir. Əsərin sujet xətti əsasında film də çəkilmişdir. Müəllif öz yurdunun-Talas vadisinin tarixinə, mədəniyyətinə,kültürünə, adət-ənənələrinə toxunur, vadinin dağları, yaylaqları, çayları aydın şəkildə təsvir olunur. Hətta bəzən özünü bir obraz kimi də görürsən. Əsərdə Aytmatov donmuş cəmiyyəti donmuş sular kimi “əritməyə” çalışır. Müharibənin simvolikası əsərdə Daniyardır. Onun aldığı fiziki və mənəvi travmalar, zərbələr və çəkdiyi iztirablar bunun bariz nümunəsidir. Qəlbi də özü də yaralı olan Daniyarı da bu sevgi dəyişir. Hər kəsə qarşı məsafəli olsa da Cəmilə ilə arasında körpü qurur. İroniya ilə başlanır və eşqlə davam edir. Onun bədbəxt olacağını düşünən camaat onun əsl xoşbəxtliyindən xəbərsiz idilər. Onlar isə heç nəyə baxmadılar və əl-ələ verərək, hər şeyi arxada qoyub getdilər. Onların xoşbəxt olacaqlarından Seyid əmin idi, ona görə də o nə qınıyır, nə də nigaran qalırdı. Aytmatov üçün insanın uğuru, həyatda əldə etdiyi qazanc insanın xoşbəxtliyidir, onun gerçəkləşən arzuları, xəyallarıdır. Cəmilə də sözün əsl mənasında təəccübləndirir, cəsarət verir, güc-qüvvə yaradır, boyunduruqdan çıxmağın heç vaxt gec olmadığını, yaşamaq istədiyin həyatı yaşamaq üçün heç kəsin maneə törədə bilməyəcəyini sübut edir, gələcək nəsillərə də bariz nümunə olur. Onu qınayan saxta, cahil insanlara bu gedişi ilə böyük iz qoyan “bomba” atır.

Təsadüf Allahın gizli təxəllüsüdür. Bəli, qismət də, tale də, alın yazısı da, qəza da, qədər də Allahın müxtəlif adlarıdır. Allah hər kəsə bir fürsət verir və insanın onu dəyərləndirməyini istəyir. Bəzən biz qarşılaşdığımız fürsətləri dəyərləndirir, imtahandan üzüağ çıxırıq, bəzən də Onun bizim üçün məsləhət bildiyi təsadüflərə, qismətə razı olur, mütiliklə boyun əyirik, elə olur ki, təəssüflənirik, elə də olur ki, sevinirik. Tale də sözün əsl mənasında Cəmilənin üzünə gülür və stansiyaya taxıl daşıyaraq, Daniyarla tanış olur. Daniyarın danışığından artıq onun həyat, sevgi –hər şey haqqında fərqli düşüncələri sahib olmasının şahidi oluruq və gənc oğlan düşüncələrini çox vaxt dilə gətirmir, xüsusilə də fəlakətli müharibə haqda danışmağa ürək eləmir, yalnız qəlbinin qapılarının Cəmiləyə açır.

Çingiz Aytmatovun “Cəmilə” əsəri sırf reallığına görə fərqlənir və mənəvi kolliziyaların insan həyatında rolunu göstərmişdir, qadın adət-ənənəyə bağlı olsa da öz fikirlərini ortaya qoymaqdan da çəkinmir, sərt rejimə qarşı çıxır. Cəmilənin yaşadığı mühitdə qanun-qayda hökm sürür və yaşayış da sıxıcıdır, gənc qız da bu mühitdən qopmaq, qurtulmaq istəyir, yəni əslində keçmişdən. Ona sevgi anlayışı yaddır, ideal sevgi axtarır. Yazıçı qadının fərdi xüsusiyyətlərini, etnik-milli psixologiyasını rahat şəkildə ortaya qoyur. Aytmatov yeni tipli insan obrazının formalaşması və təşəkkülündə böyük rol oynamışdır. İlk olaraq, əsərlərində sovet rejiminə qarşı çıxmış, müharibənin törətdiyi fəsadları açıq-aydın təsvir edir. O, obrazların mənəvi aləminin zənginliyini, rəngarəngliyini təbii şəkildə oxucuya təqdim edir, əsərlərində, kredosunda bəşəriliklə millilik vəhdət təşkil edir, harmoniya üzrə tarazlaşır, qəhrəmanların simasında müsbət, dərin insani keyfiyyətlər təzahür edir.

Müəllif: Sərvanə DAĞTUMAS

Ədəbiyyatşünas

SƏRVANƏ DAĞTUMASIN YAZILARI

PDF>>>ZAUR USTAC UŞAQ ŞEİRLƏRİ

PDF: >>>>> ZAUR USTAC “QƏLƏMDAR-2”

PDF>>> ZAUR USTAC “BB” KİTABI

>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

ZAUR USTACIN SATIŞDA OLAN KİTABLARI


“YAZARLAR”  JURNALI PDF


YAZARLAR.AZ

===============================================

<<<<<< WWW.USTAC.AZ və  WWW.BİTİK.AZ >>>>>> 

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

OT KÖKÜ ÜSTƏ BİTƏR…

AZƏR TURANIN YAZILARI

Ötən əsrin xeyriyyəçiləri haqda çox deyilib,çox yazılıb.Onlardan biri haqqında maraqlı bir kitab diqqətimi çəkdi və həmin tanınmış şəxsiyyət haqqında yazı hazırlayıb redaktorla məsləhətləşmək üçün yuxarı mərtəbəyə qalxdım.
Üzündə mərhəmət qarışıq nur saçılan bu ziyalımız,özünün də tez-tez işlətdiyi sadə bir müəllimin oglu,lakin elə bir müəllimin ogludur ki ,o müəllim respublikamızda və ondan da kənarda böyük nüfuz və hörməti ilə seçilən,öz ziyası ilə ətrafa nur paylamış və bu nurun işıgına yüzlərlə tanınmış məşhurlar toplaşardılar.
Bu ,hamımızın hörmətlə andıgımız Neftçalanın adlı-sanlı əsil ziyalısı,əməkdar müəllim İmamverdi Əbilov idi…

İmamverdi Əbilov – ömrün məna sıxlığı – Azər TURAN


Onunla respublika elmi-praktik konfranslarında,müxtəlif tədbirlərdə görüşərdik.Fasilədə harda çox toplaşanlar vardısa bilirdik ki,orda İmamverdi müəllim var.Hamı onun maraqlı iş metodları ilə tanış olmaq istəyir,onunla şəxsən görüşmək istərdi .O,ciddi görünsə də çox sadə,alicənab, zarafatcıl,yüksək mənəvi keyfiyyətləri özündə cəmləşdirən bir insan,gözəl ailə başçısı,geniş dünya görüşünə malik bir şəxsiyyət idi.Onun ətrafında görkəmli alimlər,şairlər, yazııçılar,müxtəlif sahələrdə çalışan dövlət adamları,bəstəkarlar və digər tanınmışların olması onun nə qədər səmimi,dostcanlı,qonaqpərvər olmasının barız nümünəsidir.
İmamverdi müəllim gənc nəslin təhsilə,elmə olan maragını müxtəlif vasitələrlə artırmagın yollarını özü bilməklə yanaşı gənc müəllimlərə də öyrədirdi.


Respublika mətbuatında bir- birindən oxunaqlı yazılarla çıxışları daim maraqla qarşılanırdı.Məqalələri,xatirələri əldən-ələ gəzirdi…
Ata ocagının layiqli davamçısı və bu gün “Ədəbiyyat”qəzetinun baş redaktoru Azər Turanın atası haqqında xatirələrini dinlədikcə kövrək hisslərin təsirindən yaşaran gözlərinin şahidi olduq….Onunla həmsöhbət olmaq, dinləmək nə qədər xoş oldugunu həmkarları da təsdiq edərlər…Azər müəllim nələrdən,kimlərdən söhbət açmadı..?
Səməd Vurgunun,Bəxtiyar Vahabzadənin,,Xudu Məmmədovun,Cabir Novruzun,Qabilin və bir çox tanıınmış .şair. və yazarların evlərində atası ilə olan maraqlı xatirələrini elə həvəslə yada salıb danışırdı ki,…Söhbət əsnasında onu da qeyd etdi ki,evlərindəki pianonu bacısı istəyibmiş ki,aparsın.Lakin atasının vəsiyyətinə görə heç kəsə verilməyib.Bilirsiz niyə?


Çünki,o pianoda evlərində qonaq olan Qara Qarayev, Emin Sabitoglu və digər bəstəkarlar həmin pianoda çalıblarmış…
Müsahibim elə maraqla,elə maraqlı insanlardan söhnət açırdi ki,vaxtın necə keçdiyini hiss etmədik..
Xstitələr məni o illərə apardı….Görün, nə qədər tanınmış simaların əhatəsində olub bu ailə və bu ailənin ləyaqətli oglu, yazıçı Azər Turan!!!
Birinci dəfə kiçik esse ilə ədəbi mühitə ilk addımlarını atan bir gənc- bu günün tanınmış ziyalısı,yazıçı-publisist ,tədqiqatçı,redaktor və ən əsası gözəl ailə başçısı,sədaqətli dost,səmimi gözəl İnsan!!

ZAUR İLHAMOĞLU AYB-NƏ ÜZV OLDU


Bu yazını hazırlayarkən çox məsələləri açıqlamadım,çünki yazdıqca yazmaq olardı….(ardı var…)

Azər müəllim ,sizə möhkəm can saglıgı,ədəbi – bədii yaradıcılıgınızda.yeni-yeni ugurlar arzulayıram.
Burda atalar sözü yadıma düşdü:”Ot kökü üstə bitər”!

Müəllif: Nəzakət EMİNQIZI

AJB-nin üzvü, DAMM-nın Ekspertlər Şurasının sədri,“Qürur” Bədii Yaradıcılıq Mərkəzi Nəzdindəki” Xaribülbül” Ədəbi Məclisinin sədri, ”Yazarlar”jurnalının əməkdaşı, SİM İB -in Fəxri üzvü.

NƏZAKƏT EMİNQIZININ YAZILAR

AZƏR TURANIN YAZILARI

SƏRVANƏ DAĞTUMASIN YAZILARI

PDF>>>ZAUR USTAC UŞAQ ŞEİRLƏRİ

PDF: >>>>> ZAUR USTAC “QƏLƏMDAR-2”

PDF>>> ZAUR USTAC “BB” KİTABI

>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

ZAUR USTACIN SATIŞDA OLAN KİTABLARI


“YAZARLAR”  JURNALI PDF


YAZARLAR.AZ

===============================================

<<<<<< WWW.USTAC.AZ və  WWW.BİTİK.AZ >>>>>> 

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

Bəsirə Abbasova. Yüksəl.

BƏSİRƏ ABBASOVANIN YAZILARI

Yüksəl danış qoy eşitsin bütün dünya!
(Yüksəl İlqar oğlu Əlizadəyə ehtiramla)
Yüksəl! Sənə ad verəndə bilirmiş anan
Yüksək olacaqsan,dağ olacaqsan
Vətən göylərində qartala dönüb
Düsmən üzərinə şığıyacaqsan!
Cavad xan tinəli zirvədəsən Sən
Adın tək ucasan, adın tək pirsən.
Yüksəl!yüksəldikcə başımız üstə
Zirvədən zirvəyə yüksələcəksən!!
30 il Qarabağ zəncir altdaydı
Türkümün qürüru tapdaq altdaydı
Yüksəl – «Dəmir yumruq»harayındaydı..
Onu çağırırdı Vətən sevğisi..
Ürəyi sızlayır,ürəyi yanır..
Qüssə, kədər onu hey parçalayır
-Gərək azad edəm,döğma Vətəni!!
Yüksəklik türkündür!- çağırır məni..
2020- c il payız səhəri..
Ali komandanın döyüşmək əmri
Yayıldı bir anda Azərbaycana
Vətən oğulları gəldi haraya
Ana torpaqları göztək qoruya.
Yüksəl vida etdi doğmalarina
Könüllü yollandı cəbhə yoluna
Səngərin soyuğu boranı qari
Vətən alovunda isindi, yandı
Doqma torpaqları qoruyan oqul
Soyuq səngərləri anamız sandı.
Vuruşdu gecəni qatıb gündüzə
Onun cəsarəti düşmən bağrını
Deşib, parçalayıb,məhvə yolladı
Düşmən gülləsinə puç gəlsə belə
Qalib xəbərini göylərə yaydı..
Onun taleyinə qarlar ələndi…
Ömrü qara hopub torpağa döndü..
Yüksəl ruhu ilə canlanan torpaq,
Yüksələrək sanki mələyə döndü
Qəhrəmanlar ölmür ölməyib Yüksəl!
Vətən göylərinə o,keşik çəkir
Ruhu səmalarda dolaşıb hər an
Əbədi yaşayır igid qəhrəman!
Yüksəl danış!
Sən Yüksəlsən!İnciməsin qardaşların!
Sən Yüksəlsən!Səmalarda yüksəkdəsən
Yüksəl danış!
Qoy eşitsin,bütün dünya
Vətən nədir?Ana nədir?Torpaq nədir?
Onun üçün candan keçən
Məğrur,igid oğul nədir!
Yüksəl danış!
Sən yüksəldin,qalib olan xalqın kimi
Qanlar aşdın,qanlar keçdin
Yenilməyən bu savaşda qalib oldun
Qalib xalqın məğrur Şəhid oğlu kimi!
Sən YÜKSƏLSƏN!
Vətən,torpaq, ana üçün
Sən gəlmişdin bu dünyaya
Erməniyə qan uddurub,qisas aldın
Fərrux kimi yüksəklikdən yüksəkliyə Sən ucaldın
Düşmənləri diz çökdürüb, əbədu bir tarix yazdın!!
Bu savaşda qalib oldun!Cavad xanın bayrağını yüksəldərək,
Qarabağın üstə sancdın!
Bir səs gəldi:
Yüksəl!Yüksəl!
Anan deyir:Azərbaycan, bir də Yüksəl!
Ey Allahım Haqq, Ədalət daim yüksəl!!!

Müəllif: Bəsirə ABBASOVA

Gəncə Dövlət Universitetinin umumi ped.kafedrasının baş müəllimi.

BƏSİRƏ ABBASOVANIN YAZILARI


ZAUR USTACIN ŞEİRLƏRİ


ZAUR USTACIN YAZILARI


TUNCAY ŞƏHRİLİNİN KİTABI

PDF>>>ZAUR USTAC UŞAQ ŞEİRLƏRİ

PDF: >>>>> ZAUR USTAC “QƏLƏMDAR-2”

PDF>>> ZAUR USTAC “BB” KİTABI

>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

ZAUR USTACIN SATIŞDA OLAN KİTABLARI


“YAZARLAR”  JURNALI PDF


YAZARLAR.AZ

===============================================

<<<<<< WWW.USTAC.AZ və  WWW.BİTİK.AZ >>>>>> 

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

“Azərbaycan” şeiri. Tuncay Şəhrili.

Tuncay ŞƏHRİLİ

“Azərbaycan”
Biz müstəqil dövlətik!
Bizim bayrağımız var.
Babalardan əmanət
Qalan torpağımız var.

Borcluyuq qorumağa!
Qulluğunda durmağa!
Əkməyə, suvarmağa
Dədə tövsiyəmiz var.

Tuncayam, elim, Ağdam!
İnana bilmir adam.
Vətən edilib, edam…
Dörd yanda tikəmiz var!
14.04.2018. (İlk şeir) Bakı ş.

Müəllif: Tuncay ŞƏHRİLİ

TUNCAY ŞƏHRİLİNİN KİTABI

PDF>>>ZAUR USTAC UŞAQ ŞEİRLƏRİ

PDF: >>>>> ZAUR USTAC “QƏLƏMDAR-2”

PDF>>> ZAUR USTAC “BB” KİTABI

>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

ZAUR USTACIN SATIŞDA OLAN KİTABLARI


“YAZARLAR”  JURNALI PDF


YAZARLAR.AZ

===============================================

<<<<<< WWW.USTAC.AZ və  WWW.BİTİK.AZ >>>>>> 

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

ZAUR USTAC. ŞEİRLƏR.

ZAUR USTACIN YAZILARI


SÜBH ÇAĞI
Pozur addım səsləri,
Gecənin kor sükutun.
Uzaqdan yeyin-yeyin
Yeyir ürəyin qutun…
* * *
Qəfil başlayır quşlar,
Necə gəlirsə buyruq.
Sanki komanda verir,
Gözəgörünməz çubuq…
* * *
Bürüyür bircə anda,
Hər yanı sübh nəğməsi…
İfa edir təbiət,
Əsər Tanrı bəstəsi…
* * *
Getdikcə addım səsi
Eşidilir yaxından.
Gecə qaranlığında,
Ötüb keçir yanımdan…
* * *
Tələsik addımlarda,
Təlaşlı qəlbin səsi…
Elə tələsir, sanki,
(Ta dünyanın sonudur,)
Tükənəcək nəfəsi…
* * *
Uzaqda dan sökülür,
Gecənin rəngi qaçır…
Yaxında purç tumurcuq,
Qətran ətrini sacır…
* * *
Addımlar uzaqlaşır,
Səngiyir sübh nəğməsi…
“Allahu Əkbər”- deyə,
Ucalır azan səsi…
* * *
Aydın olur səbəbi,
O təlaşlı yerişin…
Avazıyır qaranlıq,
Anlamı var gərdişin…
* * *
“La ilahə illəllah”,
Yenə də çökür sükut…
Əllər açılır göyə,
Möminlər tutur qunut…
* * *
Gecənin bağrın yarıb,
Gündüz sıyrılır qından…
Kimisi tövbə edir,
Neçəsi çıxır dondan…
* * *
Həmin şəxs yenə keçir,
Qayıdanbaş yanımdan.
İndi özü görünür,
Səs çıxmır addımından…
17.11.2022. Bakı.

TURAN DEYİLSƏ
Cavid dünyasına əyri baxanlar,
Bu gün baş verənlər siz deyin nədir?!
“Tuncaya” şerini topa tutanlar,
Bu gün baş verənlər siz deyin nədir?!
* * *
Nəhayət, “yar qonaq gələcək bizə”,
Min yol qurban ollam, “o qara gözə”,
Uzağı, “lalər çıxacaq düzə”,
Bu gün baş verənlər siz deyin nədir?!
* * *
İllərin həsrəti hopmuşdu sözə,
Ay ulduz dönmüşdü sözdə qaş-gözə,
Əbədi qardaşlıq hakimdir düzə,
Bu gün baş verənlər siz deyin nədir?!
* * *
Bilirəm bağrınız alışıb yanır,
Nədənsə, çoxları əslini danır,
Ustac bu günlərdə Turqutu anır,
Bu gün baş verənlər siz deyin nədir?!
15.11.2022. Bakı.

ARAZ
Halına acıdım lap əzəl gündən,
Bu qədər qınanır bilmirəm nədən,
Arazı heç zaman qınamadım mən,
Hər iki tərəfə məhrəmdir Araz!
Yaralı torpağa məlhəmdir Araz!
* * *
Sarıyıb Yurdumun şırım yarasın,
Açmayıb, bağlayıb qardaş arasın,
İndi mən qınayım bunun harasın?
Hər iki tərəfə məhrəmdir Araz!
Yaralı torpağa məlhəmdir Araz!
* * *
Çəkib acıları, yığıb suyuna,
Sakitdir, bələddir hamı huyuna,
O da qurban gedib fitnə, oyuna,
Hər iki tərəfə məhrəmdir Araz!
Yaralı torpağa məlhəmdir Araz!
* * *
Xudafərin qucaqlayan qoludur,
Keçidləri salam deyən əlidir,
Bayatılar pöhrələyən dilidir,
Hər iki tərəfə məhrəmdir Araz!
Yaralı torpağa məlhəmdir Araz!
* * *
O tayda çifayda deyir Şəhriyar,
Bu tayda dardadır indi Bəxtiyar,
Yarını gözləyir hər gün Lütfiyar,
Hər iki tərəfə məhrəmdir Araz!
Yaralı torpağa məlhəmdir Araz!
15.11.2022. Bakı.

ÜZÜMÜZÜ GÖRMƏ!
Könlü işıqlı olanın,
İşi yox gün işığıynan!
Ruhu təmiz olduğundan,
Yeyəcək öz qaşığıynan!
★ ★ ★
Heç dərdini çəkməginən,
Nə yaxşı görmürsən bizi.
Könlün saf, ruhun pak qalsın,
Görməyəsən belə üzü…
★ ★ ★
Çalış, duyma səsimizi,
Xəbərsiz ol halımızdan.
Xoş halına xəbərsizsən,
Boş-boş qeylü-qalımızdan…
★ ★ ★
Dərdin çəkmə bu dünyanın,
Öz dünyanı xürrəm yaşa!
Sənin gözün bizdən iti,
Ayağın dəyməsin daşa!
★ ★ ★
Əzada gözü sağlar var,
Görsə də ruhu sikəstdir.
Gözün deşəni görməyir,
Çünki ruhən o nakəsdir!
13.11.2022. Bakı.

QATIQ
Qatıq deyib, fors eləmə qardaşım,
Bir çox evdə süfrələrin padşahı.
Baxırsan ki, bığlarınıda “bığ yağı”,
Fors eləyir, cibində yox bir şahı.
* * *
Qatıq deyib, fors eləmə qardaşım,
Bir çox evdə onun adı yavanlıq.
Baxırsan ki, düz əməlli adamdır,
Yazıq olub, evin yıxıb cavanlıq.
* * *
Qatıq deyib, fors eləmə qardaşım,
Bir çox evdə kiçik dünya ibrəti.
Nehrə onu elə qəşəng çalxayır,
Söz artıqdı, tutan tutdu söhbəti…
* * *
Qatıq deyib, fors eləmə qardaşım,
Ustac görüb tuluq-tuluq turş qatıq,
İndi “yağ”dır “vitrin”ləri bəzəyir.
Ya “şor” olub, ya “turş ayran”, ya “atıq”…
12.11.2022. Bakı.

MƏN ZƏFƏRƏ TƏŞNƏYƏM
Qutlu zəfər sancağım,
Sancılmağa yer gəzir!
Alınası öcüm çox,
Bu gün ruhumu əzir!
* * *
Dərbəndi, Borçalını
Unuduruq həmişə…
Kərkük, Mosul bağrı qan,
Boyun əyib gərdişə…
* * *
Yudumun dörd bir yanın
Hürr görmək istəyirəm!
Şanlı zəfər tuğuma
Zər hörmək istəyirəm!
* * *
İrəvan peşkəş olub
Beş sətirlik kağızla…
Zəngəzuru naxələf
Verib quru ağızla…
* * *
Bədnam Araz illərdir
Olub qargış yiyəsi…
Top doğrayan qılıncın
O taydadır tiyəsi…
* * *
İstəyirəm bu bayraq
Dalğalansın Təbrizdə!
Urmuda üzsün balıq,
Sanki üzür dənizdə…
* * *
Xoyda, Mərənddə bir gün,
Olum qonaq üzü ağ.
Ərdəbilə, Tehrana
Qurulmasın ta duzaq…
* * *
Qarsdan, Ağrıdan baxım,
Qaşqayadək görünsün!
Qapıcıqdan, Qırxqıza
Ağ dumanlar sürünsün!
* * *
Bu arzular həyata
Keçməsə, mən heç nəyəm!
Neynim, mayam belədir,
Mən zəfərə təşnəyəm!!!
08.11.2022. Bakı.

BU GÜZ
Zəfər libasında sevinc göz yaşı,
Hər iki sahildə dayanıb ərlər!
Ayrılıq atəşi elə qarsıyıb,
İçərək qurudar Arazı nərlər!
* * *
Göylərdən boylanır Tomris anamız,
Əlində qan dolu o məşhur tuluq!
Xain yağıların bağrı yenə qan,
Canı əsməcədə, işləri şuluq…
* * *
Uşaqdan böyüyə hamı əmindir,
Tarix səhnəsində yetişib zaman!
Bu dəfə biryolluq bitəcək söhbət,
Nə güzəşt olacaq, nə də ki, aman!
* * *
İllərdir həsrətdən gözləri nəmli,
Mamırlı daşların gülür hər üzü!
Neçə qərinədir qalmışdı çılpaq,
Yamyaşıl çayırla gəlib bu güzü!
* * *
Al donun geyinir Günəş hər səhər,
Səmamız masmavi, göy üzü təmiz!
Duman da yox olub, itib buludlar,
Gözün aydın olsun, sevin, a Təbriz!
06.11.2022. Bakı.

Müəllif: Zaur USTAC,

“Yazarlar” jurnalının baş redaktoru,

şair-publisist.

ZAUR USTACIN ŞEİRLƏRİ


ZAUR USTACIN YAZILARI

YAZARLAR.AZ
===============================================

<<<<<< WWW.USTAC.AZ və  WWW.BİTİK.AZ >>>>>> 

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

ZAUR USTAC VƏ GÜLHÜSEYN KAZIMLI

ZAUR USTAC GÜLHÜSEYN KAZIMLIYA “İSA MUĞANNA” DİPLOMUNU TƏQDİM EDİR. (17.02.2023. BAKI. AYB.)

HAZIRLADI: TUNCAY ŞƏHRİLİ

TUNCAY ŞƏHRİLİNİN KİTABI

PDF>>>ZAUR USTAC UŞAQ ŞEİRLƏRİ

PDF: >>>>> ZAUR USTAC “QƏLƏMDAR-2”

PDF>>> ZAUR USTAC “BB” KİTABI

>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

ZAUR USTACIN SATIŞDA OLAN KİTABLARI


“YAZARLAR”  JURNALI PDF


YAZARLAR.AZ

===============================================

<<<<<< WWW.USTAC.AZ və  WWW.BİTİK.AZ >>>>>> 

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

Cəlil Məmmədquluzadənin ev-muzeyində görüş-tədbir keçirildi

ƏLİ BƏY AZƏRİNİN YAZILARI

Cəlil Məmmədquluzadənin ev-muzeyində görüş-tədbir keçirildi

21 fevral 2023-cü ildə Cəlil Məmmədquluzadənin ev-muzeyində Beynəlxalq Ana dili günü münasibətilə tədbir keçirildi. Tədbirdə muzeyin işçiləri, Bakı Slavyan Universitetinin bir qrup müəllim və tələbə heyəti, “Xəzan” jurnalının baş redaktoru yazıçı Əli bəy Azəri iştirak etdilər. Tədbir-görüşün mövzusu “Mollanəsrəddinçilərin yaradıcılığında ana dili məsələləri” idi.

Giriş sözü ilə tədbiri başlayan muzeyin direktoru əvəzi Yeganə Məmmədova muzeyin yaradılmasından danışdı, Mirzə Cəlil irsinin öyrənilməsində bəzi istiqamətlərə diqqət yetirməyin vacibliyini vurğuladı. Eyni zamanda bu sahədə tələbə-gənclərlə və Cəlil Məmmədquluzadənin əsərlərinin öyrənilməsində xüsusi istəyi olan elm adamlarıyla hər zaman əməkdaşlığa üstünlük verdiklərini bildirdi.

Bakı Slavyan Universitetinin dosenti, Müasir Azərbaycan dili kafedrasının müəllimi filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Şəhla Əhmədova öz çıxışında Cəlil Məmmədquluzadənin əsərlərində ana dili xüsusiyyətlərindən danışdı. Belə bir tədbiri niyə məhz “Beynəlxalq ana dili günü”nə planladıqlarının səbəbini açıqladı. “Din şəhidləri, yurd şəhidləri eşitmişdik, amma dil şəhidləri barədə heç nə bilmirdik. Banqladeşdə dil uğrunda mücadilədə şəhid olanların xatirəsinə BMT bu günü belə adlandırıb”, deyə tədbir iştirakçılarını məlumatlandırdı.

Ondan sonra universitetin Azərbaycan dili kafedrasının müəllimi, Filologiya fakültəsinin tədris işləri üzrə dekan müavini filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Sədaqət Əsgərova ədibin yaradıcılığı barədə geniş məruzə elədi. Natiq onun yaradıcılığından nümunələr göstərərək təhlil və paralellərini açıqladı.

Universitetin müəllimi Sevinc Kərimova və tədbirdə iştirak edən filologiya fakültəsinin bakalavr və magistr pilləsində olan tələbələr ədibin yaradıcılığı və ana dilimizin yad təsirlərdən qorunması haqda fikirlərinin ifadəsində fəallıq göstərdilər.

“Xəzan” jurnalının baş redaktoru yazıçı Əli bəy Azəri öz çıxışında Mirzə Cəlil yaradıcılığının Azərbaycan ədəbiyyatında müstəsna yeri haqqında danışdı, əsərləri, dil xüsusiyyətləri, personajların dialoqlarındakı gələcəyə hesablanmış fikirlər, ironiya, sarkazm üzərində qurulmuş tənqiddən çıxarılacaq nəticə və milli inkişaf strategiyaları barədə öz fikirlərini bildirdi. “Xoşdur ki, belə bir tədbir ana dilimizin kənar təsirlərdən qorunması haqqında ziyalıların müzakirələri ilə bir vaxta düşür”, dedi.

Tədbir-görüş səmimi söhbətlə iki saata qədər davam etdi. Sonda qonaqlar Cəlil Məmmədquluzadənin ev-muzeyi ilə yaxından tanış oldular.   Tədbirdən fotolar:

HAZIRLADI: TUNCAY ŞƏHRİLİ

TUNCAY ŞƏHRİLİNİN KİTABI

ƏLİ BƏY AZƏRİNİN YAZILARI

CAROLİNE LAURENT TURUNC

CAROLİNE LAURENT TURUNÇ

PDF>>>ZAUR USTAC UŞAQ ŞEİRLƏRİ

PDF: >>>>> ZAUR USTAC “QƏLƏMDAR-2”

PDF>>> ZAUR USTAC “BB” KİTABI

>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

ZAUR USTACIN SATIŞDA OLAN KİTABLARI


“YAZARLAR”  JURNALI PDF


YAZARLAR.AZ

===============================================

<<<<<< WWW.USTAC.AZ və  WWW.BİTİK.AZ >>>>>> 

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

Vaqif Nəcəfzadə. Ovçu Vəli.

VAQİF NƏCƏFZADƏNİN YAZILARI

Ovçu Vəli
(nağıl – poema)

I.
Keçmiş bir zamanda,
Bizdən uzaq məkanda.
Yaşayırdı Vəli kişi,
Ovçuluq idi işi.
Gəzirdi dərələri,
Keçirdi bərələri.
Çox tələlər qurardı,
Gündə bir ov vurardı.
Günləri vurub başa,
Çatmışdı qırxbeş yaşa.
Eldə hörməti vardı,
Yüz bir işə yarardı.
Yoxsul olsa da özü,
Yerə düşməzdi sözü.
Yoldaşı Gülnaz xala,
Hər gün bürünüb şala.
Bəy evinə gedərdi,
Orda qulluq edərdi.
Oğlu ilə bərabər,
Evdən çıxıb hər səhər.
Düzənirdilər yola,
Dağ ətəyində qala.
Orda yaşayırdı bəy,
İşləyirdi min kələk.
Talayırdı kəndləri,
Dağıdırdı bəndləri.
Yerdə, suda mənimdir,
Yoxsullara qənimdir.
Qürələnib deyirdi,
Belə zülümlər edirdi.
Həmən bəyin evində,
İşləyir Gülnaz xala.
Oğlu ilə birlikdə,
Gah evdə, gah dirrikdə.
Günəş gözün açanda,
Atın minib çapanda.
Gəlirdilər buraya,
Bu möhtəşəm saraya.
İşləyib axşamacan,
Axıdırdılar tər-qan.
Günlər belə keçirdi,
Bəy çox zülümlər edirdi.

42.

* * *
II.
Zülümkar bəylər əlindən,
Qalmışdı bircə çara.
Camaat çəkilirdi,
Meşələrə, dağlara.
Ehtiyat, aclıq, adət,
Olmuşdur xalq içində.
Yoluxcu xəstəliklər,
Yurd salmışdır hər kəndə.
Şah tökür bir ordunu,
Vergi yığırdı hər il.
Şah adamı getməmiş,
Bəyli adamı gəlir.
Dilənçi vəziyyətə,
Yüz əzab əziyyətə.
Dözənlər yaşayırdı,
Dözməyənsə atırdı.
Yurdunu, yuvasını,
Elini, obasını.
Qoşulub qaçaqlara,
Çəkilirdi dağlara.

62.

* * *
III.
Olanda ov uğurlu,
Düşür saraydan yolu.
Ovçu Vəlinin hərdən,
Satıb ətdən, dəridən.
Bəyin nökərlərinə,
Pul keçirib əlinə.
Evə şad qayıdırdı,
Özünü xoşbəxt sayırdı.
Bir gün yenə saraya,
Gələndə Vəli kişi.
Yığışmışdı haraya,
Nökərlər atıb işi.
Yaxınlaşdı yığnağa,
Boylandı soldan-sağa.
Qəlbində kin oynadı,
Tez ortaya atdandı.
Bəyin qudurmuş oğlu,
Çırmaqlanmışdı qolu.
Döyür ana, balanı.
Bizim Gülnaz xalanı.
Tez yapışdı qolundan,
– Dedi balam niyə sən,
– Döyüb arvad-uşağı.
– Gücünü göstərirsən,
– Nədir de təqsirləri.
– Nə günah iş görüblər,
– Bəlkə bəyi söyüblər.
– Sənə heç yoxdur dəxli!
– Get burdan axmaq dəli!
– Sən kimsən axı belə?
– İşimə qarışırsan?
– Təqsirlər arayırsan?
Kişi azma yolunu!
Deyib çəkdi qolunu.
– Ey hörmətli bəyzadə,
– Yaraşmaz sizin ada.
Gücsüzlərə zülm etmək,
Heç nədən tutub döymək.
Axı deyil heç yaxşı,
Pislik ağrıdır başı.
Sən bunun özünə bax,
Yoxsulun sözünə bax.
Deyib çəkdi şallağı,
Düşdü başdan papağı.
Diksindi Vəli kişi,
Gördü qaynayıb dişi.
Üzündə qara zolaq,
Sanki çəkilmişdi dağ.
Qəzəbi aşdı, daşdı,
Şallaqdan yana qaçdı.
Tüfəngini atırdı,
Göyü ağ tüstü yardı.
Dedi bəyin oğlu sən,
– Azma bu gün yolu sən.
Bəyin oğlu titrədi,
Nökər, nayıba dedi:
Niyə ölüb qaldınız,
Yarpaq tək saraldınız.
Tutun bu it oğlunu,
Burun onun qolunu.
Alın tez tüfəngini,
Əzin onun əngini.
Bu vaxt ara qarışdı,
Gülnaz oğlu ilə qaçdı.
Tez kəndə üz tutdular,
Vəlini unutdular.
Bir-birinə qarışdı,
Nökər nayıbın səsi.
Balta, yaba, dəyənək,
Götürdü hər birisi.
Bəyin oğlu yüyürdü,
Götürsün silah, yaraq,
Götürsün patron, daraq.
Budur qapı yanında,
Bağlanmışdı bir kəhər.
Üstü zərli, naxışlı,
Belində vardı yəhər.
Vəli əlində tüfəng,
Atəş açıb hər yana.
Tez ata sarı qaçdı,
Onu dirəkdən açdı.
Aşdı yəhər üstünə,
Dala baxmadan qaçdı,
Qurtuluş yolu tapdı.

146.

* * *
IV.
Alı bəy çox tələsir,
Əsəbiləşir, əsir.
Qaradır bəyin qanı,
Çağırır Süleymanı.
Ağbulağa gedirəm,
Xəbərdarlıq edirəm.
Kəsilsin neçə qoyun,
Doğrayıb hazır qoyun.
Evlər həyət yuyulsun,
Samovarlar qoyulsun.
Bəlkə gətirdim qonaq,
Üzümüzü eylə ağ.
Yaxşı dinlə atanı,
Deyib çapdı atını.
Atası gedən kimi,
Gözlərdən itən kimi.
O, tez etdi əl-ayaq,
Dedi gələcək qonaq.
Dörd olmuşdu gözləri,
Qovdu nayıb – nökəri.
Neçəsin şallaqladı,
Təpik ilə budadı.
Gülnaz evi yuyurdu,
Samovarı qoyurdu.
Oğlu daşıyırdı su,
Çox uzaq idi quyu.
Ayaqları dolaşdı,
Güyüm başına aşdı.
Diyirləndi həyətdə.
Süleyman o saatda,
Yetirdi tez özünü,
“Çıxardaram gözünü”.
Deyib uşağı döydü,
Ata-anasın söydü.
Gülnaz girdi araya,
Nökərlər isə haraya.
Yığışaraq baxdılar,
Söz deməyə qorxdular.
Bu vaxt gəldi Vəli,
Necə olub əməli.
Onu artıq bilirik,
Təkrarı neylərik.

188.

* * *
V.
Əlində beşaçılan,
Gözünə çökmüşdü qan.
Vurnuxurdu həyətdə,
Bəyin oğlu Süleyman.
Bir yoxsul tərəfindən,
Mənliyi tapdalanıb.
Bəyin oğlu Süleyman,
Gör necə günə qalıb.
Bağırırdı deyirdi,
Tez olun silahlanın,
Vəlini atdan salın.
Ya özünü gətirin,
Yada qanlı başını.
Dağıdın yurd-yuvasını,
Daşıtdırın daşını.
Talaya gətirərsiz,
Oğlunu, yoldaşını.
Silahlandı otuzu,
Ağılsız, quduzu.
At belinə çıxdılar,
Kəndə sarı çapdılar.
Gəlib çıxıdılar kəndə,
Salmaq üçün kəməndə.
Bizim Vəli kişini,
Bitirmək üçün işini.

213.

* * *
VI.
Vəli kəhər belində,
Beşaçılanı əlində.
Atın yalına yatdı,
Tüfəngi belə atdı.
Uzaqlaşdı saraydan,
Qışqırıqdan, haraydan.
Bir az getmişdi çatdı,
Atın tərkinə aldı.
Arvadını, oğlunu,
Dəyişdirdi yolunu.
Dedi getsək biz kəndə,
Düşəcəyik kəməndə.
Sizi qoyub mən orda,
Verə bilmərəm yada.
Yaxşısı budur gedək,
Mağaranı yurd edək.
Bu dağları, düzləri,
Çığırları izləri.
Tanıyıram mən yaxşı,
Hər ağacı, hər daşı.
Söylədiyim mağara,
Qaranlıqdır zil qara.
Ora getmək həm çətin,
Həmdə bir az qorxulu.
Sıldırım qayalardan,
Keçib uzanır yolu.
Bir şən, bir ovçu Tarı,
Yaxşıca tanıyarıq,
Bu keçilməz dağları.
Başqa heç kəs bilməyir,
Bu yerlərə gəlməyir.
Heç kəsdə etməz güman,
Burda dayanmaz bir an.
Gəlib axır çatdılar,
Mağaranın yoluna.
Arvadının, oğlunun,
Vəli girdi qoluna.
Sıldırım qayalardan,
Tutub üçü əl-ələ.
Necə əziyyət ilə.
Gəlib çıxdılar belə,
Qaranlıq mağaraya.
Hər yan səssiz, zil qara,
Dəhşətə gəlir insan.
Nəmişlik divarlardan,
Hərdən su damçılanır,
İnsan təhlükə sanır.
Hər səsi, səssizliyi,
Gəlir üfunət iyi,
Vəli deyir eybi yox.
Görürəm qorxursunuz,
Dörd yana baxırsınız.
Alışar gözləriniz,
Qaranlıqda görərsiz.
İndi gərək ikiniz,
Qalasınız burda mənsiz.
Mən gərək gedim kəndə,
Durmaq olmaz bir anda.
Qəzəbləndirdim bəyi,
Yoxsa bizdən ötrü bəy,
Qurar kənddə min kələk.
Qırar günahsızları,
Anaları, qızları.
Xəbərdar edəm gərək,
Bəylə döyüşə girək.
Qutarıb o, sözünü,
Bayra atdı özünü.
Sıldırım qayalardan,
Tuta-tuta yollandı,
Ata çatıb dayandı.
Sazlayıb tüfəngini,
Doldurdu daraqları.
Mindi kəhər belinə,
Çapdı tez kəndə sarı.

287.

* * *
VII.
Vəlinin sözlərindən,
Od yağan gözlərindən.
Bildilər ki, doğurdan,
Arada axacaq qan.
Dedilər qoyub belə,
Səni vermərik ələ.
O, zaman qan içənə,
Heyfslənmə keçənə.
Qırx cavan silahlandı,
Vəli ilə yollandı.
Kənddən yuxarı dağa,
Atları çidar edib.
Uzandılar torpağa,
Burdan görmək olurdu.
Kənddə bütün evləri,
Yolları, küçələri.
Kəndin qocamanları,
Ağıllı insanları.
Tez tədbir tökmüşdülər,
Belə söyləmişdilər.
Kənddə vuruşmaq olmaz,
Belə iş heç yaramaz.
Çıxıb dağ başına siz,
İşarə gözləyirsiz.
Əgər toxunsa bizə,
Həyətə, evimizə.
Bəy, bəyin adamları,
Qayıtdığı yollarda.
Töküləcəkdir qanı,
Əgər olsa iş belə.
Qurmalısız siz tələ.
Düşüb dağ dalında siz,
Mühasirə edirsiz.
O, qudurmuş bəyi siz,
Güllə ilə didərsiz.
Bizdə gələrik bu an,
Yerdə qalmaz intiqam.
Bu vaxt qopdu toz-duman,
Yəqin gəlir Süleyman.
Atların kişnəməsi,
Qışqırıq, söyüş səsi.
Bu oldu gəlişləri,
Yırtıcı gülüşləri.
Bütün kəndə saldu səs,
Evə çəkildi hər kəs.
Kəndin küçələrində,
Beşaçılan əllərində.
Axtardılar Vəlini,
“Bağlayıb əllərini.
Aparacağıq onu,
Biz bəyin hüzuruna.
Tikə-tikə doğrayıb,
Səpəcəyik yoluna.
Bütün bəyliklərin biz,
Onun aqibətindən.
Ar edərsiz onda siz”,
Axtarış hədə-qorxu.
Vermədi bir nəticə,
Bütün kəndin evləri.
Gəzildi bircə-bircə,
Kötəkləyib yüzünü,
Əzdilər üz-gözünü.
Deşildi güllə ilə,
Bağnandılar belə-belə.
Neçə kənd ağsaqqalı,
Neçəsinin allına,
Basdılar qızmar nalı.
Vəlinin qisasını,
Bütün kənddən aldılar.
Vəlinin daxmasını,
Tonqal tək odladılar.
Külək qovdu alovu,
Od qonşu evə keçdi.
Qamış daxmalarını,
Sanki dibindən biçdi.
Yandı kəndin hamısı,
Çoxaldı xalqın yası.
Ucaldı asimana,
Naləsi yana-yana.
Günahsız uşaqların,
Əlsiz, ayaqsızların.
Analar saç yoldular,
Körpələrin dalınca.
Yanar evə doldular,
Belə dəhşətli işlər.
Bəydən çox görmüşdülər,
Bu gün gəlməsə də bəy.
Arada tökdürdü qan,
Onun oğlu Süleyman

376.

* * *
VIII.
Dağ başında cavanlar,
Elə arxa olanlar.
Seyr edib bu işləri,
Dedilər gəlişləri.
Heçdə yaxşı olmadı,
Düşmən cavab almadı.
Edirlər çox vəhşilik,
Vəli deyir hələlik.
Bir azda dözün buna,
Onlar dönəndə geri.
Tökərik başlarına,
Biz bütün güllələri.
İndi durun yolanaq,
Kənd yolunda dayanaq.
Endilər yavaş-yavaş,
Yola gəldilər bir baş.
Kolluqda gizləndilər,
Düşməni gözlədilər.

394.

* * *
IX.
Böyük bəy sarayında,
Nökrlər arasında.
Vardı bir yöndəmsizi,
Pislik idi qərəzi.
Bəyin o, sağ əli idi.
Adı Kərəməli idi.
Çox hiyləgərdi ancaq,
Yox idi onda qanacaq.
Qorxudub nökərləri,
Üstünə atıb şəri.
Yaxşıca döydürürdü,
Kimi gəldi söydürdü.
Bəyin göstərişi ilə,
Bu qansızın işi ilə.
Çox evlər sökülmüşdü,
Çox qanlar tökülmüşdü.
Hər işdə nökərləri,
O, başdan eyləyirdi.
Böyük bəyin adından,
Mükafat vəd edirdi.
İndi vəhşilik edən,
Xalqı güllə ilə didən.
Bu hiyləgər yaramaz,
Dalda gəlirdi bir az.
Hiss etmişdi nə isə,
Bildirmirdi heç kəsə.
O, bir azda düşündü,
Yoldan kənara döndü.
Atını yavaş-yavaş,
Meşəylə sürdü bir baş.
Belə bir az getmişdi,
Güllə səsi eşitdi.
Yoldaşlarının səsi,
Yalvarışı naləsi.
Ona gəlib çatırdı,
Böyük təhlükə vardır.
Deyib işi anladı,
Meşə ilə yollandı.
At üstə əsə-əsə,
Yolları edib kəsə.
Bəy qalasına çatdı,
Özün yəhərdən atdı.
Qorxu düşmüşdü cana,
Danışdı Süleymana.
Eşitdiyi səsləri,
Meşədəki kəsləri.
Bilmədim kimlər idi,
Kömək lazımdır dedi.

442.

* * *
X.
Göndərdiyi adamlar,
Qayıtmamışdı geri.
Hirsindən titrəyirdi,
Yarpaq kimi əlləri.
Süleyman bəyzadənin,
Hirsindən gözlərinin.
İçi qan idi tamam,
Necə axı oldu xam.
İşlər yarı qoymuş,
Neçə qoyun soyulmuş.
Asılırdı dirəkdən,
Qonaqlar gəlsə birdən.
Nə qulluqçu, nə nökər,
Nə aşbaz, nə də mehtər.
Bu nə iş idi düşdü,
Hirsindən o büzüşdü.
Bir az da o, gözlədi,
Bu vaxt Kərəməli gəldi.
Gəlib həyətə girdi,
Yarpaq kimi əsirdi.
Söylədi bildiyini,
Orda eşitdiyini.
Atını tez min “qağa”,
Çap tez sən Ağbulağa.
Atamı axtar danış,
Kömək etsin bəy, tanış.
Əmr etdi Süleyman,
Quruyub qaldı bir an.
Sonra qaçdı aşağı,
Qapıları, yolları.
Bərk-bərk bağladı daldan,
Gözlərini tutub qan.
Bu qudurmuş kəndlilər,
Saraya da gələrlər.

476.

* * *
XI.
Yolun hər iki yanı,
Uzanmışdı igidlər.
Gözləyib qatilləri,
Yola baxırdı gözlər.
Vəli demişdi belə,
Burda quraq biz tələ.
Edərik mühasirə,
Sizə deyim yüz kərə.
Qorxudub nökərləri,
Atmalıyıq biz göyə.
Birinci güllələri,
Nökərlər arasında.
Çoxları günahsızdır,
Öz xoşu ilə gələnlər.
Bu dəstədə çox azdır,
Birinci silahları.
Biz yerə tökdürərik,
Onları atdan salıb.
Sıraya düzdürərik,
Qaçmaq istəyənləri.
Məhf edərsiz yerində,
Bizə güllə atanı.
Buraxmayın birində,
Yerlərin düzəltdilər,
Uzanıb gözlədilər.
Hələ bu vaxt yollarda,
Atlı dəstə göründü.
Bərəyə çatan kimi,
Tüfənglər birdən dindi.
Göyün altı toz-duman.
Ancaq axılmadı qan.
“Tökün tez silahları,
Biz onsuzda tutmuşuq.
Keçidləri, yolları,
Sağ çıxmasız dərədən”.
Vəli qışqırdı birdən,
Nökərlər arasına.
Bir çaxnaşma düşmüşdü,
Bəzisi vurnuxurdu.
Bəzisi büzüşmüşdü,
Axırda silahları,
Ataraq çəkildilər.
Vəlinin əmri ilə,
Sıraya düzülüşdülər.
Tez pusqudan çıxdılar,
Üst başlara baxdılar.
Güllələndi bəzisi,
Bəyə yaxın əzizi.
Qalanın sarıdılar,
Üzü üstə yəhərə.
On cavana dedilər,
Bir şallaq vurdu hərə.
Onlardan sağ qalana,
Cəzası az olana.
Sonra atlar qovuldu,
Gəlib qalaya doldu.

532.

* * *
XII.
Səməd bəyin evində,
Böyük məclis qurulub.
Evin divarlarına,
Neçə xalça vurulub.
Düzülübdür ortaya,
Neçə-neçə nemətlər.
Meyvələr, tərəvəzlər,
Neçə çür bişmiş ətlər.
Zəfəranlı plovlar,
Tənə tək boşqablarda.
Turşular, ədviyyatlar,
Neçə-neçə qablarda.
Divar boyu oturub,
Bütün mahaldan bəylər.
Qulluqdadır nökərlər,
Hər dəfə baş əyirlər.
Pristav dəstəsiylə,
Bu gün qonaq gəlmişdi.
Səməd bəyin evinə,
Yığışaraq demişdi.
Bəylərə o əvvəldən,
Qaçaqların söhbəti.
Düşmür burada dillərdən.
Pristav çox hirslidir,
Çox hündürdən danışır.
Hətta söyüşdə söyür,
Pristav həddin aşır.
Deyirki bu torpaqda,
Bu dərədə, bu dağda.
Qalmamalı bir qaçaq,
Daha eyləyiblər ağ.
Qubernatorun özü,
Bu işdən xbərdardır.
Onun yerli bəylərə,
Böyük hörməti vardır.
Deyir nə üçün bəylər,
Qaçaqları qırmaq üçün.
Heç bir iş görməyirlər?!
Qaçaqlar bürüyübdür.
Dərə-təpəni, yolu,
Silah nə qədər desən,
Anbarlarımız dolu.
Biz köməkdə edərik,
Yollarda göstərərik.
Siz bu işdə birləşin,
Bunun üçün bir əlləşin.
Çox-çox tədbir tökdülər,
Neçə plan çəkdilər.
Yeməyə başadılar,
Boşqab qaşıqladılar.
Bir “tamada” seçdilər,
Al şərabdan içdilər.
Başlar qızışdı yaman,
Kərəməli gəldi bir an.
Qorxunc üz-gözü vardı,
Alı bəyi qacırdı.
Əhvalatı söylədi,
Onlar dardadır dedi.
Qaçdı Alının rəngi,
Qandı o tez tüfəngi.
Dedi bilin ağalar,
Yolu tutub qaçaqlar.
Qırır adamlarımı,
Ləkələyir adımı.
Pristav bərk bağırdı,
Kazakları çağırdı.
Bəylərdə tez çıxdılar,
Silahları taxdılar.
Yığıldı böyük dəstə,
– At üstünə bir nəfəsdə.
Pristav əmr eylədi,
– Yenə vaxtıdır dedi.
– Gücümüzü görərlər,
– Bəyə qarşı çıxmağın.
– Nə olduğunu bilərlər.
Çapa-çapa atları,
Bir neçə saatları.
Yola sərf etdilər,
Kəndə sarı getdilər.

611.

* * *
XIII.
Kəndə qayıdan zaman,
Hər yanı tutmuşdu qan.
Evlər yanıb sökülmüş,
Neçə günahsız ölmüş.
Ah-vaylar, ağlaşmalar,
Sinəyə çökən başlar.
Bir kədər gətirdi,
İnsanların başına.
Qanadların gərirdi,
Vəli deyir qardaşlar,
Başıma dəysin daşlar.
Qırğın saldım mən kəndə,
Od qalayın sinəmdə.
Necə istəyirsiniz,
Mənimlə rəftar ediniz.
Qabağa çıxır Tarı,
– Ömrümü etdim yarı.
– Ağaların yolunda,
– Acda qaldım, yanında.
– Yoxdur heç qiymətimiz,
– Göylərdən gözləyirik.
– Gəlsin səadətimiz,
– Nə qoyun, nə quzumuz,
– Nə torpaq, nə suyumuz.
– Nə şən günümüz vardır,
– Yer üzü bizə dardır.
– Ağalar necə desə,
– Necə kefi istəsə.
– İşlədir tarlasında,
– Şənliyində, yasında.
– Heyvanlardan fərqimiz,
– Nədir bir söyləyiniz?
– Bir baxın evinizin,
– Ancaq külü qalıbdır.
– Bu günkü faciədən,
– Necə ölü qalıbdır.
– Vəlinin bu işlərdə,
– Yoxdur heç bir təqsiri.
– Belənçi vəziyyətə,
– Düşər bizdən hər biri.
– İndi edin məsləhət,
– Bir azdan düşür gecə.
– Hərəkət edək necə,
Söylədi yandan Vəli.
– Götürək külüng, beli,
– Ölənləri basdıraq.
– Ancaq gözətçi qoyaq,
– Kənddə qala bilmərik,
– Bir-bir güllələnərik.
– Alı bəy çox kindardır,
– Vəlinin ürəyi vardır.
– Qisas almaqçün bizdən,
– Bizim hər birimizdən.
– Ayrı yol axtaracaq,
– Bizi bir-bir qıracaq.
– Gəlin biz ayrılmayaq,
Kəndlərə yayılmayaq.
Çəkilək biz dağlara,
Bu zalım ağalara.
Yetər baş əyməyimiz,
Onlar kimi insanıq.
Axır biz hər birimiz.
Məst etmişdi hər biri,
Bu sözlərin təsiri.
Başa düşən oyandı,
Düşməyənsə dayandı.
Döyərək gözlərini,
Vəlinin sözlərini,
Seçib bir-bir aradı,
Gördü həqiqət vardı.

681.

* * *
XIV.
1. Günəş əyilib qərbə,
2. Kölkə salır dağ, təpə.
3. Yanmış kəndin yerindən,
4. Hələdə tüstü qalxır.
5. Kəndi tərk edib gedən,
6. Adamlar dağa qalxır.
7. Neçə acı mənzərə,
8. Gedə-gedə çevirilib.
9. Baxır hərə yüz kərə,
10. Keçmiş yurd-yuvasına,
11. Babalar obasına.
12. Piyadalar, atlılar.
13. Dağnıq bir şəkildə.
14. Dağ yolu ilə qalxırlar,
15. Sola-sağa baxırlar,
16. Dağda yurd salmaq üçün,
17. İntiqam almaq üçün.
18. Beləcə çox getməmiş,
19. Yolu yarı etməmiş.
20. Böyük bir dəstə atlı,
21. Öndə Pristlav, Alı.
22. Çatıb arxadan onlar.
23. Kəndlilərin üstünü,
24. Çatdığı adamlara.
25. Vurur tüfəng süngünü,
26. Pristlav adamları,
27. Qırır onları bir-bir.
28. Adamlar arasına,
29. Düşür bərk haray-həşir.
30. Atıb qalan varını,
31. Uşaqları, qarını.
32. Hərə bir yana qaçır,
33. Tüfənglər alov saçır.
34. Vəli əlində tüfəng,
35. Çağırır cavanları.
36. Hər kol-daş arxasına,
37. Yerləşdirir onları.
38. Düşmənin qabağını,
39. Bir daş hasar tək alır.
40. Qabağa çıxanları,
41. Vurub atından salır.
42. Beləcə yarım saat,
43. Güllələr, daşalar dəyir.
44. Beləcə yarım saat,
45. Düşmən üz-üzə gəlir.
46. Sonra Vəli arxaya,
47. Çəkir adamlarını.
48. Getdikcə sola-sağa,
49. Səpir adamlarını.
50. Ağalar elə bilir,
51. Kəndlilər qorxub qaçır.
52. Hər görünən kol-kosa,
53. Ağalar atəş açır.
54. Ağalar yeridicə,
55. Düşür mühasirəyə.
56. Daş başından enərək,
57. Düşürlər bir dərəyə.
58. Kəndlilər kolluqlarda,
59. Bəylər dərə içində.
60. Bilmədən, düşünmədən,
61. Bəylər düşür kəməndə.
62. Kəndlilər dörd tərəfdən,
63. Qırır bir-bir bəyləri.
64. Bəylərsə sola-sağa,
65. Səpsədə güllələri.
66. Çoxu gedirdi başa,
67. Dəyirdi kola, daşa.
68. Üz qoydular qaçmağa,
69. Dərədən yol açmağa.
70. Çoxu dərədə qaldı,
71. Əbədi yuxu aldı.
72. Əziz yoldaşlarının,
73. Meytin qoyub dərədə,
74. Pristlavla Alı bəy.
75. Qaçırlar ön cərgədə,
76. Əvvəl Şamxal bəradə.

757.

* * *
XV.
Qaranlıq meşə ilə,
Tüfəngin alıb ələ.
Vəli iki yoldaşı,
Yerə əyərək başı.
Gedirlər ehtiyatla,
Gah daş çıxır, gah qala.
Vəli düşünür indi,
Onlara çox çətindir.
Tez çatdırım özümü,
Orda tək qoysan kimi.
Bağrı çatlar qorxudan,
Tez qaçar mağaradan.
Ancaq Gülnaz qorxmazdır,
Onda şir qəlbi vardır.
Vəli belə düşünür,
Onlar bir yola dönür.
Bir az belə gedirlər,
Bir talaya yetirlər.
Qabağda yanır tonqal,
Ətrafında qalmaqal.
Oturub çox adamlar,
Kimdir görəsən onlar.
Vəli deyir yavaşdan,
Gəlin yan ötək burdan.
Xeyrə çatmarıq yoxsa,
Rast gəldik yaramaza.
Geri dönən zamanda,
Yoldaşlardan bu anda.
Biri birdən sürüşür,
Dərin çökəyə düşür.
Burxulur bərk ayağı,
Qışqırtı alır dağı.
Bir dəqiqə keçməmiş,
Onlar gözdən itməmiş.
Talada olan kəslər,
Üstlərini kəsirlər.
Güllə atıb havaya,
Deyir soyunun aya.
Yekə qarın başı daz,
Başçıları yaramaz.
Soyunun nəyiniz var,
A kişi sən bir et ar.
Silah alıb əlinə,
Düşdünüz necə günə.
Bəsdir yoxsul soydunuz,
Yoxdur sizin sonunuz.
Tanıdım səni Vəli,
Kəsərəm səndə dili.
Gəzdiyin bu dağlardır,
Yaxşı tüfəngin vardır.
Tez ol onu ver bəri,
Yoxsa ki, güllələri.
Mən başına çaxaram,
Ölümünə baxaram.
Siz çoxsunuz biz isə az,
Əclaf, quldur, yaramaz.
Ala götür tüfəngi,
Yadda saxla indiki.
Bu qaranlıq gecəni,
Unutmaram mən səni.
– Sən az danış yaramaz,
– Tez özünə qəbr qaz.
Çatıb sənin ölümün,
Bu gün bitəcək ömrün.
Əmr etdi quldur başı,
Bu vaxt iki yoldaşı.
Gəldi başçıya yaxın,
Gedək tez olun baxın.
Ay Ramazan bəy ora,
Əynində don zərxara.
Qaçırmışıq bir gözəl,
Tez ol Ramazan, tez gəl.
Ramazan adlı quldur,
Üzünə verib qurur.
– Bağlayın ağaclara,
– Səhər tezdən onlara.
– Yaxşı divan tutarıq,
– Qayalıqdan atarıq.
Qurtararaq sözünü,
Geri tutdu üzünü.
Tələsdi baxsın qıza,
Bəxti sönmüş ulduza.
Dəqiqələr bir-bir keçir,
Quldurlar yeyir-içir.
Yerdən gəlir qız səsi,
Yalvarış naləsi.
Bir saat keçir belə,
Quldurlar yatmır hələ.
Qurdalanır yerində,
Vəlinin əllərində.
Düyünü boş vurublar,
Bu yaramaz axmaqlar.
Vəli bir az əlləşir,
Çıxardır əlin bir-bir.
Sevinc donur gözündə,
Tapançası əlində.
Yeriyir yavaş-yavaş,
Onlar tərəfə bir baş.
Quldurbaşı Ramazan,
Vəli tərpənmir bir an.
Necə var idi dayanır.
Kin sinəsində yanır,
Ramazan yaxın gəl,
Onları süzür bir-bir.
Yaxınlaşır Vəliyə,
Deyir ki, sən dəliyə.
Bir divan tutum ki mən,
Dəhşətli bir zərbədən.
Sözü qalır ağzında,
Sıxılır boğazında.
Vəlinin barmaqları,
Enir torpağa sarı.
Xırıldayır Ramazan,
Vəli tələsir hər an.
Bağlayır əllərini,
Rahatlayır yerini.
Dəsmal basır ağzına,
Çəkir ağac yanına.
Sarıyır neçə yerdən,
Ayağından, əlindən.
Sonra geri çevrilir.
Yoldaşlarını bir-bir.
Tələdən azad edir.
Üçü meşəyə gedir.

881.

* * *
XVI.
Sıx meşəli bir yamac,
Daşınır qucaq-qucaq.
Quru qollar, budaqlar,
Yanır neçə ocaqlar.
Adamlar yorulub bərk,
Gündə bir dağ edib tərk.
Qaçırlar təhlükədən,
Kazaklardan, bəylərdən,
Günəş qızarıb qərbdə.
Uzanıb kölgələrdə,
Hər gün işlər pisləşir.
Sel su yolları kəsir,
Yağır payız yağışı.
Yaxınlaşdı qışı,
Budur axşam düşmüşdür,
Uzanıb büzüşübdür.
Ocağın qırağında,
Kişilərdə, qadında.
Vəli yata bilməyir,
Özü-özü deyir.
Yandı tamam evləri,
Bu yoxsul kəndliləri.
Saldım dağlara çölə,
Qabağda qış var hələ.
Necə edim bilmirəm,
Əcəb işə düşdüm mən.
Birdə Ramazan quldur,
Dalıma düşüb budur.
Gəzir dağlarda bizi,
Hər yerdə izimizi.
Çörəyə, duza möhtac,
Dəstəmizdə çoxu ac.
Tapsaydım mən Şamxalı,
Yəqin işimin dalı.
Yaxşı gətirər daha,
Yavaş səs gəlir aha!
Eşidiılir yaxından,
Birdən xışıltı səsi.
Qırıq-qırıq tövşüyən,
İnsanların nəfəsi.
Kollar titrəyir yavaş,
Kolluqlardan neçə baş.
Qaranlıqda ağarır,
Bir səs sükutu yarır.
Tərpənməyin, durmayın.
Yerdə səngər qurmayın.
Onsuzda dört tərəfdən,
Etmişik mühasirə.
Mənim bu sözlərimi,
Sizdən eşitsin hərə.
Biz bilmək istəyirik,
Siz hardan gəlmisiniz?
Biz bilmək istəyirik,
Dostsunuz, düşmənsiniz?
Ucadan deyən bu səs,
Xırıldayan bu nəfəs.
Doğma gəldi Vəliyə.
Tanımadın bizi ə…
Şamxal əziz dost niyə,
Basmısan səsi hay-küyə.
İki qaraltı gəlir,
Qollarını açaraq.
İki qaraltı gəlir,
Uşaq kimi qaçaraq.
Durub qarşı-qarşıya,
Bir an dostlar baxışır.
Durub qarşı-qarşıya,
İki dost qucaqlaşır.

949.

* * *
XVII.
Şərqdə üfüq qızarır,
İşıq zülməti yarır.
Gündüz üzünü açır,
Gecə üz qoyub qaçır.
Yenə ocaqlar yanır,
Vəli budur oyanır.
Durub gəzişir asta,
Keçənlər düşür yada.
İki il bundan əvvəl,
Düşdü kəndə qalmaqal.
Səməd bəyin yanında,
Şamxalın oğlu onda.
Çobanlıq eləyirdi,
İşi çox ağır idi.
Sürü sulasın deyə,
Sürünü tökür çaya.
Səmədin oğlu Qulu,
O azğın azmış yolu.
Keçəndə çaydan bəri,
Görür ki, sürüləri.
Tökülüb daşlı çaya,
Yanaşıb deyir aya.
Ay it oğlu yaramaz,
Başına vurub qapaz.
Çıxardaram gözünü,
Unutmusan özünü.
Bu daşların içində,
Sürünü töküb gündə.
Sən acından qırırsan,
Bizə zərəl vurursan.
Şamxalın oğlu Əli,
Dinc durmur bu vaxt dili.
Deyir bəyzadə bilin.
Gözünü tutmasın kin.
Məni heçdə söyməyin,
Nahaq sözlər deməyin.
Basmayın siz hay-küyə,
Sürü sulansın deyə.
Çaya tökmüşəm indi,
Qulu qəzəblə dindi.
Mənə nələr deyirsən,
Nökər oğlu, nökər sən.
Qulu düşərək atdan,
Yapışır nəqanından.
Nəqanı çəkir birdən,
Əli yapışır yerdən.
Daşı qaldıran zaman,
Quruyub qalır bir an.
Sonra sərilir yerə,
“Ana” deyir bir kərə.
Şamxala çatır xəbər.
Nə durmusan bəxtəvər,
Bəy oğlu zalım Qulu.
Azıbdır bu gün yolu.
Vurub oğlun Əlini,
Qırıb sənin belini.
Yer dolandı başına,
Dünya dar gəldi ona.
Dəfn edəndə oğlunu,
Vəli güc ilə onu.
Saxlayırdı yolundan,
Yapışmışdı qolundan.
O gündən beş ay keçdi,
Bərk şaxtalı qış idi.
Başında motal banaç,
Bığı, saqqalı dumac.
Boğazına büküb şal,
Çiynində tüfəng Şamxal.
Gedir küləyə sarı,
Yolu etmişdi yarı.
Birdən qışqırtı səsi,
Bir insanın naləsi.
Çatır qulaqlarına,
Güc verib qıçlarına.
Səsə tərəf tələsir,
Görüb dəhşətdən əsir.
Onbeşdən çox canavar,
Ətrafa sıçrayıb qar.
Bir atlını yıxıblar,
Al qana bulaşıb qar,
Şamxal tez nişan alır.
Bir vəhşi yerdə qalır.
Qalanlar qacıb gedir,
Bir anda gözdən itir.
Şamxal gəlir yaxına,
Görür bulaşıb qana.
Səmədin oğlu Qulu,
İstəyir keçsin yolu.
Onu bu gündə qoysun,
Qoy ürəyi soyusun.
Ancaq dəyişir fikri,
Tələsik dönüb geri,
Alır onu çiyninə,
Kəndə yollanır yenə.
Yığıb bütün qüvvəsin,
Dərib hərdən nəfəsin.
Şamxal durmadan gedir,
Axır ki, kəndə yetir.
Ancaq bütün zəhməti,
Çəkdiyi əziyyəti.
Boş imiş, hədər imiş,
Ömrünə kədər imiş.
Öldü o axşam Qulu,
Namərd bəy azıb yolu.
Bilmir kimə nə etsin,
Kimi təqsirkar bilsin.
Şamxalın bu köməyi,
Şübhələndirir bəyi.
Düşünür neçə onlar.
Burda bəlkə hiylə var,
Bəlkə qisas alıbdır.
Məni dərdə salıbdır.
Soruşmadan, bilmədən,
Gecə vaxtı o birdən.
Neçə nökəri ilə,
Silah alaraq ələ.
Şamxamlın daxmasına,
Od vururlar ki, yana.
Bu vaxt Şamxal oyanır,
Görür ki, evi yanır.
Qaçıb çıxır eşiyə,
Xalqı çağırsın deyə.
Xəbərsizdi o qəsdən,
Çəkinmədən heç kəsdən.
Evin önünə qaçır,
Bu vaxt tüfəng od saçır.
Yanaşaraq köksündən,
Şamxal yıxılır birdən.
Düşmənlər qaçıb gedir,
Bir anda gözdən itir.
Nəqədər çalışsada,
Özün oda vursada.
Bütün kənd çamaatı,
Belə neçə saatı.
Söndürə bilməyirlər,
Alçaq bəyə söyürlər.
Vəliyə çatır xəbər,
Axşam özün bir təhər.
Çatdırır Ağbulağa,
Nə bəy görsün, nə ağa.
Gizli gəzir dostunu,
Qohumu gildə onu.
Tapır deyir tələs, dur,
Yaman düşüb vurha-vur.
Pristav sabah gəlir,
Səni təqsirkar bilir.
Sən yaralı olsanda,
Sənə heç vaxt dünyada.
Onlar inanmaz tələs,
Birdə bunu qoy heç kəs.
Bilməsin qalsın gizli,
Onlar cəsusun əli.
Deyə gecə gəlmişəm,
Öz işimi bilmişəm.
Günlər gəlib keçirdi,
Axır ki, bahar girdi.
İstiləşidi havalar,
Dağlarda əridi qar.
Bir bahar səhərində,
Gözəl günəşli gündə.
Köçdü dünyadan dostu,
Şamxalın həyat dostu.
Südəməır qızı qaldı,
Gülnaz döşünə saldı.
Bir azda ötdü belə,
Payız girməmiş hələ.
Sağaldı tamam Şamxal.
Geyib çarıq. büküb şal.
Odun qırdı, ot çaldı,
Çatdı bəylərə adı.
Bir gün bəyin evində,
Gülnaz eşidir onda.
Bəylərin söhbətini,
Tez buraxıb işini.
Gecə keçib yolları,
Tələsir kəndə sarı.
Gülnazın dedikləri,
Gətirdiyi xəbəri.
Ayıq etdi onları,
Gözləyib gecə yarı.
Şamxal kəndi tərk etdi.
Uca dağlara getdi.
Bu vaxt Şamxal və Tarı,
Gəlir Vəliyə sarı.
Fikirləri dolaşır,
Dostlarına yanaşır.
– Ay Şamxal bir söylə siz,
– Dağlarda nə edirsiz.
Deyib Vəli soruşdu.
Bir yanda bardaş qurdu.
– Doğrusun deyim indi,
– Ay Vəli çox çətindir.
Qaçaqlar çoxalıbdır,
Dağı, düzü alıbdır.
Bircə rəhbərimiz yox,
Gah ac qalırıq, gah tox.
Qaçaqlar dəstə-dəstə,
Dolanır dağda, düzdə.
Oğruluğa gedirlər,
Quldurluqda edirlər.
– Onlar olublar dəli,
Deyir qışqırır Vəli.
– Xalq bizə nifrət edər,
– Bizi məhv etmək üçün,
– Bəylərə kömək edər.
Gərək gəzək dağları,
Toplayaq qaçaqları.
Danışaq salaq başa,
Bu zəhmət getməz boşa.
Bəylərdən, ağalardan,
Varlı talançılardan,
Almalıyıq ərzaqı,
Çörəyi, duzu, yağı.
Xalq qoy bizə inansın,
Arxamızda dayansın.
Şamxal deyir Vəli sən,
Bizdən çox tədbirlisən.
Yaxşıdır bu təklifin,
Yoxdur bu sözdən səhfin.
Bizə olsan sən başçı,
Günümüz keçməz acı.
Gəl razılaşaq bu işə,
Biz son qoyaq keçmişə.
Başını yerə əyir,
Vəli yavaşdan deyir.
And içirəm göylərə,
Ağalara, bəylərə.
Vardır böyük nifrətim,
Kəsib doğransa əlim.
Onlara satılmaram,
Həmişə sizinlə varam.
Qisas almalıyıq biz,
Yüzünün qisasını.
Çox olsaq məhv edərik,
Ağalar dünyasını.
Ancaq mənə çətindir,
Başçı olmaq yüzünə.
Qorxuram bacarmaram,
Sözü deyib düzünə.
Bizdə edərik kömək,
Sən burda deyilsən tək.
Deyib Tarı dikəlir,
Təpə üstünə gəlir.
Deyir ki, ay camaat,
Qulaq asın bu saat.
Təklif edirəm Vəli,
Olsun bizim başçımız.
Onunla qoy bölünsün,
Şirinimiz, acımız.
Bəzisi fikrə dalır,
Bəzisi tez əl çalır.
Beləliklə Vəlini,
Başçı görmək istəyən,
Tez qaldırsın əlini.
Çoxu buna razıdır,
Fikirləşən azıdır.
Seçildi Vəli başçı,
Şamxal çıxıb qabağa.
Qoydu onun başına,
Güldən toxunmuş tacı.

1209.

* * *
XVIII.
Bulud alıb dağları,
Döyür aramsız yağış.
Sarımtıl yarpaqları,
Sellər gurultu salır.
Dərələrdən axaraq,
Guruldayır göy üzü.
İldırımlar çaxaraq,
Dağların zirvəsinə.
Dağlar əsk-səda verir,
Göylərin bu səsinə.
Vəlinin dəstəsində,
Xəstəlik artır gündə.
Nə həkim var, nə dərman,
İşlər pis keçir yaman.
Yağır aramsız yağış,
Hər gün yaxınlaşır qış.
Çətin keçir günləri,
Neçə həftədən bəri.
Yoxdur yeməyə çörək,
Yemək üçün hər gün gərək.
Ov etsinlər dağlarda,
Dəstə dardadır, darda.
Açılan hər gün səhər,
Qışa bir addım atır.
Xəstə ana, uşaqlar,
Yaş torpaq üstə yatır.

1235.

* * *
XVIX.
Yatıbdır sellər, sular,
Göyün üzündə gəzir.
Topa-topa buludlar,
Günəş bəzən gizlənir.
Bəzən acır üzünü,
Səhərdən davam edir.
Beləcə bütün günü,
Yığışmışdır qaçaqalar,
Bir təpənin döşünə.
İslanmış paltarları,
Onlar verirlər günə.
Qalanmış hər ocaqda,
Asılmışdır qazanlar.
Görən nə vaxta kimi,
Belə qalacaq onlar?!
Dərin fikirə dalıbdır,
Bizim qəhrəmanımız.
Bir ağacın altında,
Oturubdur o yalqız.
Düşünür necə etsin,
Yoldaşlara nə desin.
Bu gün yağış, sabah qar.
Belə yaşamaq olar?
Sual verir özünə,
Əli gedir üzünə.
Birdə yəqin kazaklar,
Hər yeri axtarırlar.
Ramazanda təhlükə,
Dəstə bənddir bir tükə.
Tapmalıyam bir qara,
Dağda gəzib “avara”.
Yordum mən adamları,
Canımız oldu yarı.

1268.

* * *
XX.
Uca bir dağ döşündə,
Bərk iş gedir bu gündə.
Dirəklər vurulubdur,
Çadırlar qurulubdur.
Kəsilir düz ağaclar,
Biçilir qol budaqılar.
Daşınır neçə yerə,
Bir işlə məşğul hərə.
Vəli məsləhət verir,
Yoxlayır işi bir-bir.
Bir həftədir burada,
Bu əlçatmaz dağlarda.
Çəkib zəhmət, töküb tər,
Yurd salıb ev tikirlər.
Keçdikçə günlər bir-bir,
Neçə bina yüksəlir.
Qarşılayırlar qışı,
Ağır zəhmətlə onlar.
Verməmək üçün şaxtaya,
Neçə-neçə qurbanlar.
Vəli gözətçi qoyub,
Hər qayanın başına.
Bir qardaş tək yanaşır,
Hər döyüş yoldaşına.
Deyir evi tikək çox,
Burdan qalmaqdan başqa,
Bizim əlacımız yox.
Bəlkə qoşulan oldu,
Bizim bu dəstəmizə,
Ehtiyatı biz yoldaş,
Götürək özümüzə,
Vəlinin bu işindən.
Adamlar qalıb razı,
Canına dua deyib.
Hərə yüz dəfə azı,
Ev olmasa yaşamaq,
Olmaz bu dağda, düzdə,
İnsan məhv olar burada.
Qalmaz onda heç izdə,
Köhnə ovçu Tarının,
Böyük xidməti vardı.
Dağda bütün yolların,
Planını qurardı.
Bu təhlükəsiz yeri.
O söylədi Vəliyə,
Burda heç vaxt, heç zaman.
Düşmək olmaz tələyə,
Üç tərəfdən uçurum.
Bir tərəfdən dik qaya,
Hər tərəf sıldırımlı,
Düşür dərin bir çaya.
Dediyiniz bu yerə.
Vardır iki gizli yol.
Biri qayadan sağa,
Biri ondan çıxır sola.
Kimsə nə vaxt qazıbdır,
Yer altından bu yolu.
Daşınmış daş parçalar,
Tutubdur sağı, solu.
Sağ yolu qaçaqlardan,
Saxlayırdılar gizli.
Birdən dəstə içində.
Gəzər düşmənin əli.
İnanmış yoldaşlara,
Vəli belə demişdi,
Yolun girişlərini,
Daşlarla gizlətmişdi.
Sol yolun girişində,
Durub silahlı dəstə.
Gələcək təhlükədən,
Bildilə bir nəfəsdə.

1339.

* * *
XXI.
Alı bəyin evində,
Məclis vardır bu gündə.
Pristlav gərib sinə,
Oturub başda yenə.
Gözlərində qəzəb var,
Yaddan çıxmır qaçaqalar.
O. gün neçə aldandı,
Açıq yerdə dayandı.
Neçə bəy, neçə kazak,
Döyüşdən çıxmadı sağ.
Bir müddət yas tutdular,
Vəlini unutdular.
Qubernatorun dünən,
Məktubu gəldi birdən.
Əmr edirdi qəzada,
Yaransın qanun-qayda.
Bu əmr dəhşətli idi,
Pristlav lənət dedi.
Yığdı yenə bəyləri,
Dedi təzə xəbəri.
Bəylər danışdı bir-bir,
Tökdülər çox-çox tədbir.
Alı dedi bu Vəli,
Edəcək bizi dəli.
Gündə artır qüvvəsi,
Saymır artıq heç kəsi.
Ramazanı döyübdür,
Biz bəyləri söyübdür.
Bəylər edirlər heyrət,
Çoxdur o kəsdə cürət.
Bütün kiçik dəstələr,
Onunıla birləşirlər.
Bizə bir ordu gərək,
Deyir asta Səməd bəy.
Pristav deyir belə,
Qvvəmiz vardır hələ.
Eşidin yaxşı bilin,
Axırına bu ilin.
Təmizlənməli dağlar,
Qoy hamsına olsun ar.
Vəlinin dəstəsindən,
Başlayaq biz bu gündən.
Göndərək dağa cəsus,
Elə nökər yox əfsus.
Qaçaqların yerini,
Saylarını, sirrini.
Bizə çatdırsın bilək,
Bu yolda quraq kələk.
Alı deyir var nökər,
Ölmək desəndə əgər.
Pul göstərən yox deməz,
İşdə uduzmaq bilməz.

1391.

* * *
XXII.
Sübh gözünü açmamış,
Günəş göydə qaçmamış.
Vəli oyanıb qalxdı,
Qapıdan bayra baxdı.
Tüfəngi alıb ələ,
Geyinib çıxdı çölə.
Göyə güllə boşaltdı,
Qaçaqları oyatdı.
Yığıldı tez qaçaqlar,
Hazır durdular onlar.
Əlini çəkib üzə,
Vəli başladı sözə.
Soyuyubdur havalar,
Zirvələrə yağıb qar.
Gecələr torpaq donur,
Qrov daşlara qonur.
Yaxınlaşır boran, qar,
Dağda tutular yollar.
Nə güllə var, nə ərzaq,
Kəndlərdə burdan uzaq.
Lazımdır tez bir tədbir,
Deyin danışın bir-bir.
Çox danışıb dedilər,
Çox tədbir söylədilər.
Bu oldu qərarları,
Seçib Şamxal və Tarı.
Ürəkli cavanları,
Böyük dəstə düzəltsin.
Axşam qalaya gəlsin.
Od saçıb tüfənglərdən,
Hücum çəksinlər birdən.
Qalanı alıb ələ,
Ərzaq, silah və güllə.
Nə var yığıb gətirmək,
Düşərgəyə yedirtmək.

1426.

* * *
XXIII.
Quldurbaşı Ramazan,
Qudurub axır zaman.
Dəstəsindən adamlar,
Üz döndərib qaçırlar.
Nə qədər fikirləşib,
Bu iş üçün əlləşib.
Olmayıbdır heç xeyri,
Gəzib dağda hər yeri.
Neçə qaçanı tutub,
Sıldırım dağdan atıb.
Ancaq yenə qaçan var,
Özünə yol açan var.
Dəstəsinə gələnlər,
Onu qaçaq bilənlər.
Olur yol kəsən quldur,
Kasıblara tor qurur.
Dəstədə Ramazandan,
Çoxları narazıdır.
Tərəfdarı azıdır,
Neçə əlaltısı ilə.
Qurur gündə bir hiylə,
Axır zamanlar Alı.
Aşıb gələrək yalı,
Onu evə çağırıb.
Adına məclis qurub,
Onun qeydinə qalıb.
Gedəndə yola salıb,
Veribdir otuz qoyun.
Deyib dostumuz olun,
Nə vaxt gəlsən biz varıq.
Arxanda dayanarıq,
Silah lazımdır verək.
Yemək olarsa gərək,
Sən bəylərə əl vurma.
Onlara tələ qurma.
Nə istəsən verərik,
Biz qədrini bilərik.
Sanki su görür balıq,
Quldur edir razılıq.

1465.

* * *
XXIV.
Qabaqda Şamxal, Tarı,
Ediblər yolu yarı.
Görünməz bərələrdən,
Meşəli dərələrdən.
Gedirlər tələsmədən,
Danışmadan, dinmədən.
Bir azda gedir onlar,
Bir dərəyə çatırlar.
Tarı deyir yavaşdan,
Səs-küy salma başdan.
Az qalıbdır qalaya,
Kəsək bir neçə paya.
Düzəldək nərdivanlar,
Lazımdır bizə onlar.
Oturub edək biz şam,
Gözləyək düşsün axşam.
Saatlar bir-bir keçir,
Qaçaqlar yeyir-içir.
Bir azda dincəlirlər,
Bu qərara gəlirlər.
On-on ayrılsın onlar,
Qalaya yol alsınlar.

1487.

* * *
XXV.
Qaçaqlar səs salmadan,
Yan keçib daşdan, koldan.
Qalaya çatır onlar,
Söykənir nərdivanlar.
Dırmaşırlar yuxarı,
Çox hündürdü bu barı.
Ətraf sükuta dalıb,
Gözətçi yatıb qalıb.
Bir zərblə ölür o,
Yerindəcə qalır o.
Çəkilir nərdivanlar,
Həyətə düşür onlar.
Qalanın bir künçündə,
Böyük bir bağ içində.
Qaralır hündür bina,
Çatır qaçaqlar ona.
Burda divarlar qara,
Gecənin üzü kimi.
Pəncərələr qap-qara,
Yırtıcı gözü kimi.
Nökərlər, qulluqçular,
Alt evlərdə qalırlar.
Üst evdə bəy ailəsi,
Oğlu, qızı, nəvəsi.
Hücum çəkirlər birdən,
Qapıdan, pənçərədən.
Qaldırın əlinizi,
Yoxsa qırarıq sizi.
Tutulub bütün yollar,
Qışqıırırlar qaçaqlar.
Qəflət qalxır yuxudan,
Yapışır tez silahdan.
Bəyin oğlu Süleyman,
Atəş acır o bir an.
Atılır pəncərədən,
Vurur iki qaçağı.
Özüdə bir az keçmiş,
Qucaqlayır torpağı.

1525.

* * *
XXVI.
Yaş dolubdur gözünə,
Matəm çöküb üzünə.
Didib Alı üzünü,
Hər an döyür dizini.
Əylibdir şax beli
Az qalıb olsun dəli,
Ağlayır uşaq kimi,
Oğul qırdın belimi.
Sinəmə çəkdin dağı,
Şadlandı bundan yağı.
Qanın qoymaram yerdə,
Düşmən olsa göylərdə.
Onda qisas alaram,
Qanı, qanla yuyaram.
Pristav deyir varam,
Mən arxada duraram.
Bəylər deyir ucadan,
Yerdə qoyulmaz bu qan.
Səninlə çiyin-çiyin,
Qəlbimizdə qəzəb kin.
Düşmən üstə gedərik,
Onu məğlub edərik.

1547.

* * *
XXVII.
Qaçaqlar qayıdıblar,
Qəmə batıblar onlar.
Axıtdılar göz yaşı,
İki əziz yoldaşı.
Onlar itirib gəlir,
Yenə fəryad yüksəlir.
Dilindən anaların,
Gəlinlərin, qızların.
Basdırıldı ölənlər,
Düşərgənin hamısı,
Qəbr üstə gəlmişdilər.
Çıxıb bir daş üstünə,
Vəli danışdı yenə.
Bir kəndi odladılar,
Bizi çölə saldılar.
Yandı tamam varımız,
Qamış daxmalarımız.
Qaçdıq zülümdən dağlara,
Gördük dərd, gördük yara.
İşlədik biz payızı,
Görmək üçün gələn yazı.
Qalmışdıq burda biz ac,
Yox idi başqa əlac.
Hər dəfə bəy alırdı,
Bizim taxıllarımızı.
Çoxu aclıqdan ölüb,
Görmürdü gələn yazı.
İndi isə biz almışıq,
Onu dərdə salmışıq.
Ölüb oğlu Süleyman,
Yenədə axacaq qan.
Çoxdur silah gülləmiz,
Möhkəmdir düşərgəmiz.
Mənim bu sözlərimdən,
Dediyim təriflərdən.
Arxayın olmayaq biz,
Güclüdür düşərgəmiz.
Qabaqda var çox işlər,
Sabah tezdən kişilər.
Götürsün külüngləri,
Baltaları, belləri.
Səfərə çıxacayıq,
Yollara baxacayıq.

1590.

* * *
XXVIII.
Oğlunun yeddisində,
Bəylər yığışdı yenə.
Pristav yenə başda,
Gözündə vardır yaşda.
Danışır o astadan,
Deyir hayf Süleyman.
Düşmən bizə çəkdi dağ,
Gəzir dağda kefi çağ.
Bəsdir gözlədik daha,
Bizə oturdu baha.
Bir neçə min pul yığaq,
Ramazanı çağıraq.
O görsə qızıl pulu,
Azar şadlıqdan yolu.
Göndərək Vəli üstə,
Kənardan baxaq bizdə.
Alarıq biz intiqam,
Vermədən bir qurban.
Yəqin bu vuruşmada,
Hər ikisi gedər bada.
Məhf olar qaçaqlarda,
Təmizlənər dağlarda.

1612.

* * *
XXIX.
Ağ don geyibdir dağlar,
Yağır asta-asta qar.
İşləyirlər qaçaqlar,
Qara baxmadan onlar.
Onlar gəzdi dağları,
Öyrəndilər yolları.
Gəlsə bəylər, ağalar,
Burdan gələcəklər onlar.
Yoxdur daha ayrı yol,
Dik qayalardı sağ-sol.
Bu sıldırım qayalar,
Düşərgəni alıblar.
Araya dörd bir yandan,
Birçə yol vardı çaydan.
Həmən bu çay boyunca,
İşləyir cavan, qoca.
Çay ensizləşir burda,
Yaxındır sahillərdə.
Divar kimi qayalar,
Sahillərdə dururlar.
Bu qayalar başında,
Sıldırım aşırımda.
İşləyirlər qaçaqlar,
Tələ qururlar onlar.
Kəsərək düz ağaclar,
Zirvəyə dartır onlar.
Neçə ağac yan-yana,
Göndərən bil şalbana.
Sarınır kəndir ilə,
Qurulur yaxşı tələ.
Uçurum qırağına,
Gətirilir körpülər.
Uçurumdan bir azca,
Qabağa çıxır onlar.
Körpülər iki yandan,
Şalbanların ucundan.
Neçə yoğun kəndlilər,
Sarınır pillə-pillə.
Arxadakı kollara,
Dirəklərə, daşlara.
Yığaraq ağır daşlar,
Körpüyə daşıyırlar.
Axşama kimi onlar,
Otuz körpü qururlar.
Yüzlərlə ağır daşı,
Körpülərə vururlar.
Göyün üzü qaralır,
Kəşfiyyata yollanır.
Taxaraq silah, yaraq,
Bir dəstə cavan, qaçaq.
Salıb üzündən təri,
Qalanı dönür geri.

1664.

* * *
XXX.
Gecə düşüb dağlara,
Qar hələ vermir ara.
Qar tutub dağı, düzü,
Tutulubdur göy üzü.
Belə soyuqda qarda,
Özlərin qoyub darda.
Silahın alıb ələ,
Yeriyir meşə ilə.
Beş nəfər cavan kişi,
İslanmışdır hər beşi.
Bilmədən düşüb çaya,
Batıblar qarlı suya.
Yeridikcə qabağa,
Qalxdıqca onlar dağa.
Donubdur paltarları,
Keyiyib ayaqları.
Çətinliyə baxmadan,
Yeriyirlər durmadan.
Axtarılan dar dərə,
Nişan verilən yerə.
Budur çatdılar onlar,
Görürlər burda iz var.
Yeriyirlər astadan,
Beləcə keçir bir an.
Atılan güllə səsi,
Bir nəfərin hədəsi.
Silahı tökür yerə,
Onları çökür yerə.
Onbeş-igirmi cavan,
Bu vaxt çıxır qarşıdan.
Silahları yığırlar,
Qolların bağlayırlar.
Girirlər qollarına,
Düşürlər yollarına.
Düşərgəyə çatırlar,
Burda bir çaxnaşma var.
Atılan güllə səsi,
Oyadıbdır hər kəsi.
Silahlanıb adamlar,
Hazır durublar onlar.
Çıxıb qabağa biri,
Göstərir gələnləri.
Dar dərədə tutmuşuq,
Qollarını burmuşuq.
Vəli baxır onlara,
Deyir ki, bu yollara.
Çıxmaqda səbəb nədir,
Sizi göndərən kimdir.
Onlardan bir yaşlısı,
Ağıllısı başlısı.
Çıxır bir az qabağa,
Deyir tələsmə “qağa”.
Bir xəbəri bilmişik,
Biz özümüz gəlmişik.
Ramazan dəstəsi,
Dağları alıb səsi.
Biz ağılsız olmuşuq,
Onlara qoşulmuşuq.
Zülümdən qaçdıq dağlara,
Bu zalım ağalara.
Dedik uddurarıq qan,
Əhdimiz çıxdı yalan.
Qoşulduq Ramazana,
Bir vaxt inandıq ona.
Oğurluğada getdik,
Biz quldurluqda etdik.
Səhfimiz çox böyükdür,
Vicdanımıza yükdür.
Anlamışıq biz bunu,
Çatdı bu işin sonu.
Dünən bizim düşərgə,
Canlandı birdən-birə.
Təzə tüfəng verdilər,
Hazırlaşın dedilər.
Səbəbini öyrəndik,
Xəbər etməyə gəldik.
Çağırılmışdı dünən,
Bəylər gilə Ramazan.
Axşama yaxın gəldi.
Bağırtısı yüksəldi.
Altında kəhər bir at,
Döşündə qızıl saat.
Tüfəng araba dolu,
Azıb bu əclaf yolu.
Bəylər başdan ediblər,
Veriblər hədiyyələr.
Səhər tezdən Ramazan,
Tökəcəkdir burda qan.
Bunu həqiqət sanın,
Sözlərimə inanın.

1754.

* * *
XXXI.
Çox adam verib qurban,
Məğlub oldu Ramazan.
Keçəndə dar dərədən,
Güllələr yağdı birdən.
Qayalardan onlara,
Atəş vermirdi ara.
Onlar çaşıb qaldılar,
Geriyə yol saldılar.
Atıb tüfənglərini,
Basaraq bir-birini.
Qaçdılar sağ qalanlar,
Gözdən itdilər onlar.
Vaxtındakı xəbərdən,
Ağıllı tədbirlərdən.
Bir adam itirmədən,
Yoldaş yası görmədən.
Qovuldu güclü düşmən,
Bu işdən oldular şən.
Gizli yerdən çıxdılar,
Ölənlərə baxdılar.
Onbeş-igirmi quldur,
Dərədə vurulubdur.
Pusquda olan zaman,
Vəli demişdi aman.
Qırılmasın kasıblar,
Pis yola düşüb onlar.
Ancaq beş nəfər gələn,
Onların işin bilən.
Həqiqi nişan alsın,
Ən qəddar quldurları.
Vurub atından salsın.
Gəzildi bütün dərə,
Baxdılar ölənlərə.
Vurulmayıb Ramazan,
Dayanmaq olmaz bir an.
Deyib Vəli qışqırdı,
Səsi sükutu yardı.
Tez üç yerə ayrılaq,
Düşmən üstə yol olaq.
Hücum edək üç yandan,
Axıtmadan çoxda qan.
Haqlayaq Ramazanı,
Buraxmaq olmaz onu.
Onu qəbrə salaq biz,
Xalq qisasın alaq biz.

1799.

* * *
XXXII.
Yol üstə bir dərədə,
Xəlvət görünməz yerdə.
Saxlayıb adamları,
Danlayaraq onları.
Ramazan deyir bərkdən,
Düşmənləri etdik şən.
Nahaq qaçdıq biz geri,
Kim bilsə bu xəbəri.
Güləcək üstümüzə,
Budur deyərəm sizə.
Qalıb burda dincələk,
Biz axşamı gözləyək.
Qaranlıqda təzədən,
Biz hücum çəkək birdən.
İndi isə dincəlin,
Bir özünüzə gəlin,
Səpələndi hər yana.
Ramazanın dəstəsi.
Dərəni aldı səsi.
Qalandı neçə tonqal,
Qalxdı bərkdən qalmaqal.
Nə hazır durdu onlar,
Nə gözətçi qoydular,
Səpələndi tüfənglər
Ətrafa sağa-sola,
Dirəndi daşa, kola,
Dörd yandan gözləmədən,
Vəli gil çıxdı birdən.
Ramazan çaşıb qaldı,
Tüfəngi ələ aldı.
Ətrafa atəş açdı,
Dərə aşağı qaçdı.
Necə tüfəng tuşlandı,
Kürəyində od yandı.
Dəydi bel üstə yerə,
Ona qəbr oldu dərə.
Quldurlar çaşıb qaldı,
Silahı yerə saldı.
Təslim olub durdular,
Patrondaşlar, silahlar.
Bir-bir tamam yığıldı,
Onlar silahsız qaldı.
Vəli çıxdı qabağa,
Boylandı sola-sağa.
Dedi bilin adamlar,
Sizin günahınız var.
Soydunuz kasıbları,
Əlsiz-ayaqsızları.
Nə üçün belə etdiniz,
Siz bu yola getdiniz.
Başlar tikilir yerə,
Bir söz söyləyir hərə.
Tarı qabağa çıxdı,
Bir-bir onlara baxdı.
Dedi axır bir vaxt siz,
Kasıb kəndli idiniz.
Kim sizi etdi məcbur,
Hanı sizdəki qurur.
Sizi məcbur edənlər,
Qorxudanlar, söyənlər.
Ramazanın dostları,
Heç sağ qalıbmı barı.
Bərkdən səslər ucaldı,
Dərəni başa aldı.
Həyatından küsənlər,
Peşəkar başkəsənlər.
Ortaya çəkilirlər,
Dala bürünüb əllər.
Vəli deyir qardaşlar,
Bunlar çox kəsib başlar.
Yüzünə vurub yara,
Nə edək biz bunlara.
Qanı, qanla yuyaq biz,
Yoxdur başqa çarəmiz.
Dəstədən çıxaraq yan,
Şamxal deyir ucadan.

1875.

* * *
XXXIII.
Vəlinin qələbəsi,
Quldurların ölməsi.
İldırım tək yayıldı,
Bəylər mat olub qaldı.
Məhşur olsada adı,
Ramazan bacarmadı.
Deyib gəzir Pristav,
Özünü üzür Pristav.
Bəylər fikrə dalıbdır,
Qorxudan saralıbdır.
Pristav deyir yenə,
Vəlinin dəstəsinə.
Çoxlu kəndli qoşulub,
Dağlar qaçaqlarla dolub.
Səməd bəy deyir hələ,
Onlar keçirtdi ələ.
Biz verək silahları,
Dahada gücləndirdik.
Əlimizlə onları,
Dəstənində yarısı,
Keçib onlara sarı.
Məğlub edə bilmərik,
İnanın biz onları.
Alı od tutub yanır,
Tez qarşında dayanır.
Deyir niyə durmusuz,
Burda boyun burmusuz.
Məndə daha yox səbir,
Sabah bizidə bir-bir.
Evimizdə qıracaq,
Sönəcək bizim ocaq.
Pristav deyir qorxma,
Keçən günlərə baxma.
İndi hazırıq daha,
Qubernatora, şaha.
Mən məktubda yazmışam,
Bütün dostlarımızı,
Köməyə çağırmışam,
Bir həftəyə çatacaq,
Qırxdan çox burda əsgər.
Bizdə qüvvə yığarıq,
Dağlara yollanarıq.
Ancaq əvvəl gərək biz,
Düşünək hər birimiz.
Çox qurbanlar vermişik,
Çox acılar yemişik.
Batıb tamam adımız,
İndi hər addımımız.
Ölcülsün qoy yüz dəfə,
Yol vermək olmaz səhfə.
Əvvəl necə demişik,
Məsləhət eyləmişik.
İnanmış nökərlərdən,
Qulluqçu mehtərlərdən.
Birini dağa göndərək,
Bizə çox olar gərək.

1931.

* * *
XXXIV.
Üzü-gözü qap-qara,
Bədəni tamam yara.
Şallaq zərbələrindən,
Yaş töküb gözlərindən.
And içir Kərəməli,
Qırılsın bəyin beli.
Məni bu günə saldı,
Ailəm başsız qaldı.
Sizə gətirdim güman,
Məni qovmayın aman.
Mən qisas almalıyam,
Günümə salmalıyam.
Məni döyən kəsləri,
Kəsilsin nəfəsləri.
Vəli deyir yaxşı qal,
Düşərgədə məskən sal.
Sınanarsan çətindən,
Aramızda sənində.
Xatirin əziz olar,
Dərdin dərdimiz olar.
Axşam Şamxal Tarını,
İnanmış dostlarını.
Tez yanına çağırır,
Deyir bu sırtıq fağır.
Bizi lap axmaq sayır,
Barmağına dolayır.
Necə olarki birdən,
Ağalardan, bəylərdən.
O, üzünü çevirsin,
Bizi deyərək gəlsin.
Burda vardı bir hiylə,
Ona dəyməyin hələ.
Ancaq gözdən qoymayın,
Onu siz dost saymayın.

1965.

* * *
XXXV.
İki həftə dolandı,
Qaranlıq bir gecədə.
Cəsus dağdan yollandı,
Xəlvət keçib yolları,
Qaçdı qalaya sarı.
Vəliyə çatdı xəbər,
Qaçıb dağdan hiyləgər.
Qışqırdı hazırlaşın,
Bəla ilə qarşılaşın.
Düşmən işlətdi hiylə,
Qurmaq üçün bizə tələ,
Bildilər sayımızı,
Gizli yollarımızı.
Güc verməli silaha,
Yox başqa əlac daha.
Ayrıldı tez on cavan,
Başçıları qocaman.
Dağları tərk etdilər,
Kəşfiyyata getdilər.
O, qalan adamları,
Böldü tamam düz yarı.
Dar dərədən xaricdə,
Dik qayalı sahildə.
Vardı qalın bir meşə,
Qalxır qayalı döşə.
Tarını qoyub başçı,
Dedi ovçular taçı.
Bu dəstəni götür sən,
Həmən yerə gedərsən.
Meşədə gizlənərsiz,
Dayanıb gözləyərsiz.
Dar dərə keçində,
Gözləyəcəyəm məndə.
İkinci dəstə ilə,
Qurarıq biz bir tələ.
Onlar gəlsə keçidə,
Dala dönməzlər birdə.
Siz hazır dayanarsız,
Tərpənməyin siqnalsız.
Beləcə gizləndilər,
O günü gözlədilər.
Göyün üzü qaraldı,
Ətraf süquta daldı.
Gecə yarı olanda,
Eşidildi dağlarda.
Asta addım səsləri,
Tövşüyən nəfəsləri.
Kəşfiyyat əvvəlcədən,
Bildirib gələnlərdən.
Yaxınlıqdakı meşədə,
Qurubdur düşərgədə.
Atları qoyub orada,
Gəlib onlar piyadə.
Sayları yüzdən çoxdur,
Pristav orda yoxdur.

2020.

* * *
XXXVI.
Kərəməli mükafat,
Alıbdır qızıl saat.
Birdə çərkəsi paltar,
Elə ağdır sanki qar.
Geyib təzə libası,
Hiyləgər, satqın tazı.
Nökərlərin gözündə,
Bir lovğalıq üzündə.
Gəzir həyət boyunca,
Özün çəkir doyunca.
Bu gün düşüb qabağa,
Çıxaracaqdır dağa.
Bəy kazak dəstəsini,
Kəsməkçün nəfəsini.
Dağdakı qaçaqların,
O, qorxmaz qoçaqların.

2036.

* * *
XXXVII.
Yeriyirlər durmadan,
Kazaklar aram-aram.
Çatırlar dar dərəyə,
O qorxulu bərəyə.
Kərəməli qabaqda,
Gözləri solda-sağda.
Öyünərək döş gərir,
Dəstəyə yol göstərir.
Hər yan zülmət dərə dar,
Gedir asta kazaklar.
Açılan tək bir güllə,
Yüksəlir pillə-pillə.
Yuxarı dağdan-dağa,
Düşmən çökür torpağa.
Gözləyirlər qarşıdan,
Çıxacaq düşmən birdən.
Dağlar lərzəyə gəlir,
Gurultular yüksəlir.
Qayadan uçub daşlar,
Çaya yuvarlanıblar.
Çaşıb qalır kazaklar,
Dərə boyu qaçırlar.
Ançaq çoxu çıxmır sağ,
Udur çoxun daş torpaq.
Kəsib yolu dərədə,
Tarının dəstəsidə.
Bəyərdən Alı, Səməd,
Birdə sarıbığ Əhməd.
Bir Yasavul, üç kazak,
Tələdən qurtararaq.
Qaçırlar meşə ilə,
Hücum qurtarır belə.

2068.

* * *
XXXVIII.
Qış keçdi gəldi bahar,
Açıldı dağda yollar.
Çoxaldı gündən-günə,
Dəstədə adam yenə.
Bütün kiçik dəstələr,
Vəli ilə birlışdilər.
Qaçaqlar başda Vəli,
Götürüb külünk, beli.
Yenə zəhmət çəkdilər,
Ev tikib, yol çəkdilər.
Ərzaq qurtaran zaman,
Bəyləri edib qurban.
Daşıyırdı varını,
Buğda, arpa, darını.
Düşmən hərdən çoşurdu,
Dağ dərəni aşırdı.
Yaşlı qoyub gözləri,
Çoxu dönmürdü geri.
Sakit bir yay gecəsi,
Topun dəhşətli səsi.
Lərzə saldı dağlara,
Toplar vermədən ara.
Vururdu düşərgəyə,
Yanır ev, yanır pəyə.
Qırıldı çoxlu adam,
Su yerinə axdı qan.
Qaçaraq sağ qalanlar,
Qaya alta doldular.
Dahada bəd bir xəbər,
Qaçaqlar gətirdilər.
Dərədən keçdilər,
Aradan götürüblər.
Qalxır yüzlərlə əsgər,
Dərə ilə tökür tər.
Vəli çağırdı Tarı,
Sözləri qaldı yarı.
Şamxal qaçaraq gəldi,
Tarı ölübdür dedi.
Mərmi dəyib evinə,
Kor qaldıq necə günə.
Saxlayıb göz yaşını,
Vəli tutdu başını.
Dedi Şamxal indi sən,
Gizli yola gedərsən.
On nəfər adam ilə,
Güc verin külünk, belə.
Gizli yolu təmizlə,
Arvad, uşaqlar ilə.
Tərk edin düşərgəni,
Bizdə burda düşməni.
Öz yolundan saxlayaq,
Yollarını bağlayaq.

2120.

* * *
XXXIX.
Günəş qalxıb yuxarı,
Gündüz olubdur yarı.
Tüfənglər susmur hələ,
Gecədən onlar belə.
Açılıbdır durmadan,
Axıdılıb yüzlərlə qan.
Boz qayanın üstündə,
Güləllərin izi var.
Hər insan həyatına,
Bir insanın gözü var.
Budur yeni dəstələr,
Köməyə tələsirlər.
Çətinləşdi işimiz,
Qalmışıq qırxbeşimiz.
Vəli düşünür belə,
Hələ bu an bir güllə.
Sancılır sağ çiyinə,
Qaranlıq gözlərinə.
Qara bir pərdə çəkir,
O, dizi üstə çökür.
Son gücünü toplayır,
Belini daşa dolayır.
Qışqırır o ucadan,
Sürünürlər hər yandan.
Yanına yoldaşları,
Sipər edib daşları.
Geriyə çəkilirlər,
Düşərgəyə gəlirlər.
Kədər qonur gözlərə,
Vəlini qoyub yerə.
Gözləyirlər sözünü,
O toxtayıb özünü.
Ağrıdan üzün gərir,
Tez tapşırıqlar verir.
Qaralan kimi hava,
Qurtarır dağda dava.
Bildirmədən sakitcə,
Çəkilir bircə-bircə.
Doldurlar düşərgəyə,
Güclü dinamitlərə.
Lağıma od vurulur,
Daş-torpaq yerə dolur.

2162.

* * *
XXXX.
Topların nərəsi ilə,
Güllələrin səsi ilə.
Yenə açıldı səhər,
Hücum etdi əsgərlər.
Ala-toran səhərdə,
Kol-kosu əsgərlərdə.
Adam bilib atırdı,
Gah gedib, gah yatırdı.
Bir az belə getdilər,
Yolu yarı etdilər.
Hava tamam ağardı,
Ağaclardı, kollardı.
Gördülər vurduqları,
Qalxdılar yola sarı.
Lağımı tez tapdılar,
Girib çox axtardılar.
Gördülər yol tutulub,
Daşlar lağıma dolub.
Daşlar daşımışdı çölə,
Axşama kimi belə.
İşləyib tər tökdülər,
Təzə lağım çəkdilər.
Lağım hazır olanda,
Qaralmışdı dağlarda.
Düşərgəni gəzdilər,
Yanıb kül olmuş evlər.
Hələ tüstü verirdi,
Odunlar gözərirdi.
Çox axtardılar onlar,
Heç bir iz tapmadılar.
Gizli yol bağlanmışdır,
Daşlarna qalanmışdır.
Barıtın gücü ilə,
Onsuz bu yolda hələ.
Dolmuşdu daşlar ilə,
Vəli aldatdı belə.

2198.

* * *
XXXXI.
Gün gecib günortadan,
Buxar qalxır dağlaran.
Güneylərdə yoxdur qar,
Gəlib dağlara bahar.
Yaşıl don geyib meşə,
Boynu buruq bənövşə.
Torpaqdan qaldırıb baş,
Dircənir yavaş-yavaş
İlin bu xoş çağında,
Güclü seldə, axında.
Dəstə bir çayı keçir,
Dəstə dayaz yer seçir.
Əmrlər verir Şamxal,
Salmaq olmaz qalmaqal.
Söyləyir qadınlara,
Kömək edir onlara.
Vəli xərəkdə xəstə,
Boylanır asta-asta.
Sahil sıldırım qaya,
Baxır gur sulu çaya.
Deyir tələsin bir az,
Burda keçikmək olmaz.
Dağlarda yağır yağış,
Birdə axır köçür qış
Güclü sel gələr indi,
Bu çay qəzəbdir, kindi.
Dəstə girir meşəyə,
Tüstü ucalır göyə.
Tonqallarda od yanır,
Dəstə burda dayanır.
Vəli deyir dincəlin,
Yeyin qüvvətə gəlin.
Acılsın qoy qolumuz,
Uzaqdadır yolumuz.

2232.

* * *
XXXXII.
O ili neçə ayda,
Yayda, yazda, payızda.
Axdardılar onları,
Neçə dəfə yolları.
Bağladılar, durdular,
Neçə tələ qurdular.
Vəli çox ayıq idi,
Qazanda sayıq idi.
Hiyləyə qarşı hiylə,
Tələyə qarşı tələ.
İşləndirdi keçirdi,
Düşmənləri biçirdi.
Saralmışdı meşələr,
Çətinləşmişdi işlər.
Ocağın qırağında,
Şamxal onun sağında.
Oturub Vəli məğrur,
Baxışında bir qurur.
Seyr eyləyir dağları,
Qış gec gələydi barı.
Şamxal danışır, birdən,
Yağışda yağır hərdən.
Çılpaqlaşır ağaclar,
Yaxındadır şaxta, qar.
Soyuq qıracaq bizi,
Birdəki izimizi.
Düşmən çox tez tapacaq,
Qışdan çətin çıxaq sağ.
Ruhdan düşmə sən belə,
Qabağda vaxt var hələ.
Deyir astadan Vəli,
Çibinə gedir əli.
Çıxardır kisəsini,
Dərərək nəfəsini.
Qəlyanını doldurur,
Çaxmaq daşını vurur.
Bu zaman iki yoldaş,
Üstü tamam palçıq yaş.
Qaçır dəstəyə sarı,
Yıxıblar artıq qarı.
Peterburuq fəhlələri,
Qoy var olsun əlləri.
Gəlib bizə bir yoldaş,
Şəhərdən gəlir bir baş.
O gətirib xəbəri,
Göndərib böyükləri.
Başında ağ furaşka,
Altındakı at çaşqa.
Uca boylu bir cavan,
Atından endi bu an.
Dəstəyə sarı gəldi,
Vəli yerdən dikəndi.

2284.

* * *
XXXXIII.
1. Qayıtdı həmən cavan,
2. Cavanın dedikləri.
3. Dediyi xoş xəbəri,
4. Çatdı xoş sözləri.
5. Səhər açılan kimi,
6. Gətirdiyi xoş xəbər.
7. Cavan söyləyən sözlər.
8. Valeh etdi hər kəsi.
9. Hər bir sözü cümləsi,
10. Partiya Lenin adı.
11. Dedi təzə dünyada,
12. Bərabərik, azadıq…
2296.
Son.
1974-1976. Bakı.

Müəllif: Vaqif NƏCƏFZADƏ

VAQİF NƏCƏFZADƏNİN YAZILARI


ZAUR USTACIN YAZILARI

PDF>>>ZAUR USTAC UŞAQ ŞEİRLƏRİ

PDF: >>>>> ZAUR USTAC “QƏLƏMDAR-2”

PDF>>> ZAUR USTAC “BB” KİTABI

>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

ZAUR USTACIN SATIŞDA OLAN KİTABLARI


“YAZARLAR”  JURNALI PDF

YAZARLAR.AZ
===============================================

<<<<<< WWW.USTAC.AZ və  WWW.BİTİK.AZ >>>>>> 

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

ZAUR USTAC. ANA DİLİM.

ZAUR USTACIN YAZILARI

ANA DİLİM
Bu şipşirin Ana dilim,
Həm də qutlu sancağımdır!
Min illərdir Ata Yurdun
Sərhədini bəlirləyir…
Ta Şumerdən üzü bəri,
Dədəm Qorqud öyüd verib,
Şah İsmayıl fərman yazıb,
Qoç Koroğlu nərə çəkib…
Ulu Babəkin fəryadı,
Füzulinin ah-naləsi,
Nəsimin şah nidası,
Bu dildədir!!!
Bu dil, Tomrisin dilidir;
Layla deyib,
Hökm verib…
Min illərdir Ata Yurdun
Sərhədinin keşiyində
Əsgər kimi durub, bu dil!!!
Ana dilim həm əsgərdir,
Həm də sərhəd!!!
Toxunulmaz bir tabudur!!!
19.02.2023. Bakı.

Müəllif: Zaur USTAC,

“Yazarlar” jurnalının baş redaktoru,

şair-publisist.

ZAUR USTACIN ŞEİRLƏRİ


ZAUR USTACIN YAZILARI

PDF>>>ZAUR USTAC UŞAQ ŞEİRLƏRİ

PDF: >>>>> ZAUR USTAC “QƏLƏMDAR-2”

PDF>>> ZAUR USTAC “BB” KİTABI

>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

ZAUR USTACIN SATIŞDA OLAN KİTABLARI


“YAZARLAR”  JURNALI PDF

YAZARLAR.AZ
===============================================

<<<<<< WWW.USTAC.AZ və  WWW.BİTİK.AZ >>>>>> 

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

AKİF ABBASOV. TEXNİKLƏRİN OTAĞI.

AKİF ABBASOVUN YAZILARI

TEXNİKLƏRİN OTAĞI

            (hekayə)

         Gəldi Gedərov  124 nömrəli mənzil-istismar kontorunun müdiri idi. Qabaqlar – SSRİ dövründə mənzil-istismar kontorları fironluq edirdilər. Müdirlərin qəbuluna düşmək çətin idi, çox çətin. Düşəndə də çox vaxt işin düzəlmirdi. Kontorların müdirlər də, işçilər də, necə deyərlər, “qaz vurub qazan doldururdular”.  Çox zaman hər işdən ötrü bu kontorlara ayaq döyməli olurdun. Daha nə iş  qalmırdı ki, mənzil-istismar kontorları məşğul olmasın?!

         O zamanlar Bakı qapalı şəhər elan edildiyindən pasport qeydiyyatı olmayanları işə götürmürdülər. Şəhərə gələn, burada qohum-əqrəbası olmayan şəxslər üçün pasport qeydiyyatına düşmək müşkül məsələ idi. Mənzil sahibi razılıq verəndə də mənzilin neçə kvadratmetrdən ibarət olmasına fikir verilirdi ki, həmin şəxsi pasport qeydiyyatına götürə bilsinlər. Yoxsa qanun pozğunluğu olardı.

           Ev növbəsində durmaq istəyənlər də mənzil-istismar kontorundan arayış almalı idilər. Həmin arayışda  yenə də mənzilin neçə kvadratmetrdən ibarət olduğu,  müraciət edənin ev növbəsinə dura bilib-bilməməsi qeyd edilirdi.

         Çox zaman əlin cibində olanda daxili işlər şöbəsinin pasport qeydiyyatı şöbəsi ilə mənzil-istismar kontoru müdirinin bir araya gəlməsi sayəsində  pasport qeydiyyatı öz həllini tapırdı.   

         Mənzil-istismar kontorları eyni zamanda dövlət hesabına tikilmiş  mənzillərin   təmirini də həyata keçirirdi. Amma hər bir adamın müraciətini nəzərə almaq mümkün deyildi. Kontora bu məqsədlə ayrılmış vəsait növbəyə duranların hamısının mənzilini təmir etməyə imkan vermirdi. Bir sıra hallarda  rüşvət kimi isə qabağa salırdı. 

         İş yerinə, müxtəlif təşkilatlara təqdim etmək üçün yaşayış yerlərindən arayışı da mənzil-istismar kontorundan alırdın.  Bir zamanlar SSRİ deyilən ölkədə ərzaq qıtlığı baş qaldıranda əmək və müharibə veteranları, təqaüdçülər mənzil-istismar kontorunun qabağını kəsdirirdilər. Ərzaq talonlarını buradan alırdılar.

Bir sözlə, mənzil-istismar kontorlarının müdirlərinin əlləri pulla oynayırdı.

         SSRİ dağıldı. Mənzil-istismar kontorları ilə bağlı mif də yoxa çıxdı. Ölkəmizdə yeni strukturlar yaradıldı. Mənzil-istismar kontorlarının fəaliyyət dairəsi məhdudlaşdırılsa da, yenə beşdən, ondan qazanırdılar. Yoxsa Gəldi Gedərova nə düşmüşdü ki,  bütün günü divarlarının rəngi getmiş kabinetində   oturub qalsın?!

         İndi Gəldi Gedərov kabinetində əyləşib televizora baxırdı. O, katibəsi Nazlı Qəmzəliyevanın  gətirdiyi xoruzpipiyi çayı təzəçə içməyə başlamışdı ki, baş mühəndis qaranəfəs içəri girdi:

         -Rayon İcra Hakimiyyətindən gələn var. İki nəfər əməkdaşdır.

         Gəldi Gedərov qonaqları qarşılamaq üçün cəld ayağa qalxdı. Salamlaşıb bir-birindən  hal-əhval tutdular.

         İndi xoruzpipiyi çayı üçlükdə içirdilər: Gəldi Gedərov, İcra Hakimiyyəti   əməkdaşları Yoxlamazadə və Nəzarətli.  Çay içə-içə gözlərini televizora dikmişdilər. Xəbərlərə qulaq asırdılar.

         Çay məclisi başa çatandan sonra Yoxlamazadə dilləndi:

         -Gəldi müəllim, İcra başçısı yanında Şuraya  sizin mənzil-istismar kontorunun fəaliyyəti ilə bağlı məsələ hazırlamalıyıq. Bizə şərait yaradın ki, yoxlamanı həyata keçirək.

         -Oldu, cənab Yoxlamazadə.

         Gəldi Gedərov tez sərəncam verdi,  kontorda yoxlama başlandı. Onlara   otaq ayırmışdılar. Sənədlərə baxır, yazıb-pozurdular.

         Mənzil-istismar kontorunun bir neçə otağı vardı. Birində – müdir, digərində – müavini, başqasında – baş mühəndis əyləşirdi. Mühasibliyə 3 otaq ayırmışdılar. Biri – baş mühasib, digəri – iki mühasib, biri də – xəzinədar üçün. Texniklərin də ayrıca otağı vardı, amma ayaqyolu ilə üzbəüz yerləşirdi.

         Otaqları gəzib qurtarandan sonra Nəzarətli üzünü müdirə tutaraq:

         -Bu binəva texniklərdən ötrü münasib otaq tapılmırdı ki, onları ayaqyolunun iyinə verirsiniz?

         Gəldi Gedərov etinasız tərzdə:

         -Onlar işdə tapılırlar ki otursunlar?  – dedi. -Bütün günü çöldə-bayırdadırlar. O çağırışda, bu çağırışda olurlar.

         Yoxlamazadə söhbətə qoşuldu:

         -Əslində bu texniklər sizin kontorun ürəyidirlər.  Sakinlərin dərdinə-sərinə daha çox onlar yarıyırlar. Baş mühasiblə üzbəüz otağı onlar üçün ayırmaq olardı. İndiki halda orada ehtiyat hissələri saxlanılır.  Xəzinədar da  mühasiblərlə bir otaqda əyləşə bilərdi. Onun otağını isə texniklərə verərdiniz. Texniklər üçün də şərait yaradılmalıdır. Onların da istirahət etmək, otaqda çay içmək, yemək yemək hüququ var. O otaq yararsızdır, təmirsizdir, tör-töküntülüdür… Nə isə.

         Nəhayət, bir neçə gün sonra yoxlama başa çatdı. Bir həftə sonra İcra başçısı yanında Şura qərar çıxardı. İşdə yol verdiyi qüsurlara, səlahiyyət vəzifələrini aşdığına, mənzil-istismar idarəsinin fəaliyyətini lazımınca qura bilmədiyinə görə Gəldi Gedərova töhmət verilməklə  işdən azad olundu. Əyləşdiyi kreslonu, kabinetinin açarını və kontorun möhürünü yeni təyin olunmuş müdir Qol Budaqova təhvil verdi. Az sonra    Budaqov Gəldi Gedərovu kabinetinə çağırıb:

         -Necə olmasa bu kontora rəhbərlik etmisən, – dedi. -Səni işsiz qoymaq istəmirəm. Qərara aldım ki,  səni texnik vəzifəsinə təyin edim. Bu da əmrin.

         Gəldi Gedərov əmri alıb, təşəkkür etdi, baş endirib  çıxdı.

         O, texniklərin əyləşdiyi otağa sarı gedə-gedə öz-özünə düşündü: “Sənə nə olursa, ədabazlığından olur. Bu texniklər çox dedi, mən az eşitdim. O gün Yoxlamazadə ilə Nəzarətli də mənə irad tutdular. Yenə əlimi əlimin üstünə qoyub oturdum. Mən nə biləydim ki, axırda o otaqda mən özüm oturmalı olacağam.   Gərək vaxtında tədbir görəydim. Texniklər üçün münasib otaq ayırardım, oranı təmir etdirəydim… İndi hər dəfə otağa girəndə, hər dəfə otaqdan çıxanda  ayaqyolundan gələn üfunətli iyi qoxulaya-qoxulaya dəhlizdə addımlamalı olacağam. Səd heyf”.

                                              Bakı şəhəri, 20 fevral 2023-cü il

Müəllif:   Akif ABBASOV                   

 Azərbaycan Respublikası Təhsil  İnstitutunun

 elmi katibi, pedaqogika   elmləri doktoru, professor, respublikanın Əməkdar müəllimi .

AKİF ABBASOVUN YAZILARI


“YAZARLAR”  JURNALI PDF


YAZARLAR.AZ

===============================================

<<<<<< WWW.USTAC.AZ və  WWW.BİTİK.AZ >>>>>> 

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru