Чингиз Азербайджана и всего Мира

Чингиз Азербайджана и всего Мира

Ни в Азербайджане, ни в Мире он не первый. Жанр детектива, мастером которого он является, тоже не старый. Это история, вместившаяся в 180 лет.
И прежде чем появился этот жанр, были созданы его образцы.
Несмотря на то, что романы «Убийство на улице Морг» и «Тайна Мари Роже», написанные знаменитым американским писателем Эдгаром По в 1841-42 годах положили начало такого рода приключенческой литературы, назвав его в 1878 году «детективом», где основное значение имели «тайна» и «расследование», основал этот жанр другой американский писатель Энн Кетрин Грин.
И в этом небольшом промежутке времени выросли всемирно известные создатели жанра и создали чудо. А чудо это состоит в том, что книги, авторами которых они являются, быстро опередили произведения писателей и поэтов, живущих столетия и тысячелетия тому назад, по тиражу и скорости издания, чтению, распространению и переводу. Эти писатели с молниеносной скоростью стали всемирно известными.
Таких писателей, как Артур Конан Дойл, Агата Кристи, Жорж Сименон, Гильберт Кийт Честертон, Эрл Стенли Гарднер уже знают во всех странах мира и их произведения напечатаны почти во всех странах.
В Азербайджан этот жанр пришел в середине ХХ века и у нас появились свои известные и любимые писатели детективного жанра. Старое поколение азербайджанских читателей не забыли те времена , когда книги Джамшида Амирова «Бриллиантовое дело», «Черная Волга» передавались из рук в руки.
И наконец, в 1980 годах и в азербайджанской литературе, и в биографии мирового детектива произошло необычное событие. На поле детектива, где казалось, уже невозможно было предположить что-то другое, появилось новое имя. Появилось и в течение короткого времени, засветилось звездой, свет от которой распространился очень далеко. А так же эта новая звезда взошла не из той литературы, которая уже имела достаточные традиции в детективном жанре, а из Азербайджана- страны, которая могла считаться всего лишь регионом этого жанра.
30 летний путь в большой литературе, 194 книги, переведенные на более чем 30 языков мира, 600 книг, тираж которых дошел до 27 миллионов…
Эта статистика, уместившаяся в одну строчку, не была присуща ни одному классику или современному азербайджанскому литератору, начиная с Низами Генджеви по сей день.
Будет ли рожден еще после этого такого рода феномен?

Талант Чингиза Абдуллаева заключается не только в том, чтобы писать запоминающиеся книги в детективном жанре, где все слова, которые можно было сказать, уже сказаны, а самые сложные сюжеты, которые только можно себе представить, уже написаны, но и отшлифовывать направления политического детектива и стать одним из лучших его создателей в мире.

И этот факт признали в стране, где зародился этот жанр – Соединённых Штатах Америки! Подобно своим произведениям и героям, Чингиз Абдуллаев стал настолько известным и легендарным, что если бы он перешёл улицу в Русуе, где он был очень популярен, и показал своим восхищенным читателям, что именно Чингиз написал эти книги, мало кто бы этому поверил. Зачем я далеко иду, зачем говорю в воображении?!
Чингиз сам рассказывает, что недавно в знаменитом отеле Prea Palas в Стамбуле (Турция) прошел фестиваль детективной литературы. На выставке были представлены турецкие, английские и французские книги самых известных авторов мира. А в коридоре, на черном полотне были вывешены портреты 10 известных писателей-детективов мира.
Чингиз проходит мимо знакомых портретов этих знаменитых писателей, с жизнью и творчеством которых он хорошо знаком, и доходит до 9-го портрета – Умберто Эко, последнего из этих знаменитых писателей, которого потерял мир, и вдруг остановливается. С 10-го портрета на него смотрел он сам.
Но еще больше он удивляется, когда делает два-три шага вперед и видит на черной занавеске надпись: «Эти 10 писателей известны во всем мире, жаль, что все 10 из них ушли из жизни».
Чингиз обращается к организаторам: «Спасибо вам большое, вы сделали прекрасную выставку, вы проводите достойный праздник, спасибо вам, что вывесили эти портреты. Но вы пишете, что все эти писатели ушли из жизни. Не могу сказать ничего о тех 9 –и, но я жив и стою перед вами»…
Когда Чингиз смеясь рассказал мне эту историю, я рассказал ему другую историю, произошедшую исторически и отнюдь не смешную.
Это приключение было написано в книге поляка Матеуша Гралевского «Кавказ. Воспоминания о 12 годах плена», изданной в 1877 году во Львове.
Аббасгулу Ага Бакиханов входит в мечеть в Ардебиле во время своего визита в Иран.Закончив проповедь с кафедры, Ахунд показывает книгу, которую держит в руках, и обращается к прихожанам: «Сейчас я прочитаю вам мудрые слова покойного Аббасгулу Ага Кудси». А потом, поцеловав обложку, открывает книгу и с увлечением начинает читать отрывки.
Он поет и то, что он поет, очаровывает слушателей, смешит их, изредка слышны звуки «ахсан», «мархаба», «да помилует Бог».
И видят, что стоящий в стороне мужчина средних лет, кажущийся странным из-за своей одежды, плачет. Ахунд спрашивает: «О путник, почему ты плачешь вместо того, чтобы вместе с нами вкушать пищу знания и речи в этой книге?»
Аббасгулу ага вытирает слезы, текущие по щеке, и говорит: «Ага, я плачу от радости. Вы хвалите эту книгу, вы хвалите того, кто ее написал. Каждый человек желает знать, будут ли его помнить, когда его не будет в живых, если и помнят, то как они его помнят. Теперь мне очень повезло. Я тот человек, чью книгу вы читаете, о ком говорите, и чью память вы вспоминаете с уважением, я Аббасгулу Ага Кудси…»


И Чингизу Абдуллаеву – этому драгоценному интеллектуалу и писателю, имя которого эталонировано еще при его жизни, пополнившему ряды всемирно известных классиков, моему Чингизу, Чингизу всего Азербайджана и мира, тоже очень повезло.
Разве не счастье быть обладателем такой любви?
Разве каждый честный азербайджанец, любящий свой народ и Родину, не стал бы гордиться таким сыном Родины?!

Aвтор: Рафаэль ГУСЕЙНОВ
Академик

Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana

ЧИНГИЗ АБДУЛЛАЕВ

VAQİF SULTANLININ YAZILARI

ZAUR  USTACIN  YAZILARI

> > > > MÜTLƏQ OXUYUN !!!

“YAZARLAR”  JURNALI PDF

YAZARLAR.AZ
===============================================

<<<< WWW.YAZARLAR.AZ və  WWW.USTAC.AZ >>>> 

Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93   E-mail: zauryazar@mail.ru

VAQİF SULTANLININ “TƏRS AXIN” ADLI HEKAYƏLƏR KİTABI NƏŞR OLUNDU

“TƏRS AXIN” ADLI HEKAYƏLƏR KİTABI NƏŞR OLUNUB

Bu günlərdə yazıçı Vaqif Sultanlının “Tərs axın” adlı hekayələr kitabı nəşr olunub. Azərbaycan Dövlət Nəşriyyatında yayınlanan kitaba müəllifin müxtəlif illərdə qələmə aldığı otuzdan artıq hekayəsi daxil edilib. Kitabın redaktoru və ön sözün müəllifi Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutunun şöbə müdiri, filologiya elmləri doktoru, professor Elnarə Akimovadır.

Kitaba müəllifin tarixi və müasir mövzularda yazılmış “Yovşan ətri”, “Ağ yol”, “Yarpaqsız budaqların yaşıl nəğməsi”, “Vətən”,  “Səhər dumanı”, “Mağara”, “Xurmayı saçlar”,  “Qütb gecəsi”, “Kor düyün”,  “İlan əfsanəsi”,  “İlğım”, “Kufi xətti”, “Zolaqlı yuva”, “Çarpaz kölgə”, “Budda heykəli”, “Nəvayi-Qumru”, “Humayun”, “Kulikovo döyüşü” və başqa hekayələri daxil edilmışdır. Bəhs olunan əsərlərin əksəriyyəti Azərbaycan mətbuatında yayınlanmış, bəziləri isə ilk dəfə oxuculara təqdim olunur. Hekayələrin əsas mövzusu çağdaş dünyanı və yaşadığımız cəmiyyəti rahatsız edən mənəvi aşınma, əxlaqi çöküş, özgələşmə kimi ciddi sosial problemlərə söykənir. Real və şərti-metaforik üslubun kəsişimində qələmə alınan yazılarda müəllif mənsub olduğu sosial mühitin girovuna çevrilən insanların duyğu, düşüncə, həyəcan, sarsıntı və iztirablarını əks etdirməyə çalışmışdır.

Kitaba “Tərs axın” – susqun nəşmələrin hekayəsi” adlı ön söz yazan tənqidçi-ədəbiyyatşünas Elnarə Akimova hekayələrlə bağlı düşüncələrini aşağıdakı kimi ümumiləşdirir: “Bütün mətnlər moder­nist nəql texnikasının elementləri üzərində qurulub. Yəni ənənəvi təhkiyəyə önəm verən mətnlərdə mütləq səbəb-nəticə əlaqələri, qırılmayan xronologiya axtarılırsa, burada zaman-məkan sərhədsizliyi hakimdir. Müəllif hadisələrin nə əvvəlini göstərir, nə ortasını. Demək olar ki, bütün hekayələrdə “son problematikası” var. Ruhsal və fizioloji bitkinlik mənasında hakim olan “son” – bütün hallarda aqibət duyğusunun əlaməti kimi səciyyələnir. Əksər hekayələrdə hadisələrin təsviri, ardıcıllıqla nəqli yoxdur, əhvalatlar minimuma endirilib.  Çünki müəllifin məqsədi hansısa ömür hekayətini anlatmaq deyil. O, təhkiyəsinin mənəvi, bədii, coğrafi sərhədlərini genişləndirərək insan obrazını ümumiləşdirir, onu hardasa lokal çərçivədən çıxarır, çağdaş dövrümüzün problemləri, gerçəkləri fonunda insan faktoru mövzusuna baxış edir, zaman və fərd qarşıdurmasının, həyat-ölüm problematikasının pafosdan uzaq bədii həllini verməyə çalışır”.

Bütövlükdə dil-üslub, forma-məzmun rəngarəngliyi ilə seçilən hekayələr müəllifin yaradıcılıq xronologiyasının real, gerçək mənzərəsinin canlandırılması baxımından maraq doğurur.

MƏLUMATI HAZIRLADI: TUNCAY ŞƏHRİLİ

Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana

VAQİF SULTANLININ YAZILARI

ZAUR  USTACIN  YAZILARI

> > > > MÜTLƏQ OXUYUN !!!

“YAZARLAR”  JURNALI PDF

YAZARLAR.AZ
===============================================

<<<< WWW.YAZARLAR.AZ və  WWW.USTAC.AZ >>>> 

Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93   E-mail: zauryazar@mail.ru

Hikmət Məlikzadə. “Nə sən pərvanəsən, nə də mən şamam…”

“Nə sən pərvanəsən, nə də mən şamam…”

Şəxsiyyəti də yaradıcılığı qədər önəm kəsb edən Bəradər Səməndərlinin «Bu dünyaya imtahana gəlmişik» kitabına dost-həmkar sözü

(Bəlli ki,) ideal olmaq üçün (əstəğfürullah) gərək Allah olasan… İnsanın ideal olması (isə) tamamilə mümkünsüzdür. Çünki zatında zərrəvi qüsurlar – bəlağətsiz günahlar çoxdur. Nəfsdən asılılığı onu ancaq insan kimi təqdir edir…
Bu qənaəti bizə xeyli vaxtdır tanıdığımız, şəxsiyyəti də yaradıcılığı qədər önəm kəsb edən Bəradər Səməndərlinin tanınmış şair Şərafəddin İlkinin redaktorluğu ilə 2023-cü ildə “Bakı mətbəəsi”ndə işıq üzü görmüş 316 səhifəlik “Bu dünyaya imtahana gəlmişik” adlı şeirlər kitabı da verir. Biz, həm bu kitabda, həm də istedadlı şairin illərdir xınalı çiçəklər kimi (bir-bir) ipə-sapa keçirdiyi şeirlərin əksərində böyük həyat eşqi tapırıq. (Sonra da) düşünürük ki, görəsən, o, bu böyüklükdə təpəri (o qədər də böyük olmayan) vücuduna necə sığışdırır? Əslində, akademik Nizami Cəfərovun və tanınmış şair Balayar Sadiqin söz yazdıqları kitabda bu suala cavab var…

Başlanğıc olaraq deyək ki, Bəradər Səməndərlinin yaradıcılıq duyğusu yüksək amal, məslək, əqidə, yurd, vətən, din və inanc uğrunda təmənnasız çarpışmaq fəhmidir. O, bir növ, söz uğrunda savaşın cəsur döyüşçüsüdür. Bir çoxlarından fərqli olaraq o, həyatın mübarizələrinə yaxından şahidlik edir, prosesləri kənardan – efirdən, informasiya şəbəkələrindən və s. izləmir. Vətən, torpaq, yer-yurd, el-oba şərəfinin nə olduğunu bilir. Buna akademik Nizami Cəfərov da haqq verir: “Bəlkə də jurnalist-publisist məsləkinin diqtəsidir ki, Bəradərin şeirlərində son dərəcə humanist-ictimai bir məsuliyyət var: Vətən torpağı qarşısında, adət-ənənə, din-iman qarşısında, haqq-ədalət qarşısında… Elə bu məsuliyyətin ifadəsidir ki, dediyi söz nə qədər şairanə olsa da, o qədər də əxlaqlı, ölçülü-biçili, mənən-ruhən saf, təravətlidir…”.
“Bu, Vətəndi, doğru dolan, düz yaşa”, – deyən şair “Vətən bizim üçün evdi-eşikdi” ricəti ilə hər kəsi onun fəhmi qarşısında ədalətli, nəhayətdə, Vətən olmağa səsləyir. Bu prizmadan yanaşaraq deyə bilərik ki, Bəradər Səməndərli üçün söz, vəslinə yetə bildiyi poeziyanın ən yüksək mərtəbəsi, başqa bir rakursda da Vətəndir. Bəlkə də bu üzdən o, söz üçün bu qədər təlaş keçirir.
Bəradər Səməndərlinin şeirlərində milli mənlik, qürur, milli mənsubiyyət sətiraltı deyil, aşkardır. O, yaşadığı həyatı da milli sanır, hadisələrə də milli ruhla nüfuz edir. Biz onun əksər şeirində Vətən, torpaq məhəbbətini, xalqın qayğılarını öz şəxsi istək və arzuları kimi yox, qlobal qayğılar kimi görürük. Onun (hətta) giley-güzarı, eyhamlı danışığı da öz istək atmosferindən yuxarıdadır.
Səmimi deyək, Bəradər Səməndərlinin şeirlərində adilikdən çox qeyri-adilik var; o, heç bir təltif, mükafat, təmənna gözləmədən Allahdan miras aldığını bugünkü və gələcək nəslə ötürür, yanlış təsəvvürləri ədəbi təsəvvüfdə parçalanmaya məruz qoya bilir. Bir növ, onun poetik fikirləri yanlış-yalan təfərrüat və doğru, lakin mağmın ehtimal arasında katalizator rolu oynayır.
Bəradər Səməndərli təmkinli, şən, insandır, (onun) lirik – eşq notları qabaran şeirlərində bir ağayanalıq hökm sürür. Bunu şairin bir-birini yaxın məsafədən izləyən şeirləri ilə isbat edək:

Nə sən pərvanəsən, nə də mən şamam,
Közümlə oynama, yanarsan dedim.
Odun-ocaq deyil ürək, kül olsun,
Sən bunu çox çətin qanarsan dedim.


Yaş olub gözümdən asılıb bu qız,
Gecə də, gündüz də yata bilmirəm.
Dünyada gözəl çox, amma nədənsə
Onu heç birinə qata bilmirəm.


Tərs mütənasib idik
Sənlə, xeyir-şər kimi.
Niyə gəldin ömrümə
Zülmət gecələr kimi?

Biz bu parçalarda insanı təqdir edən poetik vəsfin ənənəvi tərzi ilə qabaq-qənşərik. Şair öz çılğın hislərini oxucu naminə mum kimi yumşaldıb, sözün sanbalına, çəkisinə diqqət edib. Belə deyək, tərəzinin söz qoyduğu gözünün ağır gəlməsi üçün can əridib.
Və ya Bəradər Səməndərli “Nə sən pərvanəsən, nə də mən şamam, Közümlə oynama, yanarsan dedim” ədəbi qənaəti ilə eşqi adi hislə qarışıq sananları tənbeh edir. Doğrudan da, eşq üstün məqamdır, onun ləngərində duruş gətirə bilmək hər kəsə müəssər olmur. İnsan (bu üzdən) yalnız dadını hiss etdiyi təamı təqdir etmək gücündədir.
Bəradər Səməndərlinin “Nə sən pərvanəsən, nə də mən şamam” fikri şüuraltı nəsnədir; yəni pərvanə ola bilmək şamın hansı rakursda əriyə bilmək sevdasını anlamaq kəsbidir, şair ya şamın çəkdiyi zülmü aydın sezdiyi üçün o məsuliyyətin altına girməkdən çəkinir, “pərvanəsini” də odla oynamaq təhlükəsindən uzaqlaşdırmaq istəyir, ya da eşqi sadəcə, bir həzz, bir nəşə kimi anlayan “pəri”sinə şamdan daha artıq məqama malik olduğunu bəyan etmək məqsədi güdür.
Yaxud, istedadlı şairin “Tüstün dolur gözünə, üfür, yandır közünü. Külə çevirməkdəsən gör, haçandı özünü” və buna oxşar onlarla (bu tərz) fikrində həyatı – eşqi, taleyi, münasibəti və s. adi təsəvvür kimi qavrayanlara qaynar bir mesaj var…
Əlbəttə, bu cür sətiraltı zəminlər oxucunu həm düşündürür, həm ona doğru-düzgün yaşamağı öyrədir. Digər tərəfdən, eşqin nə olduğunu, hansı çəkidə, hansı rəng və çalarda qərar tutduğunu açır…
Bəradərin elə şeiri var ki, dumanı qatıdır, leysanı-dolusu bir ölüm anı qədər üzücüdür, fəqət bir yaz yağışı kimi oxucuya bahar təravəti daddırır, duyğularını məmnun qoyur. Bu da o anlama gəlir ki, Bəradər Səməndərli şeirin ustası obrazındadır, öz iç dünyasının çəpərlərindən poeziya meydanına keçməyi bacarıb. Bu teoremi Balayar Sadiq də təsdiq edir: «Bəradər Səməndərli öz oxucusu ilə daha çox könül dilində – səmimiyyət dilində danışır. Şeirlərinin hər biri həyat hadisələrinə söykənir…».
Aşağıdakı nümunələrdə də şairin könül-qəlb dilində danışığı aşkar diqqət çəkir:

Bəzən də yorulur bədən, yoldayıq,
Dərk edən bilər ki, nədən yoldayıq.
Olumdan ölümə gedən yoldayıq,
Xeyirxah olmasaq, neyləyir bizi?
İlahi imtahan eyləyir bizi…


Yağdı başımıza günahlarımız,
İslandıq taleyin qəm yağışında…


Acılı-şirinli ömür yolunda
Kədərsiz sevinc yox, sevincsiz kədər.
Dünya yaranıbdı əksliklərdən;
Hər şərdə xeyir var, hər xeyirdə şər, –
Kədərsiz sevinc yox, sevincsiz kədər…


Dedim, saxlayacam gözümün üstə,
Dayandım sonadək sözümün üstə.
Odumu söndürüb, közümün üstə
Külümlə oynadın, de, nədən axı?

Xalq-yazı dilində ovqat tapan bu poetik nümunələri oxuyandan sonra tam anlaşılır ki, Eşq İlahi məqam, Şeir Allahın əbədiyyət işığıdır, şeirə – sözə və eşqə daş atmaq Allaha qarşı çıxmaq, sözə-eşqə xəyanət etməkdir. Bəradər Səməndərli xoşbəxt qələm sahiblərindəndir ki, Allahın əbədiyyət işığında ömür sürür, sözə-eşqə sadiqdir. Onun həm yuxarıdakı, həm də “hər anımız xatirədi ömürdən…”, “Olum kimi ölüm də var qarşıda…”, “Ömür çırpı-çırpı çürüyüb gedir”, “Cism paltardısa, ruh canda eşqdir”, “Dünya cihad meydanı at oynadan nəfsdi” və s. kimi poetik fikirləri elə bu mahiyyəti açır. Aşkar görürük ki, xatirələr ya insana xoş anlar yaşadır, ya da yanğı verir. Və Sözün insanı titrətməsi adi hal deyil…
Əlbəttə, Bəradər Səməndərlinin üz tutduğu ünvanın adı SÖZdür. Onun söz anlayışında diqqət çəkən fərqli komponent də elə sözdür.
(Çoxumuzdan fərqli olaraq) Bəradər Səməndərli sözə elə vurğundur ki, ötən illər ərzində bir dəfə də olsun, gözlərində məyusluq sezmədik. Buna bəlkə nikbin olması zəmin verir? Bəlkə də hadisələrə şüuraltı nüfuz edir deyə, özünü toxtaq tutmağı bacarır. Hər halda, kimsə onu qəm notunda, kədər çalarında görə bilməz.
Açığı, “Bu dünyaya imtahana fəlmişik” adlı kitabı da isbat etdi ki, Bəradər Səməndərli sağlam, güclü və məzmunlu fikir üçün cihad edən fatehdir. Biz onun adıçəkilən kitabını bir insanın (bir duyğu adamının) ömür gündəliyi kimi xarakterizə etmədik, əksinə, kitabdakı şeirləri poeziya üçün ciddi bir əsas hesab etdik. Səmimi deyək, bu kitabda müəllifin (öz) könül aləmi də, vətəndaş obrazı da, elə üz tutduğu qiblə də başdan-ayağa sözün sevdaları ilə rənglənib.
Yəni adıçəkilən kitab (da) sübut edir ki, Bəradər Səməndərlinin həyat eşqi SÖZdür…

Müəllif: Hikmət MƏLİKZADƏ,

Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Prezident təqaüdçüsü.

HİKMƏT MƏLİKZADƏNİN YAZILARI


Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana

VAQİF SULTANLININ YAZILARI

ZAUR  USTACIN  YAZILARI

> > > > MÜTLƏQ OXUYUN !!!

“YAZARLAR”  JURNALI PDF

YAZARLAR.AZ
===============================================

<<<< WWW.YAZARLAR.AZ və  WWW.USTAC.AZ >>>> 

Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93   E-mail: zauryazar@mail.ru

Zaur Ustac: – “Şuşa tək ocağın mübarək, dağlar!”

   ZAUR  USTAC

Çağdaş Azərbaycan ədəbiyyatının tanınmış simalarından  biri olan Zaur USTAC 1975-ci ildə Bakı şəhərində andan olub. Ali təhsillidir. Qarabağ müharibəsinin  iştirakçısı, ehtiyatda olan zabitdir. Bədii-publisistik kitabların, metodiki-tədris vəsaitlərinin və balacalar üçün (ingilis dilindən) tərcümələrin müəllifidir. Milli ruhda qələmə alınıb hər iki qrafika ilə (müasir və əski əlifba ilə Ana dilimizdə) çap olunmuş kitabları Bütöv Azərbaycan coğrafiyasında yayımlanır. Xüsusi ilə kiçik yaşlı məktəblilər üçün ana dilimizdə olan öyrədici (Ana dili və Hesab) şeirlərdən ibarət kitabları geniş oxucu kütləsinə tanış olmaqla bərabər məktəb və liseylərin məktəbəhazırlıq qruplarında tədris vəsaiti kimi tətbiq (2019-2020-ci təris ilindən etibarən) olunur..

Zaur USTAC 1988-ci ildən fasiləsiz olaraq dövri mətbuatda dərc olunur, 40-dan artıq kitabın müəllifidir. 2007-ci ildən özünün təsis etdiyi “Yazarlar” jurnalı,  2010-cu ildən isə YAZARLAR.AZ  saytı idarəçiliyindədir.

Zaur Ustacın əsərlərinin  2011-ci ildən etibarən internet vasitəsi ilə bir neçə stabil və  təhlükəsiz portalda  pulsuz  yayımlanmasının nəticəsi olaraq bu gün o internet üzərindən  ən çox oxunan yazarlarımızdan biri, bəlkə də birincisidir.

Zaur USTAC  yaradıcılığı  Ana  dilimizdə  oxuyub, anlamağı  bacaran dünyanın harasında yaşamasından asılı olmayaraq, internetə çıxışı olan hər bir şəxs üçün əlçatandır.

BAYRAQ, BİZİM BAYRAĞIMIZ!!!

(Arazın o tayında bayrağımız dalğalanıb)

Üstündən yüz Araz axsın,
Torpaq, bizim torpağımız!!!
Güney, Quzey fərq eləməz,
Oylaq, bizim oylağımız!!!
* * *
Axışı lal, susur Araz,
Mil, Muğanı yorur ayaz,
Kərkükdən ucalır avaz,
Oymaq, bizim oymağımız!!!
* * *
Göyçə dustaq, Urmu ağlar,
Yaşmaq düşər, börü ağlar,
Qaşqayda bir hürü ağlar,
Papaq, bizim papağımız!!!
* * *
Dörd bir yanın qarabağlı,
Dəmir qapı çoxdan bağlı,
Bir ağacıq qol, budaqlı,
Yarpaq, bizim yarpağımız!!!
* * *
Ustac boşa deməz əlbət;
-“Sərhədinə elə diqqət”,
Bu kəlamda var bir hikmət,
Sancaq bizim sancağımız!!!

ARAZ
Halına acıdım lap əzəl gündən,
Bu qədər qınanır bilmirəm nədən,
Arazı heç zaman qınamadım mən,
Hər iki tərəfə məhrəmdir Araz!
Yaralı torpağa məlhəmdir Araz!
* * *
Sarıyıb Yurdumun şırım yarasın,
Açmayıb, bağlayıb qardaş arasın,
İndi mən qınayım bunun harasın?
Hər iki tərəfə məhrəmdir Araz!
Yaralı torpağa məlhəmdir Araz!
* * *
Çəkib acıları, yığıb suyuna,
Sakitdir, bələddir hamı huyuna,
O da qurban gedib fitnə, oyuna,
Hər iki tərəfə məhrəmdir Araz!
Yaralı torpağa məlhəmdir Araz!
* * *
Xudafərin qucaqlayan qoludur,
Keçidləri salam deyən əlidir,
Bayatılar pöhrələyən dilidir,
Hər iki tərəfə məhrəmdir Araz!
Yaralı torpağa məlhəmdir Araz!
* * *
O tayda çifayda deyir Şəhriyar,
Bu tayda dardadır indi Bəxtiyar,
Yarını gözləyir hər gün Lütfiyar,
Hər iki tərəfə məhrəmdir Araz!
Yaralı torpağa məlhəmdir Araz!

NADANLIQ

Urmu axan göz yaşımdı,

Yanağımda duz olubdu…

Urmu, Urmu söyləməkdən

Bağrım başı köz olubdu…

* * *
Şümürə lənət deyənlər
Susuz qoyubdu dindaşın…
İnsan insana qənimdi,
Günahı nə dağın, daşın?
* * *
Savalanı dərd qocaltdı,
Murov soyuqdan üşüyür…
Araz sükütun pozmayır,
Kür əlçatana döşüyür…
* * *
Dəmir Qapım pas atıbdı,
Neçə körpüdən keçmirik…
Kərkük, Mosul unudulub,
Bağdada iraq demirik…
* * *
Nəsimi nəşi Hələbdə,
Füzuli hərəmdə qalıb…
Babəkin ruhu sərgərdan,
Bəzz qalasın duman alıb…
* * *
Suyumu daşla boğurlar,
Daşımı suyla yuyurlar…
Xudafərin, Urmu incik,
Bizləri bizsiz qoyurlar…
* * *
Şah babam yol ortasında,
Koroğlu göylərdə gəzir…
Bizi, bizdən ayrı salan
Nadanlıq ruhumu əzir…

MƏN ZƏFƏRƏ TƏŞNƏYƏM
Qutlu zəfər sancağım,
Sancılmağa yer gəzir!
Alınası öcüm çox,
Bu gün ruhumu əzir!
* * *
Dərbəndi, Borçalını
Unuduruq həmişə…
Kərkük, Mosul bağrı qan,
Boyun əyib gərdişə…
* * *
Yudumun dörd bir yanın
Hürr görmək istəyirəm!
Şanlı zəfər tuğuma
Zər hörmək istəyirəm!
* * *
İrəvan peşkəş olub
Beş sətirlik kağızla…
Zəngəzuru naxələf
Verib quru ağızla…
* * *
Bədnam Araz illərdir
Olub qargış yiyəsi…
Top doğrayan qılıncın
O taydadır tiyəsi…
* * *
İstəyirəm bu bayraq
Dalğalansın Təbrizdə!
Urmuda üzsün balıq,
Sanki üzür dənizdə…
* * *
Xoyda, Mərənddə bir gün,
Olum qonaq üzü ağ.
Ərdəbilə, Tehrana
Qurulmasın ta duzaq…
* * *
Qarsdan, Ağrıdan baxım,
Qaşqayadək görünsün!
Qapıcıqdan, Qırxqıza
Ağ dumanlar sürünsün!
* * *
Bu arzular həyata
Keçməsə, mən heç nəyəm!
Neynim, mayam belədir,
Mən zəfərə təşnəyəm!!!

BU GÜZ
Zəfər libasında sevinc göz yaşı,
Hər iki sahildə dayanıb ərlər!
Ayrılıq atəşi elə qarsıyıb,
İçərək qurudar Arazı nərlər!
* * *
Göylərdən boylanır Tomris anamız,
Əlində qan dolu o məşhur tuluq!
Xain yağıların bağrı yenə qan,
Canı əsməcədə, işləri şuluq…
* * *
Uşaqdan böyüyə hamı əmindir,
Tarix səhnəsində yetişib zaman!
Bu dəfə biryolluq bitəcək söhbət,
Nə güzəşt olacaq, nə də ki, aman!
* * *
İllərdir həsrətdən gözləri nəmli,
Mamırlı daşların gülür hər üzü!
Neçə qərinədir qalmışdı çılpaq,
Yamyaşıl çayırla gəlib bu güzü!
* * *
Al donun geyinir Günəş hər səhər,
Səmamız masmavi, göy üzü təmiz!
Duman da yox olub, itib buludlar,
Gözün aydın olsun, sevin, a Təbriz!

USTACAM
Müzəffər ordunun şanlı əsgəri,
Ərənlər yurdunun ər övladıyam!
Zalımın zülmünə təhəmmülüm yox,
Babəklər yurdunun hürr övladıyam!
* * *
Ustadım Nəsimi, sözümüz sözdü,
Ədalət, həqiqət bağrımda közdü,
Ziyadar dühası bir deyil, yüzdü,
Mövlalar yurdunun nur övladıyam!
* * *
Dərvişəm, müqqəddəs sayılır təkkəm,
Hülqumdan yuxarı dayanır öfkəm,
Od, ocaq diyarı tanınır ölkəm,
Alovlar yurdunun nar övladıyam!
* * *
Unutma, şah babam Xətai başdı,
Nadir şah, mətədə tərpənməz daşdı,
İlham, nə keçilməz sədləri aşdı,
İgidlər yurdunun nər övladıyam!
* * *
Tarixdə Nəbisi, Koroğlusu var,
Gen dünya yağıya daim olub dar,
Düşmən qarşımızda yenə oldu xar,
Aslanlar yurdunun şir övladıyam!
* * *
Göydən Yer üzünə ərmağan, payam,
Gündüzlər Günəşəm, gecələr Ayam,
Ən parlaq ulduzdan törəyən boyam,
Ozanlar yurdunun sirr övladıyam!
* * *
Ustacam, vətənim vətən içində,
Axıb duruluruq zaman köçündə,
Min bir anlamı var, adi “heç”in də,
Aqillər yurdunun pir övladıyam!


DAĞLAR
(Dağlara xitabən üçüncü şeiri)
Tarix səhnəsində yetişdi zaman,
Başlanmış bu çağın mübarək, dağlar!
Hələ nə zəfərlər gözləyir bizi,
Qutlanmış novrağın mübarək, dağlar!

* * *
Dövranın gərdişi döndü, dəyişdi,
Davadan doğulan ərlər yetişdi,
Didilmiş yaralar tutdu, bitişdi,
Üç rəngli duvağın mübarək, dağlar!

* * *
Nə vaxtdır yol-iriz bağlı qalmışdı,
Qoynunda yağılar məskən salmışdı,
Canımı sağalmaz bir dərd almışdı,
Sayalı qonağın mübarək, dağlar!

* * *
Xətai qırmadı könül bağını,
Nadir unutmadı hicran dağını,
İlhamın silahı əzdi yağını,
Dəmirdən yumruğun mübarək, dağlar!

* * *
Qurtuldu yağıdan zənburun, balın,
Bir başqa görünür yamacın, yalın,
Zirvəndən boylanır şanlı hilalın,
Müqəddəs sancağın mübarək, dağlar!

* * *
Haqqa nisbət tutub ulu Ələsgər,
Andırıb, tanıdıb, bilib pərisgar,
Hər səngər məbəddi, pirdi hər əsgər,
Şuşa tək ocağın mübarək, dağlar!


* * *
Ay Ustac, min şükür arzuna yetdin,
“Dədə”n gedən yolu, sən də qət etdin,
Dolandın dünyanı yurdunda bitdin,
Doqquzu zər tuğun mübarək, dağlar!


ÜÇ QARDAŞ
(Azərbaycan, Türkiyə, Pakistan qardaşlığına)

Bir qardaş sağında, biri solunda,
Təpəri dizində, gücü qolunda,
Qardaşlıq məşəli yanır yolunda,
Yeni çağ başladır xan Azərbaycan!
Türkiyə, Pakistan, can Azərbaycan!
* * *
Xətai amalı bu gün oyaqdır,
Nadirin əməli bu gün dayaqdır,
İlhamın təməli bu gün mayakdır!
Yeni çağ başladır xan Azərbaycan!
Türkiyə, Pakistan, can Azərbaycan!
* * *
Zamanla yaşadıq xeyli qeylü-qal,
Görməsin bir daha bu birlik zaval,
Dağlara biryolluq qayıdır Hilal,
Yeni çağ başladır xan Azərbaycan!
Türkiyə, Pakistan, can Azərbaycan!

TUNCAYA

(Tuncayın timsalında !!!)

Tanrı tutub, ağ torpaqdan mayanı,
Gündoğandan Günbatana sənindi!
Nişan verib, yeddi günlük Ayını
Əksi düşən tüm torpaqlar sənindi
* * *
Xəzəri ortaya düz qoyub nişan,
Boynuna dolanan Hilal sənindi!
Ən uca zirvələr, ən dərin göllər
Ormanlar, dəryalar, düzlər sənindi!
* * *
Tanrının payıdı, lütf edib sənə,
Tanrıya sarsılmaz inam sənindi!
Ataya, Anaya, qocaya hörmət
Sirdaşa sədaqət, güvən sənindi!
* * *
Zamanla hökm etdin tüm yer üzünə
Hakimiyyət sənin, höküm sənindi!
Aman istəyəni kəsmədin heç vaxt,
Ən böyük ədalət, güzəşt sənindi!
* * *
Unutma ki, lap binədən belədi,
Mərhəmətli, yuxa ürək sənindi!
Xilas etdi, bağışladı ənamlar,
Yamana yaxşılıq, ancaq sənindi!
* * *
Döyüşdə, düşməni alnından vuran,
Süngüsü əlində ərlər sənindi!
Savaşda, uçağı kəməndlə tutan,
Qüvvəsi qolunda nərlər sənindi!
* * *
Dəli-dolu Türk oğullar cahana
Bəxş etdiyi şərəfli ad sənindi!
Adı gəlsə, yeri-göyü titrədən
Qorxu bilməz, şanlı əsgər sənindi!
* * *
Çöldə simgə etdin Qurdu sancağa,
Kəhər Atın ən yaxşısı sənindi!
Ay-yıldızı nişan tikdin Bayrağa,
Zəkalar, dühalar tümü sənindi!
* * *
Tutduğun yol tək Tanrının yoludu,
Aydın zəka, tər düşüncə sənindi!
Çoxu deyir, tay dünyanın sonudu,
Fəqət bilməz, yeni dünya sənindi!!!

ANA DİLİM
Bu şipşirin Ana dilim,
Həm də qutlu sancağımdır!
Min illərdir Ata Yurdun
Sərhədini bəlirləyir…
Ta Şumerdən üzü bəri,
Dədəm Qorqud öyüd verib,
Şah İsmayıl fərman yazıb,
Qoç Koroğlu nərə çəkib…
Ulu Babəkin fəryadı,
Füzulinin ah-naləsi,
Nəsimin şah nidası,
Bu dildədir!!!
Bu dil, Tomrisin dilidir;
Layla deyib,
Hökm verib…
Min illərdir Ata Yurdun
Sərhədinin keşiyində
Əsgər kimi durub, bu dil!!!
Ana dilim həm əsgərdir,
Həm də sərhəd!!!
Toxunulmaz bir tabudur!!!
19.02.2023. Bakı.

Müəllif: Zaur USTAC,

“Yazarlar” jurnalının baş redaktoru,

şair-publisist.

MƏLUMATI HAZIRLADI: TUNCAY ŞƏHRİLİ

ÇİNGİZ ABDULLAYEVİN YAZILARI

ZAHİD SARITORPAĞIN YAZILARI

AKİF ABBASOVUN YAZILARI



Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana

VAQİF SULTANLININ YAZILARI

ZAUR  USTACIN  YAZILARI

> > > > MÜTLƏQ OXUYUN !!!

“YAZARLAR”  JURNALI PDF

YAZARLAR.AZ
===============================================

<<<< WWW.YAZARLAR.AZ və  WWW.USTAC.AZ >>>> 

Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93   E-mail: zauryazar@mail.ru

Sevgi nədir ?

“SEVGİ – FƏDAKARLIQ DEMƏKDİR!” – Zaur USTAC 

“SEVMƏK – FƏDA ETMƏYİ BACARMAQ DEMƏKDİR!” – Zaur USTAC 

REDAKTOR SEÇİMİ:

BİR XATİRƏ

Türkiyəli bir xanım öz xatirələrində yazır ki; 1919-cu il idi. İstanbul yuxarıdan aşağıya qədər İngilis işğalı altında idi. Orta məktəbi təzə bitirmişdim.

Mən gözəl bir qız idim. Elçi gəlməyə başladılar.

Nişanlandıq. Nişanlımı sevirdim ..

Xoşbəxt bir ev qurmaq arzusu ilə çıraq işığında səhərə qədər toxuyurdum və cehiz hazırlayırdım.

Ancaq çox keçmədən məhəlləyə bir dedi qodu yayıldı.

Dedilər: “Ayşənin nişanlısı vəkil deyilmiş, ipsizin biriymiş və məscidin qabağında tabut gəzdirərək qarnını doyurdur”.

Mən başıaşağı qaldım. Atam götürdü, uzaqdan izlədik, həqiqətən tabut daşıyırdı.

Mən yıxıldım. Nişanı qaytarıb getdik.

Beş il keçdi. Evli idim və bir övladım var idi.

1924-cü il idi. Ölkəmiz indi azad idi. Bir gün Beyoğlunda onunla qarşılaşdım.Oğlum yanımda idi.

Məni görəndə titrədi, pencəyini düymələdi. Hörmət göstərərək qarşımda dayandı. “Vaxtınız olsa sizə bir fincan çay təklif etmək istərdim” dedi.

“Yaxşı” dedim. Bir ofisə girdik.

Bura bir hüquq firması idi və adı qapıda yazılmışdı. Köməkçiləri içəridə işləyirdilər.

Dedim ki, “doğrudanmı vəkilsən?” Bəli” dedi. “Yaxşı, sən vəkilsən, niyə məscidin önündə tabut gəzdirirdin?” Deyə soruşdum.

Dayandı, başı irəli əyildi. “Məni bağışla” dedi.

“İstanbul işğal altında idi. İngilis əsgərləri hər yerə yığışırdılar. Hər şeyi diqqətlə axtarırdılar. Tabutlu silahları Anadoluya və Milli Qüvvələrə ancaq cənazə kimi göstərərək qaçaqmalçılıq edirdik. Bu ölkə üçün həyati bir vəzifə idi. Bunu sənə belə deyə bilmədim … “

Bu VƏTƏN-ə canını və sevgisini qurban verə bilənlərə borcluyuq …

KAMAL HƏSƏNLİ

Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana

“YAZARLAR”  JURNALI PDF

YAZARLAR.AZ
===============================================

<<<< WWW.YAZARLAR.AZ və  WWW.USTAC.AZ >>>> 

Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93   E-mail: zauryazar@mail.ru

“İrəvan” Futbol Klubuna professional futbolçuların transferi davam edir

“İrəvan” Futbol Klubuna professional futbolçuların transferi davam edir

“İrəvan” Futbol Klubuna bu gün də transfer olundu
Belə ki, bir neçə gün ərzində baş məşqçi Nazim Süleymanovdan sonra Belarusiyalı tanınmış qapıçı Andrey Sinenko, məşhur futbolçu Samir Ələsgərov və Azərbaycan futbolunun misilsiz veteran qapıçısı Aleksandr Jidko gətirildi
Heydər Əliyev adına Beynəlxalq Hava Limanında Aleksandr Jidkonu klubun idarə heyətinin sədri Zülfüqar Kazımov və klubun prezidenti Zahid Niyazəliyevlə yanaşı tanınmış futbol mütəxəssisləri qarşılayıb
Onu da qeyd edək ki veteran futbolçu komandamızın qapıçılar üzrə məşqçisi vəzifəsinə təyin olunub.
Onunla rəsmi müqavilə imzalanacaq.
Veteran qapıçı baş məşqçi Nazim Süleymanovun köməkçilərindən biri olacaq.

Mübariz SÜLEYMANLI

İrəvan FK-nun mətbuat katibi.

MÜBARİZ SÜLEYMANLINLN YAZILARI

Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana

“YAZARLAR”  JURNALI PDF

YAZARLAR.AZ
===============================================

<<<< WWW.YAZARLAR.AZ və  WWW.USTAC.AZ >>>> 

Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93   E-mail: zauryazar@mail.ru

Əli bəy Azəri. Qax haqqında .

QAX – AZƏRBAYCANIN GÖZƏL GUŞƏSİDİR. Orda yaşamağa, işləməyə, istirahət etməyə dəyər. Bu dəfəki yay tətilini (7-31 avqust, 2023) Qaxda keçirtdim. Sizə də arzulayıram.

QAX – Azərbaycanın Gürcüstanıdır

Qax görkəmli şəhərdir, Azərbaycanın şimal bölgəsində yerləşir, daha çox rayon mərkəzi kimi məşhurdur. Son illər turizm bölgəsi kimi diqqət mərkəzindədir. Turist axını şəhərin səkkiz kilometrliyində yerləşən İlisu və on dörd kilometrliyində olan Ləkit yaşayış məntəqələrinə istiqamət götürsə də şəhər mərkəzi yaranmış hər şəraitdən bəhrələnərək inkişaf götürə bilir. İlisuda Şeyx Şamilin qalası, İlisu şəlaləsi, Ləkitdə isə Mamırlı şəlalə turistlərin marağına səbəb olan görkəmli yerlərdəndir. Qax şəhərinin özündə isə istər müasir, istərsə də qədimliyi ilə seçilən görməli yerlər çoxdur.
Şəhər asfalt örtüyü ilə xüsusi görkəm alıb. Burada asfaltlanmamış bir küçə, döngə, yaxud dalan tapmaq mümkünsüzdür. Palçıq, toz zibillənməsinə rast gəlmək olmur. Mülayim külək az-az təsadüf olunur. Kürmik çay yatağında yerləşən İlisu dərəsi nəzərə alınmazsa dağların əhatəsində yerləşən şəhərin havası sərin meh ilə daimi təravətlənir. Bir növ uca dağlar şəhəri güclü küləklərdən qoruyur. Sıx meşə örtüyü ərazini oksigen bolluğu ilə daha da zənginləşdirir və insanların rahat yaşayışını təmin edir. Şəhərin aşağı hissəsində salınmış və genişlənməkdə olan yeni məhəllələr enli küçələri, yeni dizaynlı yaşayış evləri ilə gözəl görkəm yaradır.
Evlər qırmızı kərpiclərlə bəzədilib, milli arnamentlərə xas naxışlanıb. Həmin naxışlar əsrlər boyu xalça-gəbələrimizi bəzəyən, Azərbaycanı dünyaya tanıdan milli naxışlarımızın eynisidir, oxşarıdır.
Kanalizasiya və su-drenaj sistemi paralel olsa da ayrı-ayrılıqda, yüksək mühəndislik üslubu ilə salınıb. Yağıntılar zamanı yağış sularının yol kənarları ilə çəkilmiş xüsusi beton nov-borularla axıdılması şəhərə verə biləcək hər hansı bir zərərin qarşısını anındaca ala bilir. Bir sözlə, Qax şəhəri yaşamaq, xüsusən də yay aylarında istirahət etmək üçün tam münasib məkandır.
Əhalisi qarışıqdır, yuxarı məhəllələrdə gürcülərə tez-tez rast gəlmək mümkündür. Azərbaycanlılar və gürcülər uzun müddət birgə yaşayışdan qaynayıb-qarışmış, xüsusiyyətləri ilə bir-birinə uyğunlaşmışlar. Hər iki millətin nümayəndələri şəhəri özlərinə doğma bildiklərindən iaşə obyektlərini də birlikdə işlədirlər.
Turist axını ucbatından bazarda qiymətlər yüksəkdir, digər bölgələrə nisbətdə münasib görünmür. Qax kənd təsərrüfatı rayonu hesab olunsa da əhali daha çox turizmdən gələn gəlirlərə üstünlük verir, təsərrüfatla məşğul olmağa meylli görünmür. Bölgə bol meyvəsi ilə də diqqəti çəkir. Sularda yod çatışmazlığı olduğundan fındıqla yanaşı qoz (cəviz) ağaclarının da bolluğu təqdirəlayiqdir.
ƏLİ BƏY AZƏRİ,
07 – 31.08.2023, Qax şəhəri.

ƏLİ BƏY AZƏRİNİN YAZILARI

Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana

VAQİF SULTANLININ YAZILARI

ZAUR  USTACIN  YAZILARI

> > > > MÜTLƏQ OXUYUN !!!

“YAZARLAR”  JURNALI PDF

YAZARLAR.AZ
===============================================

<<<< WWW.YAZARLAR.AZ və  WWW.USTAC.AZ >>>> 

Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93   E-mail: zauryazar@mail.ru

AQİL İMAN. MƏNİ.

MƏNİ

Dərgahına əl açdığım o Allah,
Neyləmişəm, yada salır az məni.
Qoşulub kamanın, neyin ahına,
Qoy ağlasın pərdə-pərdə saz məni.

Gördüyüm yuxunu tapılmır yozan,
Hansı günahımdı verdiyin cəzan?!
Nolar, bir dəfə də, ay yazı yazan,
Xoşbəxtlərin cərgəsinə yaz məni.

İmanam, bilmirəm kim etdi qarğış,
Əsdirir ömrümə tufanları qış…
Tale-bəxt dediyin bu başıbatmış,
Bir dəfə bir yerdə yarıtmaz məni.

MÜƏLLİF: AQİL İMAN

Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana

VAQİF SULTANLININ YAZILARI

ZAUR  USTACIN  YAZILARI

> > > > MÜTLƏQ OXUYUN !!!

“YAZARLAR”  JURNALI PDF

YAZARLAR.AZ
===============================================

<<<< WWW.YAZARLAR.AZ və  WWW.USTAC.AZ >>>> 

Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93   E-mail: zauryazar@mail.ru

AZƏRBAYCANIN VƏ DÜNYANIN ÇİNGİZİ

AZƏRBAYCANIN VƏ DÜNYANIN ÇİNGİZİ

O nə dünyada ilkdir, nə Azərbaycanda.
Əslində onun ustası olduğu detektiv janrı da sən deyən köhnə deyil.
Bu,180 ilə sığan bir tarixdir.
Və bu janrın adından əvvəl nümunələri yaranıb.
Məşhur Amerika yazıçısı Edqar Po 1841-42-ci illərdə yazdığı “Morq küçəsində qətl” və “Mari Rojenin sirri” romanlarıyla bu növ macəra ədəbiyyatının əvvəlinci örnəklərini doğursa da, mənası “xəfiyyə”, “təhqiqat” olan “detektiv” sözünü həmin janra ad edib yaraşdıran 1878-ci ildə başqa bir amerikan yazıçısı Enn Ketrin Qrin olub.
Bu çox da uzun olmayan zaman içərisində isə janrın dünyaca məşhur yaradıcıları yetişiblər və möcüzə yaradıblar.
Möcüzə də ondan ibarətdir ki, onların müəllifi olduğu kitablar özlərindən yüzillər və minillər əvvəl yaşamış bütün şair və yazıçıların əsərlərini nəşr olunma sayı və sürəti, oxunma, yayılma və tərcümə edilmək əhatəsi ilə rahatca üstələyib, həmin yazarlar ildırım sürəti ilə dünyanınkılaşblar.
Artur Konan Doylu, Aqata Kristini, Jorj Simenonu, Gilbert Kiyt Çestertonu, Erl Stenli Qardneri… indi dünyanın hər yerində tanıyırlar və az qala onların əsərləri dünyanın bütün ölkələrində işıq üzü görüb.
Azərbaycan ədəbiyyatına bu janr XX yüzilin ortalarına gəlib və bizim də öz ölkəmizdə tanınan, sevilən detektiv yazıçılarımız və əsərlərimiz meydana çıxıb.
Azərbaycan oxucularının köhnə nəsli Cəmşid Əmirovun “Brilyant məsələsi”, “Qara volqa” kitablarının əl-əl gəzdiyi çağları unutmayıblar.
Və 1980-ci illərdə Azərbaycan ədəbiyyatında da, elə dünya detektivinin tərcümeyi-halında da qeyri-adi hadisə baş verdi.
Sanki daha hər kəsi heyrətləndirə biləcək hadisələrin baş verə biləcəyi təsəvvür edilməyən detektiv meydanında yeni bir imza göründü.
Göründü və qısa müddətdə işığı çox uzaqlara çatan bir ulduz kimi parladı.
Həm də bu yeni ulduz artıq yetərincə detektiv ənənəsi olan hansısa ədəbiyyatdan deyil, bu janrın əyaləti, ucqarı sayıla biləcək Azərbaycandan yüksəldi.
Böyük ədəbiyyatda 30 illik yol, 194 adda kitab, dünyanın 30-dək dilinə çevrilən, ümumi tirajı 27 milyona çatan 600 kitab…
Bircə cümləyə sığan bu statistika, belə uğur Nizami Gəncəvidən üzü bu yana klassikli müasirli heç bir Azərbaycan ədibinə nəsib olmayıb.
Bundan sonra yenə, haçansa belə bir fenomen yaranacaqmı?
Sanki deyilə biləcək bütün sözlərin söylənib qurtardığı, düşünülə biləcək ən qəliz süjetlərin artıq çoxdan qurulmuş olduğu detektiv janrında nəinki gözə təpilən kitablar yazmaq, hətta siyasi detektiv istiqamətini cilalayaraq onun dünyadakı ən üstün yaradıcılarından birinə çevrilmək də Çingiz Abdullayevin hünəridir.
Və bu həqiqəti həmin janrın yarandığı ölkədə – Amerika Birləşmiş Ştatlarında etiraf ediblər!
Öz əsərləri və qəhrəmanları kimi Çingiz Abdullayev elə məşhurlaşıb, elə əfsanələşib ki, tutalım, çox sevildiyi Rusuyada küçədən keçəsi olsa və heyran oxucularına nişan versən ki, o kitabları yazan Çingiz bax budur, az adam inanar.
Uzağa niyə gedirəm, niyə təsəvvürlə danışıram ki!
Çingizin özünün nəql etdiyi əhvalatdır.
Deyir, bu yaxınlarda Türkiyədə, İstanbul şəhərindəki məşhur Prea Palas otelində detektiv ədəbiyyat bayramı keçirilirmiş. Dünyanın ən müxtəlif adlı-sanlı yazarlarının türkcə, ingiliscə, fransızca kitabları sərgilənirmiş. Dəhlizdə də qara pərdə üzərində Yet Kürəsinin 10 məşhur detektiv yazıçısının portretləri.
Çingiz ömür yollarına, yaradıcılıqlarına yaxşı bələd olduğu bu ünlü qələm sahiblərinin tanış portretlərinin qarşısından keçə-keçə çatır 9-cu portretə – bu məşhur yazarlar sırasından dünyanın ən son itirdiyi Umberto Ekoya.
Və birdən diksinir – 10-cu portretdən ona özü baxırdı.
Amma daha çox o vaxt təəccüblənir ki, iki-üç addım da irəliləyincə həmin qara pərdə üzərində bir yazı görür: “Bu 10 yazıçı bütün dünyada məşhurdur, heyiflər ki, 10-u da dünyasını dəyişib”.
Çingiz təşkilatçılara müraciət edir: “Çox sağ olun, gözəl sərgi düzəltmisiniz, layiqli bayram keçirirsiniz, təşəkkür edirəm ki, bu şəkilləri də asmısınız. Amma yazırsınız ki, bu yazıçıların hamısı həyatdan gedib. Doqquzuna sözüm yax. Mən ki diriyəm, sağam, qarşınızdayam”…
Çingiz bu əhvalatı mənə gülə-gülə söyləyəndə mən də ona tarixən baş vermiş, amma gözündə yaş olan başqa bir hekayəti danışdım.
Bu macəranı polyak Mateuş Qralevski 1877-ci ildə Lvovda çapdan çıxmış “Qafqaz. 12 illik əsirlik xatirələri” adlı kitabında təsvir edir.
Abbasqulu ağa Bakıxanov İrana səfəri əsnasında Ərdəbildə məscidə girir.
Axund minbərdən moizəsini edib qurtardıqdan sonra əlində saxladığı kitabı göstərir, camaata müraciətlə deyir: “İndi sizə mərhum ədib, cənnətməkan Abbasqulu ağa Qüdsinin hikmətli sözlərini oxuyacağam”.
Və sonra cildini öpərək kitabı açır, şövqlə oradakı parçaları qiraət etməyə başlayır.
Oxuyur, oxunanlar dinləyənləri məftun edir, riqqətə gətirir, ara-sıra “əhsən”, “mərhəba”, “Allah rəhmət eləsin” sədaları eşidilir.
Və baxırlar ki, bir kənarda dayanmış, geyim-kecimindən qərib olduğu hiss edilən orta yaşlı kişi ağlayır.
Axund soruşur: “Ey müsafir, sən bizimlə birgə bu kitabdakı bilik qidası və nitq şəhdini dadmaq əvəzinə niyə ağlayırsan?”.
Abbasqulu ağa yanağından axan göz yaşını silərək dillənir: “Ağa, mən sevincimdən ağlayıram. Siz bu kitabı tərif edirisniz, onu yazana rəhmət oxuyursunuz. Hər bir insanın arzusudur ki, həyatda olmadığı vaxtlarda görəsən onu yada salacaqlarımı, yada salsalar, necə xatırlayacaqlar. İndi mən çox bəxtiyaram. Kitabını oxuduğunuz, rəhmətlik dediyiniz, xatirəsini ehtiramla yad etdiyiniz o adam mənəm, Abbasqulu ağa Qüdsiyəm…”


Və Çingiz Abdullayev – sağlığında adı heykəlləşmiş, etalonlaşmış, dünyanın məşhur klassiklərinin cərgəsinə qoşulmuş, mənim, bütün Azərbaycanın və dünyanınkı olan bu qiymətli ziyalımız və yazıçımız da çox bəxtiyardır.
Bu qədər sevginin ünvanı olmaq səadət deyilmi?
Millətini, yurdunu sevən hər vicdanlı azərbaycanlı belə bir Vətən övladı ilə iftixar etməzmi?!

Müəllif: Rafael HÜSEYNOV,

Akademik.

Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana

VAQİF SULTANLININ YAZILARI

ZAUR  USTACIN  YAZILARI

> > > > MÜTLƏQ OXUYUN !!!

“YAZARLAR”  JURNALI PDF

YAZARLAR.AZ
===============================================

<<<< WWW.YAZARLAR.AZ və  WWW.USTAC.AZ >>>> 

Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93   E-mail: zauryazar@mail.ru

Əli Sahib Əroğul. BAYRAQ DƏRSİ.

BAYRAQ DƏRSİ
Mən altı yaşımda elə bir ehtizazlı, ehtişamlı, ehtiraslı mənaçılıq mühitinə düşmüşəm ki, türklüyüm, türk ruhaniyyəti öz keyfiyyət halı ilə o gündən içimdə tam oturuş tapıb. Özümsüz olmaqdan çıxıb özümlü olmuşam. Bizim ailəmizdə milli mənsubiyyətimizin kimliyi ancaq və ancaq türk olmağımızan keçib. Mən Türk deyəndə gözlərim önündə üfiq ötəsindən boy verən, məni heyrətə gətirən ərənli, ərdəmli, insanlığa örnək olan peyğəmbər timsallı bəşər övladının ərlik davası ilə yaşayan abidə insan obrazı canlanıb. Göyə inanc edən türk ruhum qəlbimə köçüb, ağlımın dərk etmədiyi mütləq həqiqəti dərk edib. O gündən Türk olduğumu haqq bilmişəm. 6 yaşımda Xatun nənəmin “Türk ölər, yalan danışman” sözlərini sırğa edib qulaqlarımdan asmışam. Bütün həyatım boyu müntəzəm-müdam və bu gün də haqqın yanında durmağımdan, həqiqətçi olmağımdan, əlimdə Tanrı qələmi tutmağımdan, türk ruhaniyyətli türk oğlu türk olmağımdan fərəh hissi keçirmişəm və keçirirəm…
Torpaqsız Vətən, Bayraqsız dövlət olmaz. Vətənə Ana Vətən, onu bizə Vətən edən torpağa da Ana Torpaq, torpaqsız da Göy olmaz deyirik. Ana Vətənin Ana Torpağın Göyündə dalğalanan Bayrağa isə müstəqilliyimizin, dövlətçiliyimizin, milli varlığımızın, milli kimliyimizin, vətəndaşlıq haqqımızın, namusumuzun simgəsi kimi baxırıq. Əfsuslar olsun ki, I Qarabağ müharibəsində Cənnət Qarabağ dediyimiz Ana Vətən erməni-daşnak faşistləri tərəfindən işğal edildi. Cənnət Qarabağımızda Üçrəngli bayrağımızı yüksəldə, dalğalandıra, Vətən namusunu hifz edə bilmədik. Uzun illər Vətəndə Vətənsiz yaşadıq, öksüz qaldıq. Ancaq 44 günlük II Qarabağ müharibəsindən sonra işğaldan azad olunmuş torpaqlara qayıdış başladı. Axı, torpağın da özünün danışan dili, hal dili var. Görəsən, namusu taptanmış o, torpaqlar bizi bağışlayacaqmı?!..
Mənə elə gəlir ki, sualın tək bir cavabı var: Torpaq bizi o zaman, o vaxt bağışlayacaq ki, biz içəridən dikələk, o torpağa türk kişisi, türk qadını kimi, bir sözlə, Allah adamı kimi ayaq basaq, türk ruhunda, türk ruhaniyyətində qayıtmış olaq. Türkləşmədən o torpağa qayıtmağa haqqımız yoxdur. Bizim o torpaqları birinci Qarabağ müharibəsində 5 il sərasər müdafiə edib 5 gün müddətində erməni-daşnak faşistlərinə təslim etməyimizin sonlu-sonsuz sayda, çoxlu səbəbləri, adbaad adı çəkiləcək günah sahibləri var. Ən böyük günah sahibi isə biz özümüzük. Çünki o günlərdə biz ruhu ölü, nəfsi diri məxluqat durumuna düşmüşdük. Qarı qızını, it yiyəsini tanımırdı. Nəinki türk kimliyimizi, insanlıq şüurunu, hətta instinkt özünü müdafiə halını belə ruhən itirmişdik. İstər Qərbi Asərbaycanımızı, istərsə də AR-da Xocalıdan tutmuş Zəngilanadək 12 rayonumuzu növbəsi çatdıqca eyni ssenari üzrə ardarda bir həftə ərzində boşaltmağımız və ya döyüşlərdə uduzmağımızın başlıca səbəbini mən türk ruhaniyyətimizin sıfır həddən aşağı səviyyədə olmasında görürəm və gördüm…
Bəri başdan deyim ki, yazılı ədəbiyyatda, bizim tarixçilər yazsa da, yazmasa da bizim türk ruhaniyyətimiz mahiyyət etibarı ilə özünün ilkin kökünü, Öz oğulqız-Oğuz ilkinliyini Asər və Sümər türkçülüyündən alır. Ona görə də türkçülük mahiyyəti Göy Tanrıçılıq və sümərçilik mahiyyəti deməkdir. Yetər ki, Asər və Sümər türklərindən üzü bəri əcdadlarımızdan bizə miras qalan, dövlətçiliyimizin mənası, simgəsi olan bugünkü Üçrəngli bayrağımızın varlığını, oxunuşunu necə var, öz dəst-xəttində, öz mahiyyətində başa düşək, doğmalığını dərk edək və onun müqədəsliyinə inancımızı daha da artıraq:
(I) Bayrağın birinci, baş-ilk zolağı mavi rəngdədir. Mavi rəng türkün göy irqli olmasından, onun ari irqliyindən, bütün irqlərin Adam Ata, Hava Ana doğuşundan xəbər verir Mavi zolaq həm birbaşa türklüyümüz, həm də türklüyümüzə işarətimiz deməkdir. Türk ruhu və mənəviyyatının, türk ruhaniyyətinin daşıyıcıları olmağımız deməkdir. Türkün qəlbi onun göyevidir. Müasirləşmək elə göyləşmənin özüdür. Mavi rəng həm göylüyümüz, bu günümüz, həm keçmişimiz, həm də gələcəyimizdir. Nəinki türkləşmənin, insanlaşma yolunun özü belə göyləşmədən, hər kəsin iç dünyasını, davranışını, əxlaqını, ruhaniyyətini türk mənəviyyatı ilə donat¬ma¬sından keçir. Dünyamızın nizam-tərəzisinin hansı dərəcədə, hansı səviyyədə, hansı durumda olması Türk ədalətinin nə yerdə ol¬ma¬sından, əhatə dairəsindən, onun coğrafi miqyasından, “Qızıl alma” adlanan məkan çərçivəsindən asılıdır;
(II) Bayraqdakı qövsvari ay nişanı, səkkiz guşəli ulduzu olan al qırmızı rəngli zolağa diqqət yetirək. Al qırmızı rəngin şə¬hid qanı olması Göy Tanrının-Uca Allahın hökmüdür. Torpaq şəhid qanı ilə suvarılanda, yuyulanda Vətən olur. Əcdadlarımız torpaq uğrunda ölən varsa, Vətəndir, deyiblər. Qırmızı rəngə başqa bir məna, ad verməyə haç bir hacət yoxdur. Ay da, səkkiz guşəli ulduz da isə Tanrı haqqı var. Aşağıdakı izahlar da öz yerlərini alacaqlar;
(III) Üçrəngli bayrağımızın üçüncü-alt zolağı yaşıl rəngdədir. Yaşıl rəng İslamın simgəsisir. Həm də İslam dininin həyat, yaşam dini olmasından xəbər verir. Yaşıl boyadan qaçmaq, uçunmaq lazım deyil. Bu rəng Türk tanrıçılığı ilə İslam tanrıçılığının sintezi kimi dərk edilməlidir. Dinləri araşdıran bilim adamları yekdul fikirdədilər ki, bütün səmavi dinlər qaynağını Göy Tanrıdan alıb. Göy Tanrı elə Uca Allah deməkdir. Göy Tanrı da, Uca Allah da öz təcəllisini işıqda, nurda, təbiətdə, ən çoxda həyat, yaşam tərzi olan yaşıl rəngdə təcəssüm etdirir. İslam gözəl əxlaq dinidir. Unutmaq olmaz ki, İslam ruhunun kökündə türk ruhu, türk ruhaniyyəti durur. Türk ruhu Göy Tanrını-Uca Allahı yerdə axtarmayıb. Heç vaxt xaqanlarını, hökmdarlarını Allahlaşdırmayıb, səndən böyük Göy Tanrı-Uca Allah var, deyib. Kamil olanlarını yüksək səviyyədə qəbul edib, korşalanlarından, kora zehnlilərindən qaçıblar. Heç zaman süni birliyi-eklektikanı qəbul etməyiblər. Bayraqdakı Ay da Türkün İslama töhfəsidir. Türk islamın qoruyucusudur. Çünki bu ulu və uca vəzifəni ona Göy Tanrının-Uca Allahın Özü ismarlamışdır;
(IV) Üçrəngli bayraqdakı səkkiz guşəli ulduz bizə Sümər türklərindən ötürülən Tanrı rəmzidir. Onun hər guşəsi özündə Türk ruhaniyyətinin, Türk mənəviyyatının, Türk əxlaqının, Türk davranışının, Türk insanının əsas xarakterik-xüsusiyyətlərinin, xislətinin ana xətlərindən birini ehtiva edir:

  1. Türk birüzlüdür. Aldatmağı, yalan danışmağı ləyaqətinə sığışdırmır, anadangəlmə inanclı, inamçıdır. Türkün sadəlövhlüyü əslində sadəlövhçülük deyil, onun xislətidəki ləyaqət hissidir. Dəllallıq, dələduzluq, möhtəkirlik, hərcayilik, vasvasalı olmaq, bədbinlik, ümidsizlik, soyuqluq, özgəlik, Batılı qansızlığı, köləlik, yaltaqlıq, pulçuluq, milyarder olmaq həvəsinə düşmək türk ruhuna yaddır;
  2. Türk sözü bütövdür. Əhdinə vəfalıdı, vədinə xilaf çıxmaz. Əmanətə xəyanət etməz, mədəsinə haram tikə atmaz. Türk buğda dillidir. Dili nə qədər sadədirsə, qəlbə bağ-lıdırsa, özü də davranışında, əxlaqında bir o qədər saf, sadə və səmimidir, açıq ürəklidir. Təkəbbürün, kibrin, hiylənin, həsədin, kin və ədavətin nə olduğunu bilməz, bəsitlikdən, sünilikdən uzaqdır. Təvazökardır, onda özünü öymə, özünü bəyənmə, tərif etmə, şana-şıhrətə uyma hissi yoxdur;
  3. Türk insana qıymağı sevməz. İnsan onun üçün böyükdür. İnsan öldürməyi sevməsə də döyüşməyi, öldürməyi bacarır. Ancaq insanı öldürməkdən həzz almır, qorxmazlıqdan həzz alır. Qələbəni sevir, ancaq düşməni alçaltmağı sevmir. Aman diləyənə aman verir. İnsan insanın düşməni, cəhənnəmi yox, insan insanın dostu, cənnəti olmalıdır, deyir;
  4. Türk ailəçidir. Könül sevdalısıdır, kökə bağlıdır. Qadına-qadınlığa qutsal münasibət bəsləyir. Eşqində, sevgisində xalisdir. Eşqi göyləşdirir, ilahiləşdirir. Sevgisi Göy Tanrıdan-Uca Allahdan gəlir. Aşiqliyi nəşələnməkdən üstün tutur. “Bir qadın bir kişini, bir kişi ancaq bir qadını xoşbəxt edə bilər”,-deyir;
  5. Türk böyüyə sayğı, kiçiyə qayğı göstərir. Çünki Türkün böyüklüyü onun var olan mərhəmətində, həqiqətində və ədalətindədir. Özünü cismani deyil, ruhani varlıq kimi dərk edir. İnsanlığın xilasını daim nəfsi ilə döyüşərək cismani varlığına ruhi varlığının hakim kəsilməsində, onun mənən yenidən doğulmasında, içdən dikəlməsində görür;
  6. Türk zalıma qalxan, məzluma çətirdir. Türk olan yerdə antiinsani hərəkətlərə son qoyulur, qanun hakim olur. Türkün böyüklüyü onun əsilliyə, insaniliyə, müqəddəsliyə, ruhani zənginliyə sonsuz ehtirasından, alovlu pərəstişindən doğur;
  7. Türk boz qurd timsalında əqidəsindən, haqq bildiyi yoldan dönməzdir. Qurd ölməz, atəş sönməz, deyir. Haqq yolunda şəhadət şərbəti içmək, ölümüylə ölməzlik qazanmaq Göy Tanrıdan-Uca Allahdan ətadır ona;
  8. Türk dünya insanlarının ən comərdi, ən səxavət sahibi olanıdır. Həqiqi Türk adamı alicənab, iradəsi qətiyyətli, idrakı əzmli, könlü zərif və zəngin, dürüstlüyü, doğruluğu, düzgünlüyü evən, vətənpərvər, qəlbən Vətənə, torpağa, yurda bağlı, Vərəni canından əziz tutan, mərd və qonaqpərvər, yuxarıdakı bölümlərdə deyilən bütün xarakterik xüsusiyyətləri özündə birləşdirən, özünü mütləq vücuda çevirən kamil insan olmaq deməkdir. Amerikalı zəka sahibi Gene De Matlok Göy Tanrının-Uca Allahın yerə göndərdiyi ən saf millətin türklər olduğunu, onlara verdiyi İlahi güc və işıq vasitəsi ilə dünyanı saflaşdırdığını təqdim və təqdir edir. İnsanların ağ günə çıxması yolunu, insanlığın qurtuluşunun çarəsini tapsa, ancaq türklərin tapa biləcəyini, daha mükəmməl dünya üçün gərəkli hərəkətləri ancaq türklərin inşa edə biləcəyini iddia edir;

Qeyd: Biz latın qafikasına və ya kril əlifbasına keçdiyimiz gündən və ya ildən üzü bəri yüz ildirki sətirləri soldan sağa oxuduğumuzdan mən belə hesab edirəm ki, şəhər, qəsəbə və kəndlərimizdə binaların divar və pəncərələrindən sallanan Üçrəngli bayrağımız rəng sıralamasına görə tərsinə asılır. Mən bunun səbəbini soruşanda hamı bir ağızdan deyir ki, Nazirlər Kabinetinin göstərişi belədir. Guya bayraq divar və ya pəncərədən asılarkən birinci sırada yaşıl rəng durmalıdır. Mənə belə gəlir ki, bu işdə bir tərslik var…


Müəllif: ƏLİ SAHİB ƏROĞUL

ƏLİ SAHİB ƏROĞULUN YAZILARI


Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana

VAQİF SULTANLININ YAZILARI

ZAUR  USTACIN  YAZILARI

> > > > MÜTLƏQ OXUYUN !!!

“YAZARLAR”  JURNALI PDF

YAZARLAR.AZ
===============================================

<<<< WWW.YAZARLAR.AZ və  WWW.USTAC.AZ >>>> 

Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93   E-mail: zauryazar@mail.ru