Gəldi Gedərov 124 nömrəli mənzil-istismar kontorunun müdiri idi. Qabaqlar – SSRİ dövründə mənzil-istismar kontorları fironluq edirdilər. Müdirlərin qəbuluna düşmək çətin idi, çox çətin. Düşəndə də çox vaxt işin düzəlmirdi. Kontorların müdirlər də, işçilər də, necə deyərlər, “qaz vurub qazan doldururdular”. Çox zaman hər işdən ötrü bu kontorlara ayaq döyməli olurdun. Daha nə iş qalmırdı ki, mənzil-istismar kontorları məşğul olmasın?!
O zamanlar Bakı qapalı şəhər elan edildiyindən pasport qeydiyyatı olmayanları işə götürmürdülər. Şəhərə gələn, burada qohum-əqrəbası olmayan şəxslər üçün pasport qeydiyyatına düşmək müşkül məsələ idi. Mənzil sahibi razılıq verəndə də mənzilin neçə kvadratmetrdən ibarət olmasına fikir verilirdi ki, həmin şəxsi pasport qeydiyyatına götürə bilsinlər. Yoxsa qanun pozğunluğu olardı.
Ev növbəsində durmaq istəyənlər də mənzil-istismar kontorundan arayış almalı idilər. Həmin arayışda yenə də mənzilin neçə kvadratmetrdən ibarət olduğu, müraciət edənin ev növbəsinə dura bilib-bilməməsi qeyd edilirdi.
Çox zaman əlin cibində olanda daxili işlər şöbəsinin pasport qeydiyyatı şöbəsi ilə mənzil-istismar kontoru müdirinin bir araya gəlməsi sayəsində pasport qeydiyyatı öz həllini tapırdı.
Mənzil-istismar kontorları eyni zamanda dövlət hesabına tikilmiş mənzillərin təmirini də həyata keçirirdi. Amma hər bir adamın müraciətini nəzərə almaq mümkün deyildi. Kontora bu məqsədlə ayrılmış vəsait növbəyə duranların hamısının mənzilini təmir etməyə imkan vermirdi. Bir sıra hallarda rüşvət kimi isə qabağa salırdı.
İş yerinə, müxtəlif təşkilatlara təqdim etmək üçün yaşayış yerlərindən arayışı da mənzil-istismar kontorundan alırdın. Bir zamanlar SSRİ deyilən ölkədə ərzaq qıtlığı baş qaldıranda əmək və müharibə veteranları, təqaüdçülər mənzil-istismar kontorunun qabağını kəsdirirdilər. Ərzaq talonlarını buradan alırdılar.
Bir sözlə, mənzil-istismar kontorlarının müdirlərinin əlləri pulla oynayırdı.
SSRİ dağıldı. Mənzil-istismar kontorları ilə bağlı mif də yoxa çıxdı. Ölkəmizdə yeni strukturlar yaradıldı. Mənzil-istismar kontorlarının fəaliyyət dairəsi məhdudlaşdırılsa da, yenə beşdən, ondan qazanırdılar. Yoxsa Gəldi Gedərova nə düşmüşdü ki, bütün günü divarlarının rəngi getmiş kabinetində oturub qalsın?!
İndi Gəldi Gedərov kabinetində əyləşib televizora baxırdı. O, katibəsi Nazlı Qəmzəliyevanın gətirdiyi xoruzpipiyi çayı təzəçə içməyə başlamışdı ki, baş mühəndis qaranəfəs içəri girdi:
-Rayon İcra Hakimiyyətindən gələn var. İki nəfər əməkdaşdır.
Gəldi Gedərov qonaqları qarşılamaq üçün cəld ayağa qalxdı. Salamlaşıb bir-birindən hal-əhval tutdular.
İndi xoruzpipiyi çayı üçlükdə içirdilər: Gəldi Gedərov, İcra Hakimiyyəti əməkdaşları Yoxlamazadə və Nəzarətli. Çay içə-içə gözlərini televizora dikmişdilər. Xəbərlərə qulaq asırdılar.
Çay məclisi başa çatandan sonra Yoxlamazadə dilləndi:
-Gəldi müəllim, İcra başçısı yanında Şuraya sizin mənzil-istismar kontorunun fəaliyyəti ilə bağlı məsələ hazırlamalıyıq. Bizə şərait yaradın ki, yoxlamanı həyata keçirək.
-Oldu, cənab Yoxlamazadə.
Gəldi Gedərov tez sərəncam verdi, kontorda yoxlama başlandı. Onlara otaq ayırmışdılar. Sənədlərə baxır, yazıb-pozurdular.
Mənzil-istismar kontorunun bir neçə otağı vardı. Birində – müdir, digərində – müavini, başqasında – baş mühəndis əyləşirdi. Mühasibliyə 3 otaq ayırmışdılar. Biri – baş mühasib, digəri – iki mühasib, biri də – xəzinədar üçün. Texniklərin də ayrıca otağı vardı, amma ayaqyolu ilə üzbəüz yerləşirdi.
Otaqları gəzib qurtarandan sonra Nəzarətli üzünü müdirə tutaraq:
-Bu binəva texniklərdən ötrü münasib otaq tapılmırdı ki, onları ayaqyolunun iyinə verirsiniz?
Gəldi Gedərov etinasız tərzdə:
-Onlar işdə tapılırlar ki otursunlar? – dedi. -Bütün günü çöldə-bayırdadırlar. O çağırışda, bu çağırışda olurlar.
Yoxlamazadə söhbətə qoşuldu:
-Əslində bu texniklər sizin kontorun ürəyidirlər. Sakinlərin dərdinə-sərinə daha çox onlar yarıyırlar. Baş mühasiblə üzbəüz otağı onlar üçün ayırmaq olardı. İndiki halda orada ehtiyat hissələri saxlanılır. Xəzinədar da mühasiblərlə bir otaqda əyləşə bilərdi. Onun otağını isə texniklərə verərdiniz. Texniklər üçün də şərait yaradılmalıdır. Onların da istirahət etmək, otaqda çay içmək, yemək yemək hüququ var. O otaq yararsızdır, təmirsizdir, tör-töküntülüdür… Nə isə.
Nəhayət, bir neçə gün sonra yoxlama başa çatdı. Bir həftə sonra İcra başçısı yanında Şura qərar çıxardı. İşdə yol verdiyi qüsurlara, səlahiyyət vəzifələrini aşdığına, mənzil-istismar idarəsinin fəaliyyətini lazımınca qura bilmədiyinə görə Gəldi Gedərova töhmət verilməklə işdən azad olundu. Əyləşdiyi kreslonu, kabinetinin açarını və kontorun möhürünü yeni təyin olunmuş müdir Qol Budaqova təhvil verdi. Az sonra Budaqov Gəldi Gedərovu kabinetinə çağırıb:
-Necə olmasa bu kontora rəhbərlik etmisən, – dedi. -Səni işsiz qoymaq istəmirəm. Qərara aldım ki, səni texnik vəzifəsinə təyin edim. Bu da əmrin.
Gəldi Gedərov əmri alıb, təşəkkür etdi, baş endirib çıxdı.
O, texniklərin əyləşdiyi otağa sarı gedə-gedə öz-özünə düşündü: “Sənə nə olursa, ədabazlığından olur. Bu texniklər çox dedi, mən az eşitdim. O gün Yoxlamazadə ilə Nəzarətli də mənə irad tutdular. Yenə əlimi əlimin üstünə qoyub oturdum. Mən nə biləydim ki, axırda o otaqda mən özüm oturmalı olacağam. Gərək vaxtında tədbir görəydim. Texniklər üçün münasib otaq ayırardım, oranı təmir etdirəydim… İndi hər dəfə otağa girəndə, hər dəfə otaqdan çıxanda ayaqyolundan gələn üfunətli iyi qoxulaya-qoxulaya dəhlizdə addımlamalı olacağam. Səd heyf”.
Bu gün kollektivimizin ən gənc üzvlərindən biri, Texniki redaktor:Tuncay ŞƏHRİLİnin doğum günüdür! Şad günü münasibəti ilə onu təbrik edir, təhsildə və yaradıcılıqda yeni-yeni nailiyyətlər arzulayırıq!
Ayrılıq nə ayrılıq… ağrısını ifadə etməyə söz, sakitləşdirməyə məlhəm tapılmadı. Bu ayrılıq o ayrılıqdan deyil. Elə ayrılıq ki burda hər şey ananın bağrından balasının qoparılmasına bənzəyir. Yurdu bölüblər ee… Azərbaycanı. O Azərbaycanı ki zamanında sərhədinin ucu-bucağı olmayıb.
“Bir görəydim ayrılığı kim saldı?”
Kim salmadı ki? Azərbaycanı parçalayanlar, talayanlar azmı olub?
Vətənimizin tarixində işğal “ənənəsini” sasanilər, (VI-VII əsr) ərəblər, (VII əsr) monqollar, (1220-1222) teymurilər (XIV əsrin 80-ci illərində) və digər dövlətlər qoyublar. Sonrakı əsrlərdə bu arzuolunmaz “adəti” Rusiya davam etdirib. Azərbaycanın başına gələcək yeni bəlaların bünövrəsini 1723-cü ildə işğalçı sələflərindən geri qalmayan I Pyotr qoyduğunu bilirsiniz. O da slavyanlar kimi Azərbaycana dönə-dönə yürüş edib.
Bakı gördüklərini, çəkdiklərini unutmağa macal tapmayıb. 1724-cü ildə rus komendantı knyaz Bryatinskinin idarəsinə keçən şəhərimiz general V.Zubovun, sonrakı tarixlərdə I Aleksandrla çar I Nikolayın verdiyi zülümlər onunçün təkrar olub.
Başımıza gətirilən bəlaların acısını duyduqca folklordakı qarğışların hansı hisslərdən yarandığını anlayıram. Qarğış yaşadıqları müsibətlərin qarşısını ala bilməyən gücsüz insanların çəkdikləri nalədir. Bu məqamda ürəyimdə təəssüf dolu gecikmiş istək baş qaldırır. Bunu da qarğış saymaq olar: irəlidən öləydi I Pyotrı, ya da vəsiyyət etməyə dili söz tutmayaydı. Ağzı yanmış nə demişdisə, onu da elədilər. Məzhəb seçkinliyindən, torpaqlarımızın işğalından, bizə calaşdırdığı ermənilərin əlindən göz aça bilmədik. Onların törətdikləri qanlı əməllərin tarixləri xronologiya deyil, Azərbaycanın boynundan asılan sapa düzülmüş qara muncuqlardır. Ermənilərin Azərbaycana köçürülməsi ilə yurdumuzun xoş günləri yağlı əppək olub göyə çəkilib. O vaxtdan indiyə – 2020-ci ilin sentyabrın 27-dək bu millət qanımızı içməyə davam edir. Elə bil o qatilləri bağışlamaq üçün yaradılmışıq. Dəfələrlə qətliam törətməklərinə baxmayaraq, unudub barışmışıq. Yazıçılarımız, şairlərimiz xalqların dostluğundan, qardaşlığından bəhs edən əsərlər yazıblar, amma nə “Əsli və Kərəm” dastanı, nə də “Bahadır və Sona” ermənilərin kinli qəlblərini, xain xislətini tərbiyə edə bildi.
Bakının 1806-cı il oktyabr ayının 6-da Rusiya imperiyasının tabeliyinə keçdiyi vaxtdan başlayan qara günlərin rəngi getdikcə daha da tündləşdi. Qarşıdakı illərdə İranla Rusiya Azərbaycanı ata mülkütək tən böldü.
Dərdimizi təzələyəcəm.
Səməd Vurğun da bəlamıza səbəb olanlara ürəkdən qarğayıb:
Nədir bu həsrətin adı, ünvanı? Baisin evində işıq yanmasın! Ah, Araz, ah, Araz, vədimiz hanı? Bir ürək ikiyə parçalanmasın.
Düşmənimiz təkcə erməni olsaydı nə vardı. Dərd təkcə Qarabağ dərdi deyil ki. Azərbaycan bir deyil, iki deyil; Şimali, Qərbi, Cənubi Azərbaycan… artırmaq olar, intəhası qurdlu “cahangir dövlətlər” (M.S.Ordubadinin təbirincə) ərazi iddiası kimi qəbul etməsinlər deyə susmuşuq. Qaş düzəltdiyimiz yerdə göz çıxarmaq istəmirik. “Həm suçlu, həm güclü” olanlar bizi qınayarlar. Yurdumun daşı elə ağırdır, yağılar qaldıra bilmirlər.
Ağrı-acısı da özü kimi çəkilməz Azərbaycanda:
“Bir qələm əsrlik hicran yaratdı, Bir xalqı yarıya böldü qılınctək”.
Dərdin ən gözəli Gülüstan. Rusiya ilə İranın müqaviləsiylə sənədə dönən “Gülüstan”, Bəxtiyar Vahabzadənin şah əsəri “Gülüstan”.
“Öz sivri ucuyla bu lələk qələm Dəldi sinəsini Azərbaycanın. Başını qaldırdı, Ancaq dəmbədəm Kəsdilər səsini Azərbaycanın”.
Şimaldan müxtəlif siyasi iddiayla, yeni quruluş məqsədilə gələnlər o vaxt bizimkiərə fəhlə-kəndli təəssübkeşi kimi təqdim edildi. Bu ideya uğrunda soydaşlarımız bir-birinə qənim kəsildi, bir-birinin qanını tökdülər. Qan üzərində yaradılan yalançı qardaşlıqla yetmiş il milli kimliyimizdən uzaq qaldıq, sərvətimiz talandı. Həm Cənubi, həm də Şimali Azərbaycanda milli azadlıq hərəkatının, demokratik firqənin, cümhuriyyətin ömrünü bircə il, hətta ondan da az elədilər. Azadlığı “pepetkanın” ucunda damızdırıb siyasi quruluşu təzədən dəyişdilər. Bir ilin azadlıq dadı dünya durduqca xalqlar arasında qırğın törətməyə, azadlıq tələb edib müharibə başlamağa kifayət edəcəkdi, hegemon dövlətlərə də bu lazım idi, amma millətlərə azadlıq qismət olmağa qoymazlar. Həmişə aranı qızışdırıb, alovlandırıb sonra üzərinə su töküb söndürürlər.
Dodaqları qurumuş Susuz bir torpağam mən. Sinəmdə cadara bax. Budağından ayrılmış Yaşı bir yapağam mən. Qopduğum çinara bax.
Bunu da növbəti sətirlərdə “İnqilab şairiyəm” deyəcək vətən oğlu yazıb.
1813-cü ildə oktyabr ayının 12-də yurdun “Gülüstan” müqaviləsi ilə ikiyə bölünməsindən gözü qorxan Söhrab Tahir çöpü də iki yerə bölə bilmədi. Ser Qor Ouslinin qolu quruyaydı müqavilənin mətnini hazırladığı yerdə. Siz Allah, belə dünya olar, sənin olan vətəni Böyük Britaniyanın nümayəndəsi pay-püş eləsin, Rusiya tərəfdən də Nikolay Rtişev Qacarlardan olan Mirzə Əbülhəsən xan Elçi ilə müqaviləni imzalasınlar? Yurdun sahiblərinisə qətlə yetirsinlər, pərən-pərən salsınlar… Susanlar da olub, canını oda atanlar da, amma yenə Azərbaycana aidiyyəti olmayanlar istəklərinə çatıblar. Ciyərləri yanmışların ürəkləri soyumayıb on beş il ötəndən sonra 10 fevral 1828-ci ildə Təbriz yaxınlığındakı Türkmənçay kəndində başqa bir müqavilə imzalayıblar.
Bu boyda dərdi olan xalqı ağı deməkdə, bayatı çağırmaqda, kədərli şeirlər yazmaqda qınayanların ürəyi yoxdur. 1905-ci ildə – Qacar dövlətində başlanan inqilabı 1908-ci ildən Cənubi Azərbaycanda milli hərəkata çevirən Səttar xan, Bağır xanla birgə silahdaşları Əli Müsyo, Heydər xan Əmioğlu, Şeyx Məhəmməd Xiyabani “vətən eşqi məktəbində can verməsəydilər” gələcək nəsillər yurdu üçün candan keçməyi öyrənməzdilər. Görmədiyimiz, ideyalarını isə yaşatdıqlarımız Bütöv Azərbaycan arzusu ilə ölümə gedənlərin hamısına yurdu yaşatmaq borcumuz var. Ruhlarını şad etməliyik.
“…Hökm etsə, bu sərsəm gediş dursa oy!”
Sərsəm gediş Azərbaycanın taleyində çox olub, sərsəmliyi durdura bilməyəndə acizanə surətdə Arazı günahkar çıxarmışıq. “Araz, suyun qurusun”, “lal Araz” və s. kimi ifadələrlə qəzəbimizi çayın üstünə tökmüşük.
Cəfər Cabbarlı da ayrılıqda günahı olmayan Araza acıqlanıb:
Araz, rədd ol aradan, bir olsun Azərbaycan! Kimdir səni yaradan? Böldün böyük Vətəni, Araz, böylə aradan…
(Deyilənə görə, “Araz çayı” mənzum pyesinin əlyazması it-bata salınıb.)
“Bütün Rusiyanı sarsıdan 1905-ci il inqilabı Araz çayı üzərindən çoxdan adlayıb keçmişdi. İnqilab kütlələri dalğalandırdığı bir gündə çay yenə də sükutunu pozmur, yenə də çar qamıçılarının qorxusundan səsini çıxarmır və axırdı”. (“Dumanlı Təbriz)”
Yazıq dilsiz-ağızsız Araz…
Vikipediyada: Rusiyadakı 1905-ci il inqilabının təsiri altında başlayan və tarixə Məşrutə (Konstitusiya) inqilabı adı ilə düşən Səttərxanın başçılıq etdiyi inqilab 1911-ci ilin dekabrında Rusiyanın Qacar rejiminə köməyi ilə yatırılıb. Təbrizə daxil olan rus qoşunları inqilabçılara divan tutublar” kimi qeyd olunan hadisəni M.S.Ordubadinin “Dumanlı Təbriz” əsərinin “Son iclas” bölümündə yazıçı dili ilə oxuyaq: “– Təəssüf olsun ki, bütün bu zəhmətlər rus kazaklarının ayağı altında tapdanıb gedəcəkdir…” Əsərin qəhrəmanı isə ümidini itirməyərək: “Müvəqqəti bir sükutdan sonra İran inqilabı daha geniş və daha yüksək, daha müstəqil bir surətdə alovlanacaqdır” söyləyir. Bu 1945-ci ilin 12 dekabr ayından 1946-cı ilin sonuna qədər Cənubi Azərbaycanda fəaliyyət göstərmiş sosialist hökumətin quralacağına işarədir. Ümidlə reallıq çox vaxt bir-birinədən gen gəzir. Həmin anda heç kəs bilmirdi ki, Seyid Cəfər Pişəvərinin sədrliyi ilə qurulan Azərbaycan Demokrat Firqəsinin fəaliyyəti uzun çəkməyəcək. Hər şey əsərdəki bölümün sonunda yazılan kimi bitdi: “Rəfiqlər, möhtərəm ağalar, cənablar! Pərdə enir. Təbriz inqilabının birinci səhnəsi qapanır”.
Nədir inqiliab? –
İnqilab inkişafdakı keyfiyyət dəyişikliyidir. Bir qayda olaraq islahatların ya keçirilmədiyi, ya da az keçirildiyi həlqələrdə baş verir.
“Hər mühitin doğduğu inqilabı o mühitin şəraiti ilə inkişaf etdirmək lazımdır. Hər məmləkətin inqilab rəhbəri o məmləkətin özündən doğmalıdır. Öz rəhbərlərini yetirməmiş bir ölkədə inqilab hərəkatını irəli aparmaq mümkün deyildir. Bu yalnız İrana məxsus deyil, hər bir məmləkətdə belədir”. (“Dumanlı Təbriz”)
İnqilaba bir də Balaş Azəroğlu gözüylə (sözüylə) baxaq: (oxuyaq)
Mənim könül dəftərim bənzəyir gülüstana, Onda yer verilməmiş qarlı qışa, tufana. Bir bahar ətri vardır hər şerimdə sözümdə, Baharın həsrətilə yaşayıram özüm də. Mən əl açıb göylərdən diləmədim azadlıq, Mənim arxalandığım onlardan daha artıq – Ölkələr həsrət çəkən afitab şairiyəm, Azadlığın carçısı inqilab şairiyəm.
B.Azəroğlu Səttarxanı bir rəhbər kimi sevir, onun yolunda əmrə hazır olduğunu bildirir. Çünki o, yurdunu azad görmək istəmiş, bu müqəddəs amal uğrunda canından keçmişdir.
Təbrizsə nə bahar gördü, nə də dumanı çəkildi. Azərbaycanın dumansız yeri var ki? Bəlkə də, uğrunda ölənlər olmasaydı, Azərbaycan özü də olmayacaqdı. O qəhrəmanlar yurdu yox olmağa qoymayıblar.
“21 Azər Günü” ifadəsini tarixdən əvvəl ilk dəfə ədəbiyyatdan (şeirdə) oxuyub maraqlanmışam. Belə mövzular şeirə, nəsrə təhrif edilmədən bədii təsir gücü ilə gətirilməlidir.
O vaxt da, elə indi də Ana dili dərdimiz vətən həsrətilə qol-boyun olub.
“İndi elə bir vaxtdır ki, bir şübhə üzərinə insanın adını vətən xaini qoyub məhv edə bilərlər.
– … lakin mən bir söz də soruşmaq istərdim. Əcəba, təbrizlilər türk deyildirmi?
– Türkdür. İranda dörd milyona qədər türk vardır, – deyə cavab verdim. Qız yenə də:
-Elə isə onların ədəbiyyatı nə üçün türkcə deyildir?
Qız bu sualı ilə ortaya olduqca mühüm və çətin bir məsələ atdı. Hətta Şeyxov da:
-Xanım məsələni dərindən başlamışdır, – deyərək güldü.
(“Dumanlı Təbriz” )
Çox gecdir… amma heç olmasa, bundan belə iş görmək lazımdır.
Bu yaxınlarda yutubda Arazın o tayında adlı filmə baxdım. Baxmayanlar üçün keçidi göstərirəm.
Dünyanın bütün nemətləri düzülmüş süfrə təsəvvür edin. Əyləşmisən stulda, baxırsan. İstəyirsən, əlini hansınasa uzadıb götürəsən, qarşına çörək qırıntıları qoyub: “bunu yeməlisən” deyirlər. Etiraz etməyə, ağzını açmağa qoymurlar: – “başqa şansın yoxdur”.
– “Süfrə mənimdir, nemətlər zəhmətim sayəsində qazanılıb, çalışan, hazırlayan, düzən də mənəm, üstəlik neməti bitirən torpaq da mənimdir” deyə bilmirsən. Dərk edirsən ki, “balaca adamsan”– “Dəvədən böyük fil var”. Öhdənə düşən işləməkdir, idarəçilik sənlik deyil. Gücsüzlüyünü görürsən. Məcbur olub acından ölməməkçün qırıntıları yeyirsən. Öz süfrəndən sənə çatan başqasının verdiyi çörək olur. Yeyib təşəkkür edirsən.
Küçəyə çıxanda qəfil soruşan olsa, süfrənizdə nə vardı, deyəcəksən quş iliyi, can dərmanı. Eşidilən “quş iliyi”, “can dərmanı” olacaq. Hamı səni tox biləcək. Sənsə susacaqsan. Atalar sənə: “Susmaq qızıldır” deyib. “Sus ki varlanasan”.
Sərvətlərimizi çapıb talayanlara, çapıb-talatdıranlara əsrlərlə dinmədik, susduqca daha çox müti olduq.
Bədbəxtliyimiz Rusiya ilə eyni coğrafi ərazidə yerləşməyimiz olub. Bu azmış kimi Qərbin də gözü sərvətimizdədir. Bunlar bəs etmirmiş kimi “erməni xalqı” da düzəldib canımıza salıblar.
Susmaq, güzəşt etmək öyüd-nəsihəti, qardaşlıq, dostluq adlı yastıqdakı şirin yuxumuz yurdu talayanlara şərait yaratdı. Humanist olmağı da təkcə bizim boynumuza qoydular. Özləri belə deyillər.
Millətimizin bədbəxtliyi üzərində ucaldılan səltənətlər nə vaxt yıxılacaq?
Siyasətə qarışmaq kimi çıxmasın. Mən hara, siyasət hara? İnanmadığım, sevmədiyim sahədir. İntəhası sakit duranda elə bilirlər, baş verənlərdən başın çıxmır. Ağıllı olduğumu göstərməyə çalışmıram. Maşallah məmləkət dolub siyasi şərhçilərlə, mənə gərək yoxdur. Başımız çıxmadığı şeylərin yolunda gözümüzü çıxarmasınlar deyə 1988-ci ildən bəri aramızda birlik yaranıb. Pozmağa çalışanlar da var, onlara kömək edənlər də. Amma bu xalqı bir yerdə, ayağa duran görmək hər zaman mümkündür. Araya xain əli girməsə, heç kim bir-birinin əlini buraxmaz. “Xain əl” şərtidir.
Birlikdən yanlış istiqamətçün istifadə etmək xainlikdir. Əzmimizi öldürməsələr, yaxşıdır.
“İnqilab və mədəniyyət” jurnalının 1950-ci ildə nəşr edilən nömrələrindən birində Jalə imzasıyla dərc edilmiş şeirlər oxudum. Mövzuyla əlaqədar olduğundan şeirlərdən birini diqqətinizə çatdırıram.
İran
İran xərabəzardır, könlüm qan olmasınmı? Yurdu viran görəndə o, viran olmasınmı? Bir kölgətək fəlakət İran xalqını izlər, Zülmət olub İranda indi aydın gündüzlər. – Bax Sədinin, Hafizin vətənindən nə qaldı? Şən mahnılar yerində ah-nalələr ucaldı. Bir gün gözümlə gördüm Abadanda bir səhər Xurma çərdəklərini ruzi etdi körpələr. Yad ellərdə İrandan neft çayları axanda, Xalq öz dövlət-varına bir yad kimi baxanda, Onun oğlu qızları sərgərdan qalmazmı bəs? Bir gün düşmənlərindən intiqam almazmı bəs? Xozıstan neft yurdudur, yadlar doyur varından, Ancaq işıq gəlməyir yoxsul daxmalarından… Könlüm qəmlər əlindən viranə qalmasınmı? Ah, bu xalqın dərdinə bir dərman olmasınmı? İndi tarix dəyişmiş, artıq yetişmiş zaman, Çalış iranlı qardaş, qoy azad olsun İran. Addımlayaq sürətlə, böyük addımlarla gəl! Qoyaq xoşbəxt günlərçin sarsılmayan bir təməl. İran, zəfər bizimdir, dəyişəcək bu dövran, Qoca İran təzədən olacaqdır növcavan.
Qoca İranın çəkdirdiyi əzablardan Cənubi Azərbaycan gün görmədi.
Sonda “səsi tutqun” Arazdan şeir oxuyaq. Şeirin təsir, tərbiyə gücünə çox inanıram. Əslində, şeirdən çox arzudur. 1989-cu ildə həyata keçən arzu. Amma yarımçıq qalan məqsədlər var.
Böyüklər, böyüklər hörür çəpəri, Uşaqlar, uşaqlar yarır çəpəri. Böyüklər, böyüklər çəpər boyunca, Qaratikan əkir, gicitkən əkir. Uşaqlar, uşaqlar çəpər dibində, Bənövşə axtarır, süsən axtarır. Böyüklər, böyüklər – çəpər adlayan. Qonşu kölgəsini əzməyə hazır. Uşaqlar, uşaqlar biri-birinə, Çəpər – deşiyindən pişik addadır. Böyüklər, böyüklər – çəpərdə paya, Uşaqlar, uşaqlar – çəpərdə qayçı… Beləcə uşaqdı qonşu böyüklər, Beləcə böyükdü qonşu uşaqlar. Nə yaxşı yamanlıq öləziməkdə, Nə yaxşı, yaxşılıq yanmağındadır. İnandım: hər uşaq bir od parçası! İnandım: səngiməz bu od, bu ocaq! Təbrizlə Naxçıvan arasındakı Çəpəri yıxan da bunlar olacaq…
Qanun nədir? Qanun mütəxəssislər tərəfindən kağız üzərində yazılan cansız maddə və alt maddələr məcmuudur ki, əməl və hərəkətlərin tənzimlənməsi baxımından canlı qüvvəyə çevrilir.
Qanun insan üçündür. Bəs insan nədir? İnsan deyəndə vətəndaşlığından, əcnəbiliyindən, vətəndaşsızlığından asılı olmayaraq hüququn subyekti başa düşülür. Amma bu arada adamın ağlına başqa fikir gəlir. Mirzə Ələkbər Sabir demişkən, fəhləni, başqa sözlə, vəzifəsi, pulu, arxasında dayananı olmayan hər kəsi insan adlandırmaq olarmı? Görəsən, köməksizlər və çarəsiz vəziyyətə salınmışlarla hər yerdə və həmişə insanla olduğu kimi davranılırmı? Bax, bu ciddi sualdır, həm də ciddi adamlara ünvanlanıb.
Baxmayaraq ki, qanunun bütün növləri insan üçün nəzərdə tutulub, “insan hüquqları” mövzusu bir az fərqlidir, yəni sudan, havadan və s. istifadə etmək qaydalarını əks etdirmir,
birbaşa insanın varolma hüququnun bələdçisi kimi çıxış edir.
Bildiyimiz kimi, hər kəsin mənsub olduğu xalq qul və quldar dövrünün sosial bərabərsizliklər sistemini adlayıb. Nə yazıq ki, qul və quldar cəmiyyətlər qədimdə qalsalar da, rüşeymi əbədi inkişafdadır. Qul elə bütün dövrlərdə quldur. Hüququndan istifadə edə bilməyən, dərdi dinlənilməyən, sözü eşidilməyən hər kəs öz ölkəsində quldur. Qul statusu ilə razılaşmamaq mümkün deyil, çünki razılaşmaqdan başqa müraciət forması nəzərə alınmır.
Zooloji aləmdə hüquq anlayışı yoxdur, amma qul üzvlər də yoxdur. Quşlar qibtəediləcək qədər uzaqlara uça, heyvanlar bir meşədən ayrı meşələrə, hətta bir ölkədən ayrı ölkələrə vizasız, pasportsuz hərəkət edə bilərlər. İnsan, nə təəssüf ki, ruhuna görə Allaha yaxın yerlərdə qərar tutsa da, bədəninə görə heyvandan da aşağı imkanlara malikdir.
Hüquq insanın müəyyən çərçivə daxilində azadlığıdır. Əlbəttə, insanın sonsuza qədər azadolma, yəni təfəkkür və düşüncəsinə görə sərhədsiz azadlıq xüsusiyyəti var ki, bunu heç cürə hüquqla əlaqələndirmək və məhdudlaşdırmaq mümkün deyil. Sərhədsiz azadlıq o demək deyildir ki, o, öz əməllərinin zəruriliyini və sərhəddini anlamır, əksinə, ən böyük azadlıq insanın özünün özünə təlqin etdiyi dərk olunmuş sərhəddir.
Hegelə görə “hüquq ideyası azadlıq deməkdir, onun əsl mahiyyəti o zaman başa düşülür ki, bu anlayış mövcud varlığın timsalında dərk ounur”.
Əlbəttə ki, Hegel haqlıdır, lakin bir şərtlə. Bu o şərtdir ki, hüquqi cəhətdən azad olan və eyni zamanda əməllərinin sərhəddini dərk edən müdrik insan da haqsızlığa məruz qalmaq, özündən, yolundan zorla uzaqlaşdırılmaq üsulu ilə iflasa uğrayır. Yəni əqidəyə təcavüz etmək birbaşa əlçatan olmasa da, əqidə sahibinin həyat yollarına daş düzməklə onu sarsıtmaq həmişə mümkündür və buradan belə nəticəyə gəlmək olar ki, “mövcud varlığın timsalında” dərk olunmuş azadlığın hüquqi müstəvidə davamlılıq müddəti kənar müdaxilələrdən asılıdır.
“Hüquq müəyyən çərçivə daxilində insanın azadlığıdır” deyirik də, amma o, əslində, vəzifələr məcmudur; tabeçilik hökmlərinin diqtəsidir. İnsan hüquqları ilə tanış olduqca vəzifələrini öyrənir. Məsələn, öyrənir ki, yaşadığı ölkənin konstitusuyasının, qanunlarının və digər qanunvericilik aktlarının tələblərini pozmamalı, xalqın adət və ənənələrinə hörmətlə yanaşmalıdır, amma hüquqlarının müdafiəsinə qalxmaq imkanından qismən məhrumdur.
Əslində, insanın hüququ olmur, ona görə ki, qanun yaradılışdan irəli gələn funksiyalara uyğun yazılmır, əksinə, təbiətə qarşı yönəlir. Hüquqlar bəzən kağız üzərində qalır, həm də onu situasiyanın, şəraitin tələbinə, icraçının istəyinə müvafiq olaraq tez-tez dəyişirlər. Deməli hüququndan istifadə yerində, anında, müəyyən zaman çərçivəsində qəfildən gerçəkləşməsə, uzun zamana hesablanan məsələlərin həllinə davam gətirmir.
Spinoza deyir ki, heç bir cəmiyyət hakimiyyətsiz, qüvvəsiz, insanların ehtiras və aşıb-daşan istəyini idarə edən qanunlarsız yaşaya bilməz, amma insan təbiəti özünün qeyri-məhdud şəkildə istismarına dözmür, bu mənada qanun o zaman müsbət nəticə verir ki, müəyyən həcmdə insanın istək və arzularını əhatə edir. O, azadlığı dərk edilmiş zərurət adlandırır.
Spinoza da Hegel kimi qanunun vacib amil olması fikirlərinə görə haqlıdır, ona görə ki, qanunsuz yaşayan cəmiyyətin fəsadları ilə heyvan sürüsünün özbaşınalığını qarşı-qarşıya gətirmək ölçüyəgəlməz şəkildə yanlış müqayisədir, axı insan düşünən varlıqdır, istənilən qədər müdhiş və mənfur əməllərə imza ata bilər; amma o da “azadlıq dərk edilmiş zərurətdir” deyərkən cəmiyyətləri yox, “mövcud varlığın timsalında” tək-tək insanları nəzərdə tutduğu üçün hüquqi status anlayışını kölgədə qoyur. “Azadlığı dərk edilmiş zərurət” kimi mənimsəmək hüquq yaradıcısı, qanun mücəssəməsi olmaq deməkdir ki, həmin bu tək-tək insanların taleyi, güc strukturlarında çalışanlar xaric, yadelli müdaxilələrə məruz qalan cəmiyyətlərdə ağla sığmayacaq qədər acınacaqlı ola bilər.
Hollandiyalı filosofun fikrinə görə, azadlıq qanun daxilində mövcuddur, yəni azad insan qanuna riayət etməlidir. Qanuna riayət etmək məsələsi də elə dolayısı ilə qanunların icra olunma məcburiyyətidir. Doğrudur, filosof hər kəsin söz azdlığından da bəhs edir, lakin söz azadlığı hüquq sahibi olmaq deyil, çünki sözdən daha mühüm olan deyilənlərin həyata
keçirilmə prinsipidir. Hüquq insanın cəmiyyətdən öz haqqını alması, vəzifə, əksinə, borcunu ödəməsidir.
İnsanların mənsub olduqları cəmiyyətlər, yaxud ayrı-ayrı hökümətlər tərəfindən, həm ölkədaxili, həm də ölkəxarici münasibətlərin tənzimlənməsi öhdəliyi zamanı mütəmadi olaraq hüquq pozuntusu baş verir. Müxtəlif dövlətlər müxtəlif vaxtlarda Vyana, yaxud Avropa İnsan Hüquqları Konvensiyasının şərtlərini pozur. Son vaxtlar adət halına gətirilmiş səfirliklərə hücum tendensiyası deyilənlərə əyani misaldır və əgər…
Əgər “Avropa insan hüquqları hüququ”, “Diplomatik əlaqələr haqqında Vyana konvensiyası”nın və s. maddəsi dünyanın gözü qarşısında açıq-aydın pozulur və cəzasız qalırsa, onda tək-tək insanların hüququndan danışmağın əhəmiyyətlilik dərəcəsi sıfra enmirmi?
Məlumdur ki, insanın ləyaqət hüququ bütün hüquq və azadlıqların məzmununa sirayətedici təsir göstərir, amma “cinayət tərkibi yoxdur” mühakiməsilə çox vaxt müdafiədən kənarda qalır, yaxud insanın yaşamaq hüququna onu cismən öldürmədən öldürücü təcavüzlər edilir.
Göründüyü kimi, Beynəlxalq qanunlar təkcə ölkələr, uluslararası münasibətlərin tənzimlənməsi, idarə olunması səbəbindən yox, həm də istənilən dövlətdə hər hansı vətəndaşın, yaxud əcnəbinin, vətəndaşlığı olmayan şəxsin hüquqlarının müdafiəsi üçün nəzərdə tutulur və insan hüquqları məsələsində nəzəri cəhətdən “ölkənin daxili siyasətidir” deyə bir anlayış yoxdur. Emprik cəhətdən…tam bunun əksinə.
Tutalım, Almaniyada Miqrasiya Xidməti əcnəbi almana “dövlət dilini bilmir” deyə nöqsan tutur, təəssüf ki, o, xarici vətəndaş olsa da, almandır və alman dilində bütün öyrəndiyi dillərdən yaxşı danışır. Yaxud eyni statuslu alman haqqında yazırlar: “vəzifələrini bilmir”, halbuki o, otuz ildir Almaniyada yaşayır, əgər vəzifələrini bilməsəydi, tramvaydan belə istifadə etməsi mümkünsüz olardı. Üçüncü qərarda artıq həmin əcnəbi almana “hüquqlarını bilməmək” statusu tətbiq edilir. Həqiqəti əks etdirməyən yalan qərarlardan sonra bu üçüncü cümlə adama şapalaq kimi toxunur və sual doğurur: – Bu əcnəbinin hüququ olsaydı, əvvəlki iki müddəadan onun əleyhinə istifadə etmək baş tutardımı?
Avropa insan hüquqları hüququnun «Kompensasiya etmə» kimi tanınan sahəvi prinsiplərindən biri də insan hüquqlarının pozulması nəticəsində vurulan zərərin əvəzinin ödənilməsidir. Yəni illərlə uzana biləcək məhkəmə yolu ilə… təəssüf ki.
Gəldiyimiz son qənaət belədir ki, vəzifələr bütün dünyada eynidir, onu bilmədən insan bir gün də yaşaya bilməz, elə hüquqlar da eynidir, lakin tək-tək insanın hüququ qarşı tərəfin məsələyə münasibətindən asılı olaraq, ya var, ya qismən mövcuddur, ya da… bərkə düşəndə heç yoxdur. Bu mənada “Hüququnu bilmir” maddəsinin, yaxud bəndinin tətbiqi qeyri-müəyyən ittiham və ya, sadəcə, ittihamdır.
Hüquqların vəzifələrlə nisbətini balıq və balıqçının timsalında aşağıdakı kimi şərh etmək olar: “Balıqçının vəzifəsi suya salladığı tilovun qarmağına yem keçirib balıq ovlamaqdır. Balığın hüququ qidalanmaqdır, yem qarmağın ucunda olsa belə… ”
Bu gün Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin “Natəvan” klubunda filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, şair Gülhüseyn Kazımlının yaradıcılıq gecəsi keçirilib.
Tədbiri giriş sözü ilə Azərbaycan Yazıçılar Birliyi sədrinin birinci müavini, Mətbuat Şurasının sədri, “525-ci qəzet”in baş redaktoru Rəşad Məcid açaraq Gülhüseyn Kazımlının həm muğam irsimizin tədqiqatçısı, həm də şair kimi yaradıcılıq xüsusiyyətlərindən danışıb.
Tədbirin aparıcısı, tənqidçi, “Azərbaycan” jurnalı baş redaktorunun müavini Əsəd Cahangir də Gülhüseyn Kazımlının yaradıcılıq yolundan söhbət açıb.
Tədbirdə Xalq artistləri Sərdar Fərəcov, Ənvər Sadıqov, Azərbaycan Turizm və Menecment Universitetinin rektoru İlham Mədətov, sənətşünaslıq doktoru Abbasqulu Nəcəfzadə, tədqiqatçı-naşir Turan İbrahimov, şairlər İlqar Türkoğlu, İslam Sadıq, Maşallah Məftun, Zaur Ustac, Elmira Aslanxanlı, “Kredo” qəzetinin baş redaktoru Əlirza Xələfli, gözəl mahnılar müəllifi Kəmalə Abıyeva və başqaları çıxış etdilər.
Gülhüseyn Kazımlıya “Turan Birliyi” medalı və “İsa Muğanna” diplomu təqdim edilib. Tədbirdən fotolar:
Gülhüseyn Kazımlını “YAZARLAR” kollektivi adından təbrik edir, bol-bol yaradıcılıq uğurları arzulayırıq!
Bu gün Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin “Natəvan” klubunda filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, şair Gülhüseyn Kazımlının yaradıcılıq gecəsi keçirilib.
Tədbiri giriş sözü ilə Azərbaycan Yazıçılar Birliyi sədrinin birinci müavini, Mətbuat Şurasının sədri, “525-ci qəzet”in baş redaktoru Rəşad Məcid açaraq Gülhüseyn Kazımlının həm muğam irsimizin tədqiqatçısı, həm də şair kimi yaradıcılıq xüsusiyyətlərindən danışıb.
Tədbirin aparıcısı, tənqidçi, “Azərbaycan” jurnalı baş redaktorunun müavini Əsəd Cahangir də Gülhüseyn Kazımlının yaradıcılıq yolundan söhbət açıb.
Tədbirdə Xalq artistləri Sərdar Fərəcov, Ənvər Sadıqov, Azərbaycan Turizm və Menecment Universitetinin rektoru İlham Mədətov, sənətşünaslıq doktoru Abbasqulu Nəcəfzadə, tədqiqatçı-naşir Turan İbrahimov, şairlər İlqar Türkoğlu, İslam Sadıq, Maşallah Məftun, Zaur Ustac, Elmira Aslanxanlı, “Kredo” qəzetinin baş redaktoru Əlirza Xələfli, gözəl mahnılar müəllifi Kəmalə Abıyeva və başqaları çıxış etdilər.
Gülhüseyn Kazımlıya “Turan Birliyi” medalı və “İsa Muğanna” diplomu təqdim edilib.
Bu gün (17.02.2023.) Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin “Natəvan” klubunda filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, şair Gülhüseyn Kazımlının yaradıcılıq gecəsi keçirilib.
Tədbiri giriş sözü ilə Azərbaycan Yazıçılar Birliyi sədrinin birinci müavini, Mətbuat Şurasının sədri, “525-ci qəzet”in baş redaktoru Rəşad Məcid açaraq Gülhüseyn Kazımlının həm muğam irsimizin tədqiqatçısı, həm də şair kimi yaradıcılıq xüsusiyyətlərindən danışıb.
Tədbirin aparıcısı, tənqidçi, “Azərbaycan” jurnalı baş redaktorunun müavini Əsəd Cahangir də Gülhüseyn Kazımlının yaradıcılıq yolundan söhbət açıb.
Tədbirdə Xalq artistləri Sərdar Fərəcov, Ənvər Sadıqov, Azərbaycan Turizm və Menecment Universitetinin rektoru İlham Mədətov, sənətşünaslıq doktoru Abbasqulu Nəcəfzadə, tədqiqatçı-naşir Turan İbrahimov, şairlər İlqar Türkoğlu, İslam Sadıq, Maşallah Məftun, Zaur Ustac, Elmira Aslanxanlı, “Kredo” qəzetinin baş redaktoru Əlirza Xələfli, gözəl mahnılar müəllifi Kəmalə Abıyeva və başqaları çıxış etdilər.
Gülhüseyn Kazımlıya “Turan Birliyi” medalı və “İsa Muğanna” diplomu təqdim edilib. Tədbirdən fotolar:
Gülhüseyn Kazımlını “YAZARLAR” kollektivi adından təbrik edir, bol-bol yaradıcılıq uğurları arzulayırıq!
-Nizami KOLANILI – “Gedirəm savaşa, saxlama məni”, “A dünya”, “Yalan hökm eylədi, düz öldü, Allah”, “Qırx bir yaşda elə qaldım”, “Dünya, sənin nə vecinə”, “Gözəl, məndən küsmə barı”, “Belə dövran mən də gördüm”, “Yaxşını çox tapdım, pisi itirdim”, “Ağlayar”, “Bu il də kəndimə gedə bilmədim”, “Düzü kaman təki əyir bu dünya” (şeirlər)
Malik NƏZƏROV – “Lənkəran-Muğanlı”, “Lənkəran”, “Şovu adlı kəndim var”, “Yalançılar dünyası”, “Şəhidlər”, “Xocalı”, “Yaz gəlir” (şeirlər)
-Bəhram ŞƏMS – “Səni elə sevdim ki”, “Anama”, “Səni görən dağlara qar yağdı”, “Düşmədi”, “Kirpiklərin dar ağacı”, “Uşaq şeirləri” (şeirlər)
İyirminci və iyirmi birinci yüzillilklərin ən böyük faciələrindən biri. 2023-cü ilin fevral ayı. Gecənin bir aləmi. Sanki göylərin Yerə acığı tutmuşdu. Acığını isə heç bir dövlətin işinə qarışmayan, bütün xalqlara məhəbbəti olan Türkiyəyə tökdü. Böyük səhvə yol verdi. Ölkənin 10 vilayətini darmadağın etdi, daşı daş üstə qoymadı.
Hündür mərtəbəli binalardan əsər-əlamət qalmamışdı. Uçaraq yerdə daş-kəsək olmuşdu. Dağıntılar altından Zübeydə adlı bağça yaşlı bir qız və onun anası çıxarıldı. Neçə müddət iri daşların, parçalanmış beton piltələrin altında ac-susuz qalaraq ölümlə əlləşən ana ilə balanın gözlərində qorxu və ümidsizlik vardı. Az sonra bu qorxu və ümidsizlik yoxa çıxdı. Ana da, balaca Zübeydə də özlərinə gəldilər.
Zübeydə üzünü anasına tutaraq:
-Anacan, yaxşısanmı? – deyə soruşdu.
Ana qızını bağrına basaraq:
-Yaxşıyam, həyatım, yaxşıyam – dedi. -Şükür ki, sağsan. Sən yaxşı ol!
Zübeydə anasını öpərək dilləndi:
-Anacan, sən yaxşı ol ki, mən də yaxşı olum!
Ana da qızını öpüb:
-Zübeydəcan, sən də gərək yaxşı olasan ki, mən yaxşı olum. Sənsiz mən necə yaxşı, necə xoşbəxt ola bilərəm?!
Ana-bala bir-birinə sarıldılar. Zübeydə dönüb xilasedicilərə baxdı. Onlar da bu şirindil, yaraşıqlı qızı söhbətə tutdular:
-Məktəbə gedirsən?
Zübeydə başını yellədi:
-Mən hələ balacayam. Necə gedim? Məni bu yaşda məktəbə götürməzlər.
Qız xilasedicilərdən soruşdu:
-Biz haradayıq? Evdəyik? Bizim evi kim uçurub? Siz bizim evə necə girmişiniz?
Xilasedici:
-Sizin evi biz uçurmamışıq. Evinizə pəncərədən girmişik.
Zübeydə təəccüblə əvvəlcə anasına, sonra xilasedicilərə baxdı:
-Pəncərədən? Mən gizlənmişdim?
Xilasedici onun sözlərindən istifadə edərək söhbətini davam etdirdi:
-Hə, sən gizlənmişdin. Gizlənpaç oynayırdıq.
Zübeydənin dili açıldı:
-Mən tək deyildim. Ananla mən daşların altında uzanmışdıq. Gizlənmişdik ki, bizi tapa bilməyəsiniz. Yaman qaranlıq idi. Az qalırdın boğulasan. Hava yox idi. Anama demək istəyirdim ki, bura gizlənmək üçün yaxşı yer deyil, gəl duraq. Amma nə deyə bilirdim, nə də tərpənə bilirdik. Qorxmayım deyə gah gözlərimi yumurdum, gah da açıb qaranlığa baxırdım. Siz də bizi tapa bilmirdiniz. Niyə?
Xilasedici tez:
-Axır ki, tapdıq, – dedi.
Zübeydə şən:
-Yaxşı ki tapdınız, – dedi. -Daşlar anamı da, məni də sıxırdı. Ac idik, susuz idik. Evimizdə anam məni yedisdirmək istəyəndə ərköyünlük edir, yemirdim. Burada isə yaman acmışdım, amma yemək tapılmırdı. Durmaq istəyirdim, dura bilmirdim, qışqırmaq istəyirdim, qışqıra bilmirdim, anamı qucaqlamaq istəyirdim, əlim çatmırdı… Bir də gizlənpaç oynamayacağam.
Xilasedici onun saçlarına tumar çəkdi:
-Zübeydə, gizlənpaç yaxşı oyundur. Bundan sonra da oynayarsan. Amma çox qaranlıq, gizli yerlərə getmə. Yaxşı?
-Yaxşı.
Ana qucağında balaca Zübeydə xilasedicilərə təşəkkür edib ayrıldı. Zübeydə də onlara əl elədi.
Yaşadıqları binadan əsər-əlamət qalmamışdı. Ana binanın dağıntılarına baxıb göz yaşlarını axıtdı və hərəkətə gəldi. Doğmalarından xəbər tutmalı idi.
Bu gün Tanınmış yazıçı-publisist, araşdırmaçı alim Azər Turanın ölməz Hüseyn Cavidin ağrılı həyat hekayəsinə həsr etdiyi “Atam, anam, qardaşım, mən və Stalin”adlı əsəri üzrə səhnələşdirilmiş tamaşanın Aktyor Evində düzənlənən premyerası baş tutub. Fotolar:
