Asif Yusifcanlının “Şəhidlər Xiyabanı” şeiri
Asif Yusifcanlının “Şəhidlər Xiyabanı” şeiri (səh. 55) milli yaddaşın, tarixi vicdanın və vətənpərvərlik ruhunun poetik ifadəsi kimi oxunur. Bu şeir təkcə bir məkanın – Bakının uca zirvəsində yerləşən müqəddəs ziyarətgahın təsviri deyil, bütövlükdə Azərbaycan xalqının azadlıq salnaməsinin, şəhidlik fəlsəfəsinin və mənəvi gücünün bədii manifestidir.
Şeirin ilk misralarında Şəhidlər Xiyabanı “zinətlənən şəhərin”, “yurdun torpağının” ayrılmaz parçası kimi təqdim olunur. Burada torpaq adi coğrafi anlayış deyil – şəhid qanı ilə müqəddəsləşmiş, tarixə çevrilmiş torpaqdır. Şairin“Düşmənin gözlərində / Dönmüsən gor dağına” deməsi bu məkanın yalnız xatirə yeri yox, həm də düşmən üçün qorxu, ibrət və məğlubiyyət simvolu olduğunu göstərir. Şəhidlər Xiyabanı həm səssiz bir məzaristanlıq, həm də danışan, çağıran, hesabat soruşan bir tarix kitabıdır.
“Vətənə məhəbbətdən, / Vəhdətdən yaranmısan” misrası Şəhidlər Xiyabanının yaranma fəlsəfəsini açır. Bu xiyaban fərdi qəhrəmanlıqların yox, milli birliyin məhsuludur. Qüdrət, cəsarət və qeyrət anlayışları şeirdə bir-birini tamamlayaraq şəhid obrazını formalaşdırır. Burada şəhidlik təsadüfi ölüm deyil, şüurlu seçim, ali amal uğrunda verilən qurban kimi təqdim olunur. Şair oxucuya çatdırır ki, azadlıq təsadüfən qazanılmır – o, məhz belə ünvanlarda yazılır.
Şeirin növbəti hissəsində Şəhidlər Xiyabanı “ziyarət ocağı” kimi xarakterizə olunur. Bu, dini mənadan daha çox mənəvi, əxlaqi ziyarətdir. İnsan buraya təkcə baş əyməyə deyil, həm də hesabat verməyə gəlir: Vətən üçün nə etmişəm, şəhidlərin ruhu qarşısında borcumu necə ödəyirəm?“Azadlıq savaşında, / Qələbə bayrağımsan” misrası isə Şəhidlər Xiyabanını mübarizənin sonu deyil, davamı kimi təqdim edir. Bu məkan qələbəyə aparan yolun başlanğıcı və ideoloji dayağıdır.
Şeirin son bəndlərində Şəhidlər Xiyabanı “Dözümün, dayanətin, / Əzəmət qalası…” kimi təqdim olunur. Bu metafora çoxqatlı məna daşıyır. Qala – müdafiədir, dayaqdır, sarsılmazlıqdır. Xalqın ən ağır anlarda belə sınmamasının səbəbi məhz bu mənəvi qalaların varlığıdır. “Qəlbində bir millətin / Həmişə qalasan” misrası isə Şəhidlər Xiyabanını fiziki məkandan çıxarıb kollektiv yaddaşa çevirir. O, artıq daşda deyil, xalqın qəlbində yaşayır.
Asif Yusifcanlının “Şəhidlər Xiyabanı” şeiri publisistik ruhu, çağırış tonu və dərin vətənpərvərlik enerjisi ilə seçilir. Bu əsər oxucunu yalnız duyğulandırmır, həm də məsuliyyətə səsləyir. Şəhidlər Xiyabanı burada keçmişin xatirəsi deyil, bu günün vicdanı və gələcəyin əmanəti kimi təqdim olunur. Şairin sözü ilə desək, bu xiyaban bir millətin qəlbində həmişə qalacaq qədər uca, əbədi və müqəddəsdir. Allah bütün şəhidlərimizə rəhmət eləsin (Salam olsun!). Amin.
31.12.2025. Bakı.
Müəllif: ZAUR USTAC
Oxuyun >> Gözündə tük var