Asif Yusifcanlının “Görə” şeiri (səh. 81)

Tanınmış pedaqoq-şair Asif Yusifcanlının “Görə” şeiri Azərbaycan poeziyasında qadın obrazının mənəvi-psixoloji portretini xalq müdrikliyi, irfani dərinlik və etik ölçülərlə təqdim edən sanballı nümunələrdəndir. Bu şeir ilk baxışdan sadə, atalar sözü üslubunda qurulmuş kimi görünsə də, əslində, əsərin alt qatında bütöv bir həyat fəlsəfəsi, qadın davranış kodeksi və milli düşüncə sistemi dayanır.

Şeirin əsas məğzində qadının təmkinli, səbirli, ismətli və daxili dəyərlərlə zəngin obrazı dayanır. Şair qadını zahiri görkəmi, ucadan danışığı və ya nümayişkaranə davranışları ilə deyil, özünə nəzarəti, ləyaqəti və ölçülü hərəkətləri ilə qiymətləndirir. “Gəlin tək özünə hava çaldırmaz”, “qolunu qaldırmaz”, “qadınlığı gözdən saldırmaz” misraları bir qadının həm fərdi davranışını, həm də cəmiyyət qarşısındakı məsuliyyətini poetik dillə ifadə edir.

Əsərdə diqqəti cəlb edən mühüm cəhətlərdən biri xalq etikası ilə poetik ifadənin vəhdətidir. Şeir sanki nəsillərdən-nəsillərə ötürülən bir həyat dərsi kimi səslənir. Burada müəllif nə hökm verir, nə də didaktik nəsihətçi ton seçir; o, sadəcə olaraq “gördüyünü” — həyatın içindən süzülmüş müşahidəni oxucuya təqdim edir. Məhz buna görə şeirin təsir gücü yüksəkdir, çünki oxucu bu fikirləri öz gündəlik həyat təcrübəsində tanıyır.

“Asif Yusifcanlı qadını abır, həya və ismət anlayışlarının daşıyıcısı kimi təqdim edir” deməklə şeirin ideya yükünü düzgün ifadə etmiş olarıq. “Abıra, həyaya, ismətə görə” misrası şeirin ideya mərkəzidir. Burada qadının dəyəri var-dövlətlə, zahiri cazibə ilə yox, daxili keyfiyyətlərlə ölçülür. Şair qadının səsini ucaltmamasını, adi söhbətdə həddi aşmamasını, xırda xəyallarla özünü dəyərsizləşdirməməsini mənəvi kamillik nümunəsi kimi təqdim edir.

Şeirin dili olduqca səlis, axıcı və təbiidir. Qafiyələr süni deyil, fikir axınına uyğun gəlir. Sintaksis sadə olsa da, semantik yük dərin və düşündürücüdür. Bu, Asif Yusifcanlının pedaqoq təfəkkürünün poeziyada təzahürüdür: oxucuya mürəkkəb bədii konstruksiyalarla deyil, aydın və anlaşılan sözlərlə təsir etmək bacarığı.

Publisistik baxımdan şeir müasir cəmiyyət üçün də aktualdır. Sürətlə dəyişən dəyərlər, zahiri təəssüratın ön plana keçdiyi bir dövrdə şair oxucunu yenidən milli-mənəvi ölçülərə qaytarır. O, qadını yalnız ailə içində deyil, bütövlükdə cəmiyyətin mənəvi sütunu kimi görür. Bu baxımdan “Görə” şeiri həm ədəbi, həm də sosial-mənəvi mesaj daşıyıcısıdır.

Nəticə etibarilə, Asif Yusifcanlının “Görə” şeiri qadın obrazını ideallaşdırmadan, lakin onu ucaldan, dəyərləndirən və mənəvi zirvəyə qaldıran bir poetik nümunədir. Bu əsər Azərbaycan poeziyasında qadın mövzusunun milli düşüncə prizmasından təqdim olunmasının uğurlu nümunəsi olmaqla yanaşı, oxucunu düşünməyə, özünü və cəmiyyəti qiymətləndirməyə çağıran sakit, lakin təsirli bir mənəvi çağırışdır.

02.01.2026. Bakı.

Müəllif: ZAUR USTAC

ZAUR USTACIN YAZILARI

ASİF YUSİFCANLININ YAZILARI

ASİF YUSİFCANLI HAQQINDA

Oxuyun >> Gözündə tük var

PROZA.AZ

“ƏDƏBİ OVQAT” JURNALI PDF

I>>>>>>BU HEKAYƏNİ MÜTLƏQ OXU<<<<<<I

I>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<|

Asif Yusifcanlının “Özümüzük, ay sağ olmuş” şeiri (səh. 75)

Tanınmış pedaqoq-şair Asif Yusifcanlının “Özümüzük, ay sağ olmuş” şeiri həm poetik forma, həm də ideya-məzmun baxımından müasir Azərbaycan ədəbiyyatında mənəvi özünüdərk, vicdan və yol anlayışı üzərində qurulan dərin fəlsəfi-publisistik nümunələrdən biridir. Bu şeir sadəcə bədii mətn deyil, eyni zamanda ictimai yaddaşa, fərdi məsuliyyətə və milli mənəviyyata ünvanlanmış poetik çağırışdır.

Şeirin mərkəzində dayanan “özümüzük” ifadəsi təsadüfi deyil. Bu söz şeirin həm ideya açarı, həm də poetik yük daşıyıcısıdır. Müəllif burada insanın qarşılaşdığı bütün ziddiyyətlərin, azmaların, səhvlərin səbəbini kənar amillərdə deyil, insanın öz seçimində və mövqeyində axtarır. “Ay sağ olmuş” müraciəti isə xalq dilinə xas səmimi, eyni zamanda ağrılı bir müraciət formasıdır – həm təsəlli, həm də xəbərdarlıqdır.

Asif Yusifcanlı şeirdə haram yol, yalan, haqsız iş, göz tökən söz, tikən ev, yanlış “vətən” anlayışı kimi anlayışları sadalayaraq göstərir ki, insanı yoldan çıxaran yalnız çətinliklər deyil, bəzən də yanlış düşüncə tərzidir. Bu, müəllifin pedaqoji dünyagörüşündən qaynaqlanan bir yanaşmadır: insan tərbiyəsi, insanın özünü tanıması ilə başlayır.

Şeir sadə, lakin son dərəcə yüklü xalq danışıq dilinə söykənir. “Üç aşağı, beş yuxarı”, “deyə-deyə yığdıq varı”, “tuta bilməz haqq yerini” kimi ifadələr oxucuda atalar sözü və el hikməti təsiri yaradır. Bu üslub şeiri elit bir mətn olmaqdan çıxarıb xalqın düşüncə aynasına çevirir.

Təkrar olunan “Özümüzük, ay sağ olmuş” misrası refren rolunu oynayaraq oxucunun diqqətini dağılmağa qoymur və fikri hər dəfə əsas məqama qaytarır. Bu təkrar təkcə bədii vasitə deyil, həm də mənəvi hesabatın ritmik sədasıdır.

Şeir güclü publisistik ruh daşıyır. Müəllif cəmiyyətin ağrılı nöqtələrinə toxunur:
– haramla dolanan yol,
– yalanın həqiqəti üstələməsi,
– haqsız işin tez keçməsi,
– haqqın tapdanması.

Lakin şair ittiham edən mövqedən daha çox oyadan, silkələyən, düşündürən mövqedə dayanır. Burada qəzəb yox, acı təəssüf, amma eyni zamanda ümid var. “Asif, güdən öz xeyrini, tuta bilməz haqq yerini” misrası ilə müəllif həm özünə, həm də oxucuya müraciət edir və bu, şeirin səmimiliyini artırır.

Asif Yusifcanlının pedaqoq kimliyi şeirin hər sətrində hiss olunur. O, oxucuya hökm vermir, dərs keçmir, amma düşündürür. Şeir bir növ mənəvi dərs planıdır: əvvəl yanlış göstərilir, sonra nəticə ortaya qoyulur, sonda isə vicdanın hökmü oxucuya buraxılır.

“Özümüzük, ay sağ olmuş” şeiri Asif Yusifcanlının poetik yaradıcılığında ictimai məsuliyyət, mənəvi ayıqlıq və özünütənqid xəttinin bariz nümunəsidir. Bu şeir oxucunu başqasını yox, özünü sorğu-suala çəkməyə çağırır. Ən böyük gücü də məhz buradadır.

Bu əsər bir daha sübut edir ki, Asif Yusifcanlı yalnız şair deyil, həm də söz vasitəsilə cəmiyyətə güzgü tutan müəllimdir. Şeir oxunmur – yaşanır, düşünülür və yadda qalır. Sağ olun, əziz və dəyərli Müəllimim!*

*- Asif müəllim Ağdam rayonu, Yusifcanlı kənd orta məktəbndə V-XI siniflərdə mənim Rus dili müəllim olub.

08.01.2026. Qobu (Bakı).

Müəllif: ZAUR USTAC

ZAUR USTACIN YAZILARI

ASİF YUSİFCANLININ YAZILARI

ASİF YUSİFCANLI HAQQINDA

Oxuyun >> Gözündə tük var

PROZA.AZ

“ƏDƏBİ OVQAT” JURNALI PDF

I>>>>>>BU HEKAYƏNİ MÜTLƏQ OXU<<<<<<I

I>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<|

CƏNNƏTƏ DÖNƏN TORPAĞIN SƏSİ
(Asif Yusifcanlının “Cənnətə dönəcək Qarabağımız” şeiri haqqında səh. 57)
Azərbaycan ədəbiyyatında Qarabağ mövzusu təkcə coğrafi bir məkanın təsviri deyil, milli yaddaşın, tarixi ədalətin, itkinin və qayıdışın poetik salnaməsidir. Asif Yusifcanlının “Cənnətə dönəcək Qarabağımız” şeiri də bu salnamənin çağdaş mərhələsini ifadə edən, ümid, inam və gələcəyə yönəlmiş bir poetik manifest kimi səslənir.
Şeirin ilk misralarından etibarən oxucu İlahi bir ədalət duyğusu ilə qarşılaşır:
“Yetdi dağdımıza Ulu Yaradan,
Qovduq yağiləri Qarabağdan biz.”
Burada qələbə yalnız hərbi-siyasi hadisə kimi deyil, mənəvi haqqın, ilahi ədalətin təcəssümü kimi təqdim olunur. Müəllif Qarabağın azadlığını təsadüfi bir nəticə yox, tarixin və Tanrının hökmü kimi oxucuya çatdırır. Bu yanaşma şeiri sırf emosional mətndən çıxarıb, milli-ideoloji məzmunla zəngin publisistik çağırışa çevirir.
Şeirin əsas gücü onun bərpa və quruculuq fəlsəfəsindədir. Müəllif təkcə dağıdılmış yurdların ağrısını xatırlatmır, eyni zamanda gələcək Qarabağın mənzərəsini yaradır:
“Gülşən yurdlarımız olsa da talan,
Burada gül açacaq əməllərimiz.”
Bu misralarda mühüm bir ideya var: Qarabağı cənnətə çevirəcək olan yalnız torpaq deyil, insan əməyidir, vicdanlı fəaliyyətidir, yaradıcı ruhudur. Şair oxucuya mesaj verir ki, qayıdış yalnız fiziki deyil, mənəvi məsuliyyət tələb edir.
Məqalə baxımından diqqətçəkən məqam odur ki, şeirdə Qarabağ gələcəkdə boşluq yox, həyat məkanı kimi təqdim olunur:
“Boş yer qalmayacaq azad torpaqda,
Yenə də şəhərlər, kəndlər olacaq.”
Bu misralar çağdaş Azərbaycan reallığında aparılan bərpa, məskunlaşma və dirçəliş prosesləri ilə səsləşir. Şeir ictimai düşüncəni ruhlandıran, insanları quruculuğa səsləyən ideoloji mətndir.
Şeirin mədəni-estetik qatında isə Qarabağın musiqi və təbiət obrazları ön plana çıxır:
“Nəğmələr dolaşır dildə, dodaqda,
Bülbüllər hər yerdə haray salacaq.”
Burada Qarabağ sadəcə azad edilmiş ərazi deyil, yenidən mədəniyyətin beşiyi, musiqinin, poeziyanın, sözün və səsin məkanı kimi canlanır. Bülbül obrazı Qarabağ folklorunun, muğam dünyasının və Şuşa ruhunun simvolu kimi çıxış edir.
Şeirin kulminasiyası isə nikbin və ümumiləşdirici finalda cəmlənir (kaş müəllif burada “yerimizdə” əvəzinə “elimizdə” işlədəydi… Z.U.):
“Toy-bayram olacaq hər yerimizdə,
Cənnətə dönəcək Qarabağımız.”
Bu sonluq publisistik baxımdan çox mühümdür. Burada Qarabağ yalnız azad edilmiş torpaq deyil, yaşanan, sevilən, şənlənən Vətən kimi təqdim olunur. Şair oxucuya gələcəyin Qarabağını ağrı ilə deyil, sevinc və həyat eşqi ilə düşünməyi təlqin edir.
Nəticə olaraq demək olar ki, Asif Yusifcanlının “Cənnətə dönəcək Qarabağımız” şeiri müasir Azərbaycan poeziyasında qələbədən sonrakı mərhələnin bədii ifadəsidir. Bu şeir həm tarixi yaddaşı qoruyur, həm də gələcək üçün ictimai məsuliyyət hissi formalaşdırır. O, oxucunu yasdan quruculuğa, həsrətdən ümidə, xatirədən sabaha aparan poetik-publisistik bir yol xəritəsidir.
Bu yolun adı isə birdir:
Qarabağın cənnətə dönür!

16.01.2026. Xankəndi.

Müəllif: ZAUR USTAC

ZAUR USTACIN YAZILARI

ASİF YUSİFCANLININ YAZILARI

ASİF YUSİFCANLI HAQQINDA

Oxuyun >> Gözündə tük var

PROZA.AZ

“ƏDƏBİ OVQAT” JURNALI PDF

I>>>>>>BU HEKAYƏNİ MÜTLƏQ OXU<<<<<<I

I>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<|