Bu gün şair-publisist, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin və “Qazax” Xeyriyyə İctimai Birliyinin üzvü, “Məhsəti” jurnalının təsisçisi və baş redaktoru, “Məhsəti” Şairlər Məclisi İctimai Birliyinin qurucusu və ilk sədri Fəridə Ləmanın doğum günüdür. “Qazax” Xeyriyyə İctimai Birliyi İdarə heyətinin sədri professor İlham Pirməmmədov, İctimai Birliyin bütün üzvləri, o cümlədən Qazax mahalının ziyalıları Fəridə Ləmanı ad günü münasibətilə təbrik edir. Ona uzun ömür, can sağlığı, yeni-yeni yaradıcılıq uğurları arzulayırlar. Fəridə xanımın ictimai fəaliyyəti, yaradıcılığı “Qazax” Xeyriyyə İctimai Birliyi tərəfindən həmişə yüksək qiymətləndirilib. 3 dekabr 2023-cü ildə “Qazax” Xeyriyyə İctimai Birliyinin və Atatürk Mərkəzinin birgə təşkilatçılığı ilə Atatürk Mərkəzində Fəridə Ləmanının 70 illik yubileyi keçirilmişdir. Həmçinin Fəridə xanımın 70 illik yubileyi münasibətilə İctimai Birliyin mətbu orqanı olan “Dəli Kür” qəzetinin xüsusi jurnal buraxılışı nəşr olunmuşdur. “Qazax” Xeyriyyə İctimai Birliyi yaranan ilk illərdən İctimai Birlikdə fəaliyyəti və 70 illik yubileyi münasibətilə Fəridə Ləman “Qazax” Xeyriyyə İctimai Birliyi İdarə heyətinin qərarı ilə Xalq şairi Səməd Vurğun adına Diplomla təltif olunmuşdur.
2024-cü ildə “Qazax” Xeyriyyə İctimai Birliyinin dəstəyi ilə Ulu Öndər Heydər Əliyevə həsr etdiyi “Onu zaman seçib” poeması (həm Azərbaycan, həm də ingilis dilində) çap olunub.
Qəlb rahatlığı, dinclik və səadət, can sağlığı və xoşbəxtlik – insan üçün verilən ən böyük nemətlərdir. Bu nemətlərə şükr etmək isə alicənablığın, kamilliyin və daha gözəl nemətlərə səsləyən bir dəvət deməkdir. Saf niyyətlə yaşamaq, mənalı və qibtə ediləcək bir ömür sürmək, ruzi-bərəkətə minnətdarlıqla şükr etmək – bunlar insanın ruhani tərbiyəsinin, daxili kamilliyinin ən gözəl nümunəsidir. Zaman keçir, gün ötür və bir göz qırpımında il də tamamlanır. Həyat dəyişir, yaşayış səviyyəsi yüksəlir, imkanlar genişlənir. Bütün bunlar biz insanlara verilmiş ilahi bir bəxşdir. Bu böyük nemətə şükr etmək isə yetkinliyin və mükəmməlliyin mühüm göstəricisidir. Dini təlimlərə nəzər saldıqda görürük ki, istər haqq, istər nahəqq olsun, verilən nemətlərə şükr etmək, bunun ardınca gələcək mükafatlara layiq olmaq barədə çoxlu tövsiyələr vardır. “Nihayə” kitabında belə bir kəlam qeyd olunur: “Bəndə, insanlar tərəfindən edilən yaxşılıq üçün onlara təşəkkür etməzsə, Allahın nemətlərinə etdiyi şükr də qəbul olunmaz.” Doğrudan da, həm insaniyyət, həm də dindarlıq yolunda şükr etmək eyni dərəcədə mühümdür. Ağbirçək nənə-babalarla söhbətlərimizdə daha yaxşı anladım ki, “Yeni Özbəkistan” bizim təsəvvürümüzdən qat-qat geniş imkanlar qapısı açmışdır. Hər sahədə yenilik, hər sahədə dəyişiklik – bütün bunlar nemətə gətirilən şükrün və daha böyük uğurlara aparan minnətdarlığın göstəricisidir. Dövlət başçımızın uzaqgörən siyasəti xalqımızın, millətimizin və yurdumuzun gələcəyi üçündür. Prezidentimizin irəli sürdüyü əsas tələblərdən biri qadınların cəmiyyətin inkişafında layiqli yer tutması, öz bilik və bacarıqlarını tam şəkildə ortaya qoya bilməsidir. Bu məqsədlə qadınların ali təhsilə qəbulunda xüsusi kvotaların ayrılması, onların evdə boş vaxt keçirməyib sahibkarlıqla məşğul olmaları üçün imtiyazlı kredit və subsidiyaların verilməsi mühüm addımdır. Bu gün evdə boş oturan qadın demək olar ki, yoxdur: biri oxuyur, biri çalışır, biri öz biznesini qurur, digəri isə tikiş sexində fəaliyyət göstərir. Bu ötəri dünyada verilən hər bir imkandan istifadə edib şükr etmək ən böyük səadətdir.
Nəticə olaraq demək lazımdır ki, dünyada baş verən qarışıqlıqlar, siyasi-iqtisadi böhranlar, qeyri-insani zorakılıqlar və millətlərarası gərginliklər fonunda, eləcə də bəzi bölgələrdə xalqların bir tikə çörəyə möhtac olduğu bir zamanda, biz Özbəkistandakı əmin-aman, firavan həyatımız və bolluq içindəki süfrələrimiz üçün Uca Allaha sonsuz şükr etməliyik.
Etiraf – insanın içində gizlənmiş sirrin işığa çıxmasıdır. O, həm qorxunun, həm də azadlığın qapısını açır. Hər bir etiraf bir sarsıntı, bir titrəyişdir. Lakin bu titrəyişin ardında yüngüllük, rahatlıq gizlənir. İnsan bəzən öz yükünü daşımaqdan yorulur. Susqunluq içində böyüyən söz, vicdanın dərinliyində çırpınan səs bir gün dilə gəlmək istəyir. Etiraf – bu səsin azadlığıdır. O, insanı gizlinin əsarətindən qurtarır, daxili gərginliyi yumşaldır. Etiraf edən insan özünü daha aydın görür, öz kölgəsini tanıyır. Etiraf yalnız psixoloji yüngüllük deyil, həm də mənəvi yüksəlişdir. Günahı qəbul etmək, bağışlanma arzusuna yönəlmək – etirafın ilahi tərəfidir. İnsan etirafla öz vicdanına hesabat verir, Tanrıya doğru bir addım atır. Etiraf – imanla birləşən cəsarətdir. O, insanı təmizləyir, ruhunu saflaşdırır. Etiraf – həm zəiflik, həm gücdür. Zəiflik- çünki insan özünü açır. Güc – çünki bu açıqlıqla azad olur. Etiraf – insanın özünə və başqasına açılan pəncərədir. O pəncərədən baxanda insan həm öz kölgəsini, həm də işığını görür. Etiraf – gizlinin azadlığıdır. Susqunluq insanı ağırlaşdırır, etiraf isə yüngülləşdirir. Sevgi gizlənəndə solur, söylənəndə çiçəkləyir. Psixoloji tərəfdən etiraf insanı öz yükündən azad edir. İçində gizlənmiş söz dilə gələndə insan özünü daha aydın tanıyır. Etiraf – vicdanın səsi, ruhun nəfəsidir. Deyilməyən sevgi, yaşanmayan xoşbəxtlikdir. Mənəvi tərəfdən isə etiraf insanı saflaşdırır. Günahı qəbul etmək, bağışlanma arzusuna yönəlmək – etirafın ilahi tərəfidir. Etiraf – insanın Tanrıya doğru atdığı addımdır. Bağışlanma etirafdan doğar, etiraf isə cəsarətdən. Nəticədə etiraf həm zəiflik, həm də gücdür. Zəiflik – çünki insan özünü açır. Güc – çünki bu açıqlıqla azad olur. Etiraf – həm yükdən azadlıq, həm də yeni başlanğıcdır. Sevgi varsa, onu demək -ən böyük etirafdır. Anaya, ataya, doğmalara sevgini dilində söyləmək – insanın ən saf gücüdür. Hələ də gec deyil. Etiraf etməyə tələsin.” Sonra ” deməyin. Sonralar həmişə olmur. Ya sən gecikirsən ya da ölüm tələsir. Və sonra…sonra olmur. Etiraf edirəm mən də gec olmadan, bütün insanları sevirəm. Yetər ki, insan olaq. Bəşəriyyətin kainata olan doyulmaz sevgisi də elə Tanrının bizi sevmək etirafıdır.
26.11.2025
Arzu Əyyarqızı, “Mirvarid Dilbazi Poeziya Məclisi İctimai Birliyi”nin üzvü və Cəlilabad rayonu üzrə rəsmi təmsilçisi, “Həməşəra” Ədəbi Məclisinin yaradıcısı və rəhbəri, “Zərif kölgələr” ədəbi saytının idarə heyətinin üzvü, “Həməşəra” və “Nizami Gəncəvi” Fəxri Diplomları laureatı, Azərbaycan Yazıçılar Birliyi və Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü, şair-publisist
“İran yaylası ərazisində qədim sivilizasiya və tarix türklərə məxsusdur. Bu tarixin izi 7 min ildir”. İranda 1950-ci illərdə hakimiyyətdə olan Məhəmmədrza Pəhləvinin əmri ilə dünyanın nüfuzlu arxeoloqları, etnoqrafları, piktoqram üzrə mütəxəssisləri və tarixçi alimləri İrana dəvət edildilər. Məqsəd indiki İran adlı ölkənin ən qədim çağlardan guya fars dövləti olduğunu sübut etmək idi. Bu məqsədlə Tehranda hətta “Tarixi tədqiqlər” adlı elmi jurnal dərc olunaraq dünyanın hər yerinə yayılırdı. Tədqiqatların başa çatandan sonra ABŞ-dan gəlmiş məşhur arxeoloqlar Hilen Kantur və Pinas Delokas kimi vicdanlı alimlər Ekbatana (Həmədan) və Həsənlitəpə (Urmu) kurqanlarından üzə çıxarılan maddi-mədəniyyət abidələri ilə sübut etdilər: “İran yaylası ərazisində qədim sivilizasiya və tarix türklərə məxsusdur. Bu tarixin izi 7 min ildir”. “Azərbaycanın şimalı və cənubu qədimdən türk yurdu olmuşdur, bunun əksini əsla müzakirə etmək olmaz”. Lev Qumilyov, dünya şöhrətli rusiyalı tarixçi alim, etnoqraf, tədqiqatçı, türkoloq. “Türklərin ata yurdu Azərbaycan və Şərqi Anadoludur”. Dünya şöhrətli tarixçilər Zinaida Raqozina, Aleksandr Samoyloviç, Nikolay Marr. “Azərbaycanda türklər hələ lap qədim zamanlardan yaşayıblar. Əgər Tarixin atası hesab olunan Herodot 2500 il bundan əvvəl türklərin burada yaşamasından xəbər verirsə, deməli Azərbaycan türkləri çox-çox əvvəl burada yaşayıb məskunlaşmışlar. Görkəmli tarixçi Z.Yampolski də bu fikirdədir. O, yazırdı: “Mixi yazıların, habelə ilk mənbələrin məzmunu bunu deməyə əsas verir ki, türk dili Azərbaycanda eramızdan əvvəlki dövrlərdə peyda olmuşdur.” VII əsr ərəb tarixçisi Cürhumi də qətiyyətlə bildirir ki, “Azərbaycan lap qədim çağlardan türklərin vətəni sayılır, onlar bu ərazidə çoxdan məskunlaşmışlar”. Vəli Həbiboğlu, fəlsəfə doktoru tarixçi “Ən qədim Çin mənbələri türklərin Xəzər dənizinin qərb sahillərindən (Azərbaycandan) gəldiyini bildirir. Həmin mənbələrdə türklərlə bağlı ikinci rəvayətdə də deyilir ki, türklərin ilk atası Xəzər dənizinin qərbində yaşayırdı və onlar hunların bir bölümü idi və Asina adlanırdı”. Cavad Heyət, alim, türkoloq. “Türklərin tarix və mədəniyyətinə bir baxış” s. 72. Lev Qumilyov, 2002, s. 26-27. “Türklərin ulu babalarının Azərbaycanda yaşaması faktdır və bunu e.ə. III minilliyə aid Akkad, Aşşur və Urartu mənbələri də təsdiqləyir”. Bəxtiyar Tuncay, türkoloq, tarixçi, tədqiqatçı. Türklər bura 11-ci əsrdə gəlibsə skiflər, saklar, massagetlər Xəzər xaqanlığındakı türklər burda nə gəzirdi? Kimmerlər, kaspilər, Tomris, massagetlər burada nə edirdi ? Qafqaz Albaniyasının aparıcı etnosu olmuş qıpçak türklərinin eradan əvvəl tikdiyi vənglər, məbədlər, qəbirlər- kurqanlar burada nə gəzir? Bu abidələrin hamısının üzərində türk damğaları, türk qopuzu və s. türk nişanları var. Türklərin Azərbaycana gəlmə olması fikri türklərin möhtəşəm tarixini həzm edə bilməyənlərin uydurduğu cəfəngiyyatdır və boş, elmi əsası olmayan, fiaskoya uğramış fikirlərdir..
Şəhla Rəvan tanınmışların təqdimatında Cəlilabad rayon Göytəpə şəhər şəhid Vasif Hüseynov adına 2 N-li ümumtəhsil tam orta məktəbinin direktoru, Cəlilabad ədəbi mühitinin tanınmış və görkəmli nümayəndəsi, “Həməşəra” və “Nizami Gəncəvi” Fəxri Diplomları laureatı, ədəbiyyatçı, filoloq, ədəbi təhlilçi və tənqidçi, şair Şəhla xanım Rəvanın (Sehla Revan) təqdimatı rublikasında tanınmış ziyalılar, ədiblər, yazıçılar və şairlərin onun haqqında olan baxışlari ilə tanış oluruq:
“Cəlilabad ədəbi mühitinin xanım nümayəndələri arasında “Şəhla Rəvan” təxəllüsü və imzası ilə tanınan Şəhla xanım Mürsəlovanın özünəxas yeri və çoxsaylı imtiyazları vardır. Şəxsən mənim Şəhla xanımla uzaq qohumluq münasibətim olsa da onu olduğu kimi tanıyıb kəşf etməyim əslində ötən ilin (2024) son aylarına təsadüf edir. Belə ki, 2015-ci ildən təsis etdiyim və baş redaktoru olduğum “Həməşəra” Mətbu Orqanının rəsmi Facebook səhifəsində müxtəlif mövzularla bağlı hazırlayıb paylaşdığım statusları ötən ilin son aylarından etibarən diqqətlə izləyən və bir-birindən gözəl və səmimi şərhlər yazan “Şəhla Rəvan” adlı bir xanım istifadəçi diqqətimi cəlb etdi. Ətraflı tanışlıq və məlumat əldə etmək hədəfi ilə onun şəxsi profilinə daxil olduqda, Göytəpə şəhərindəki orta məktəblərdən birinin direktoru, eyni halda vətəni və dövlətinə sadiq olan ziyalı və kübar bir xanım olduğunu, bununla yanaşı həm də gözəl şeirlərin müəllifi olduğunu təsbit etdim. Beləliklə də ilk öncə Şəhla xanımın bir vətənpərvər və dövlətçi, ziyalı və görkəmli pedaqoq, ardınca isə bacarıqlı bir şair olduğuna vaqif oldum. Daha sonra araşdırma əsnasında onun vətən uğrunda canını qurban vermiş iki əzizimiz: Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı şəhid Vüqar Mürsəloov və Mirəjdər Mürsəlovun doğmaca bibisi olduğunu da öyrəndim. Sonrakı fürsətlərdə isə Şəhla Rəvanın sözün həqiqi mənasında bir bacarıqlı və peşəkar ədəbi təhlilçi və tənqidçi olduğunu da kəşf etdim. Onun şəxsi keyfiyyətlərinə gəlincə isə bununla bağlı ayrıca kitab və məqalələrlə çıxış etmək olar. Həqiqətən də onun həyatda nə qədər kübar, yüksək mədəniyyət və intellekt sahibi, həmçinin, mehr-məhəbbət ocağı olmasının bir başqa tərifi, bir ayrı özəlliyi vardır.
Şəhla Rəvanın imtiyazları… Ümumi baxımdan bu günədək Şəhla xanımın aşağıda sadalayacağım imtiyazları və xüsusiyyətlərini təsbit etmişəm:
Şəhla Rəvan yarım əsrdən (50 ildən) çox bir müddət ərzində ədəbiyyat, xüsusilə də şeir və poeziya sahəsində olaraq müxtəlif vəznlər və formalarda, fərqli janrlarda bir-birindən gözəl şeirlər yazır. Onun qələmə aldığı şeirlər bir-birindən gözəl, mənalı, təravətli və təsirlidir. Şeirləri həm də daşıdığı ədəbi təxəllüsü kimi öz insani hislərini qoruyub saxlamış dinləyicinin qəlbi və ruhuna rəvan olub yol tapır. Bunun əsas səbəbi onun yalnız poeziya sahəsində malik olduğu ustalıqdan deyil, bununla yanaşı həm də qəlbinin ülvi hissləri və ruhunun dərinlikləri ilə şeir yazmasından ibarətdir. Bir sözlə, Şəhla Rəvan poeziyası şairin malik olduğu səfa-səmimiyyəti, ülvi hisləri və yüksək insani dəyərlər və keyfiyyətləri tərənnüm edir.
Şəhla Rəvan təkcə şair deyil, bununla yanaşı həm də peşəkar ədəbi təhlilçi və tənqidçidir. İndiyədək istər Azərbaycan ədəbiyyatının klassikləri, istərsə də müasir şairlərin şeirlərinə yazdığı geniş və mükəmməl ədəbi təhlillər onun həqiqətən də peşəkar bir ədəbi təhlilçi və tənqidçi olduğunu sübut edir.
Şəhla Rəvan uzun müddət jurnalistika sahəsində çalışmış və bu sahədə söz və təcrübə sahibi olan məsuliyyətli bir xanımdır.
Şəhla Rəvan dil və ədəbiyyat sahəsində iki ali təhsil almış ali savadlı bir pedaqoq, təcrübəli bir müəllimdir.
Şəhla Rəvan bu günədək elm və təhsil sahəsində 40 ildən çox əməyə malik olan dəyərli bir pedaqoqdur. Hal-hazırda da Cəlilabad rayon Şəhid Vasif Hüseynov adına Göytəpə şəhər 2 saylı tam orta məktəbinin direktoru, eyni halda müəllimidir.
Şəhla Rəvan Azərbaycan Respublikasının Milli Qəhrəmanı şəhid Vüqar Mürsəlovun və eləcə də Qarabağ müharibəsində canınını qurban vermiş şəhid Mirəjdər Mürsəlovun doğmaca bibisidir.
Şəhla Rəvan Cəlilabad rayonunun yüksək mədəniyyət və intellekt, aydın zəka səviyyəsinə malik olan görkəmli, eyni halda elit-ziyalı xanımlarından biridir.
Şəhla Rəvan Cəlilabad rayonunun ictimai-siyasi həyatında nüfuz və imza sahibi olan bir xanımdır. Hakim Yeni Azərbaycan Partiyasının (YAP) ən qabaqcıl ziyalı-xanım üzvlərindən biri, eyni halda Ərazi partiya təşkilatının sədridir.
Şəhla Rəvan sözün həqiqi mənasında çoxşaxəli və bacarıqlı bir xanımdır. Onun, yuxarıda qeyd edilənlərdən başqa, həm də idman, incəsənət, musiqi, rəssamlıq və s. sahələrdə xüsusi bacarığı var. O, həm də bacarıqlı bir piano ifaçısıdır.
Şəhla Rəvan bütün bunlardan əlavə, həm də həyatda vətən və dövlət üçün sadiq vətəndaş, övladları üçün gözəl və fədakar ana, əziz nəvələri üçün dəyərli nənə, məktəbdəki şagirdləri üçün mənəvi və qayğıkeş ana, iş yoldaşları, həmçinin, sərəncamında olan müəllim heyəti üçün ləyaqətli müdir, dostları üçün isə gözəl dost və etibarlı rəfiqədir. Cəlilabad ədəbi mühitinin bütün dəyərli xanım nümayəndələrinə sayğılarımı bildirərək, yuxarıda sadalananları nəzərə alıb, Şəhla xanımı ədəbi mühitimizin kraliçası adlandırmışam. Bu, mənim subyektiv baxışım olsa da onun arxasında sadaladığım əsaslar dayanır. Şəxsən mən bu subyektiv baxışımda yanılmadığıma əminəm. Çünki Cəlilabad ədəbi mühitində onun malik olduğu bütün özəlliklər və imtiyazları eyni halda təkrarlaya biləcək ikinci bir xanım yazar-şair mövcud deyil. Əslində Şəhla xanım bütün bu imtiyazları və dəyərlərinə görə cəmiyyətdə xüsusi hörmət sahibidir. Ona göstərilən sayğı və sevgilərin əsas səbəbi də budur. Elm, təhsil və xüsusilə də ədəbiyyat sahəsində səmərəli fəaliyyəti və xidmətlərinə görə təkcə 2025-ci ildə “Həməşəra” Mətbu Orqanı tərəfindən təsis olunmuş “Həməşəra” və “Nizami Gəncəvi” Fəxri Diplomları ilə təltif edilmişdir. İndiyədək ədəbiyyat sahəsində qələmə aldığı bir-birindən dəyərli olan 5 əsərinin (şeir və ədəbi təhlillərə aid olan kitablarının) nəşrini mənə həvalə etməsi sözün əsil mənasında mənə böyük bir jest və fəxarətdir. Onun mənim qabil görmədiyim və həvəskarcasına qələmə aldığım şeirlərimdən bir neçəsi üçün təqdim etdiyi ədəbi təhlillərdən ibarət “Düşüncə dəryası” adlı kitabı və həmin kitabın ön sözündə haqqımda yazdığı təqdimat isə ömrümün sonunadək Şəhla xanım Rəvan kimi görkəmli bir şair, ədəbi təhlilçi və tənqidçidən aldığım ən böyük və fəxarətli bir hədiyyədir. Sonda doğma elimizin belə bir dəyərli xanım-xatını, elit-ziyalısı, pedaqoqu və filoloqu, ədəbi təhlilçisi və tənqidçisi, həmçinin şairi olan Şəhla xanım Rəvana uzun, sağlam və mənalı-məsud ömür, yeni və davamlı yaradıcılıq uğurları arzulayıram!
26.11.2025
İlqar İsmayılzadə, fəlsəfə üzrə fəlsəfə doktoru, “Həməşəra” mətbu orqanının təsisçisi və baş redaktoru, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyi və Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, “Ziyadar” Mükafatı, “Qızıl Qələm” və “Zəfər” Media Mükafatları laureatı, yazıçı-publisist
Filologiya elmləri üzrə fəlsəfə doktoru, “Məhsəti” jurnalının təsisçisi və baş redaktoru, şair-publisist Fəridə Ləmanın doğum günüdür. Fəridə xanımı ürəkdən təbrik edir, ona uzun sağlıqlı ömür və gələcək fəaliyyətində bol-bol uğurlar, sevinclər arzulayırıq!
Qısa arayış: Fəridə Ləman 26 noyabr 1953-cü ildə Qazax rayonunun Kəmərli kəndində anadan olmuşdur. O, Kəmərli kənd orta məktəbini bitirdikdən sonra ADPU-nun Azərbaycan dil və ədəbiyyat fakültəsində təhsil almışdır.
O, 2008-ci ildə Həcc, 2009-cu ildə Kərbala ziyarətlərində olmuşdur. Hazırda AMEA-nın Nəsimi adına Dilçilik institutunda baş elmi işçidir. Fəridə Ləman bununla yanaşı “Məhsəti” jurnalının təsisçisi və baş redaktorudur.
Fəridə Ləman bədii yaradıcılığa 1980-ci illərdən başlamışdır. O, “Tale adlı yazı varmış” (1991), “Suya danışılan yuxu” (1994), “Torpağın yaddaşı” (1995), “Azərbaycan Bədii Dilinin Epitetlər lüğəti” (1995), “Qazax mahalının şəhidləri” (1995), “Həsən ağa Qiyasbəyli” (1996), “Oğlundan qızından yarısa vətən (1996), “Əminə Dilbazi” (1999), “Ürəyimi sabahlara açıram” (2004), “Can Azərbaycan” ( 2006), “Sönməyən ulduzlar,” (2017), “Ocaq daşı” (2018), “Donmuş təbəssüm” (2019), “Tale adlı yazı varmış” (1992), “Mübarizim bir dünya” (2015), “Bülbül və qadın” (2017) və s. olmaqla 50-dan çox kitabın müəllifidir.
Fəridə Ləman dəfələrlə yaxın İran və Türkiyədə dövlət tədbirlərində, 1998-ci ildə Müstəqil Azərbaycanın Qadınlar qurultayında, 1999-cu ildə Türk dünyası Qadınlarının ilk qurultayında (İstanbul), 2005-ci ildə Dünya Azərbaycanlıları Konqresinin VIII qurultayında (Ankara) nümayəndə kimi iştirak etmişdir.
Fəridə Ləman 1997-ci ildə “Sevil” Qadınlar Məclisi poeziya klubunun rəhbəri, 1998-ci ildə “Xatun” ədəbi Məclisinin sədri olmuşdur; 2001-ci ildə “Məhsəti” Şairlər Məclisini yaradıb; 2003-cü ildə eyni adlı “Məhsəti” jurnalını təsis edib, həmin jurnalın baş redaktorudur.
Fəridə Ləman Dünya Azərbaycanlıları Mədəniyyət Mərkəzinin idarə heyətinə üzv və Qadınlar Şurasına sədr seçilib (2007–2017). İİR-nin Mədəniyyət Mərkəzinin İmam Rzanın doğum günü və Həzrəti Məsumə ilə bağlı keçirdiyi şeir müsabiqəsində qalib olmuş, Urmiyada şeir festivalında iştirak etmişdir (2007); Uluslararası Yunus Emre Kültür və sanat haftasında iştirakçı olmuşdur (6–10 may 2008).
Fəridə Ləman Azərbaycan diaspor himninin, Türk marşının (hər iki mahnı 2005-ci ildə Ankarada DAK-ın VIII qurultayında xalq artisti Lütfiyar İmanov tərəfindən səslənmişdi) və İctimai Televiziyanın himninin müəllifidir. O, 2010-cu ildə Osmanqazi Universitetində 2-ci Ulusal simpoziumda və IV Uluslararası Kıprıs simpoziumda (Türkiyə) iştirak etmişdir.
2012-ci ildə Azərbaycan Milli Qəhrəmanı Mübariz İbrahimova həsr olunmuş “Mübarizli vətən” əsəri Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrında səhnələşdirilmiş, teatrın özündə və sərhəd bölgələr — Gədəbəy, Qazax, Ağstafa bölgələrində əsgərlərin və rayon ictimaiyyətinin iştiraki ilə göstərilmişdi.
Fəridə Ləman 2013-cü ildə yaradıcılıq xidmətlərinə görə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin mükafatına layiq görülmüşdür. 2014-cü ildə (14–17 aprel) Eskişehir Türk Dünyası Çocuk- Edebiyyatı Sempoziyumunun iştirakçısı olmuşdur. 2014-cü ildə Türkiyədə “Bayraklarda Hilalımız” Güldeste (Eskişehir) şeirləri işıq üzü görmüşdür. 2014-cü ildə Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Gənclər Fondunun dəstəyi ilə həyata keçirilən “Vətən sevgisi sərhəddə başlamır, sərhəddə bitmir” kitabında şeirləri dərc olunmuşdur.
Fəridə Ləmanın jurnalistlik fəaliyyəti də maraqlıdır. O, “Azad Azərbaycan” qəzetində Gəncə-Qazax bölgəsi üxrə xüsusi müxbir (1992–1993), “Gənclik” jurnalında korrektor, “Azərbaycan” qəzetində müxbir, “Azərbaycan qadını” jurnalında müxbir, “Xatun” jurnalında baş redaktor, “Məhsəti” jurnalında baş redaktor, “Azad Azərbaycan” qəzeti müxbirlər şöbəsinin müdiri, “Respublika” qəzetində müxbir və “Dəli Kür” qəzetində baş redaktor vəzifələrində çalışmışdır.
Fəridə Ləmanın xidmətləri dövlətimiz tərəfindən dəyərləndirilmişdir. O, “General Həzi Aslanov” adına (fəxri diplom, 1995), “Xanqızı Natəvan” adına (diplom, 1995), “Araz” ali ədəbi mükafatı (1999), “Qızıl qələm” mükafatı (2000), “Həsənbəy Zərdabi” mükafatı (2000), “Əliağa Şıxlinski” adına diplom (2004), “Milli Heysiyyət” və “Qopuz” (2006) fəxri diplomları, Cəfər Cabbarlı mükafatı (2010), “General Əliağa Şıxlinski” yubiley medalı (2016), “Vətən naminə” medalı —(2016), “Səməd Vurğun Mükafatı” diplomuna layiq görülmüşdür. Fəridə Ləman hım də Azərbaycan Prezidentininn Sərəncamı ilə 2019-cu ildə “Tərəqqi” medalı ilə təltif olunmuşdur.
Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin Mədəniyyət Komitəsinin təbrik məktubundan: “Məhsəti” Şairlər Məclisi İctimai Birliyinin qurucusu və ilk sədri olmuş filoloq-alimi 70 illik yubileyi münasibəti ilə təbrik edir, möhkəm cansağlığı, yeni yaradıcılıq uğurları diləyirik! Xanım şairin xəlqi duyğuların təcallası olan poeziya örnəkləri ilə yanaşı, hərbi-vətənpərvərlik mövzulu əsərləri də ona ün qazandırıb, O, şəhidlər haqqında kitablar yazıb, qəhrəman Vətən oğullarının səngər həyatını, döyüş yolunu uğurla ədəbiyyata gətirib.”
Çoxsaylı kitablar, məqalələr müəllifi olan əziz Fəridə xanımı yaradıcılıq uğurları və ad günü münasibəti ilə bir daha təbrik edir, ona gləcək fəaliyyətində daha böyük uğurlar arzulayırıq!
