Etiket arxivi: Elçin İsgəndərzadə

Bu gün Elçin İsgəndərzadənin doğum günüdür!

ELÇİN İSGƏNDƏRZADƏNİN “ŞUŞAM”I – YARALI XATİRƏDƏN ZƏFƏR SEVİNCİNƏ GEDƏN YOL

(Elçin İSGƏNDƏRZADƏ: – Şuşam!)
     Salam olsun çox dəyərli oxucum! Ədəbiyyatmızda elə mövzular var ki, sözün əsl mənasında müqəddəs hesab olunur. Elə kəlmələr var ki, ehtiva etdiyi məna kitablara sığmır. Min bir məna yükülü belə sözlərdən biri də “Şuşa”dır. Şuşa – Azərbaycan poeziyasının yaddaşında yalnız bir şəhərin adı deyil. O, Vətən anlayışının, milli ruhun, tarixi yaddaşın, Qarabağ nisgilinin və Zəfər duyğusunun poetik simvoludur. Bu müqəddəs şəhərin hər daşı, hər qayası, hər küləyi və yağışı Azərbaycan insanının yaddaşında ayrıca bir hekayə yaşadır. Tanınmış şair, alim və ziyalı Elçin İsgəndərzadənin “Şuşam” silsiləsində də Şuşa məhz belə – yaddaşın, itkinin, həsrətin, doğmalığın və nəhayət, qürurun ünvanı kimi təqdim olunur. Təfərrüatlara keçməzdən əvvəl müəllifi yaxından tanıyaq.
Qısa arayış: Elçin İsgəndərzadə 16 sentyabr 1964 – cü il  Şuşa şəhərində anadan olub (bu əsəri yaratmaq vəzifəsilə).  Azərbaycan Milli Aerokosmik Agentliyi, Elmi-Tədqiqat Aerokosmik İnformatika İnstitutunun direktoru, texnika və filologiya elmləri doktoru, Azərbaycan Texniki Universitetinin professoru, Prezident təqaüdçüsü, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Müəllimi, Azərbaycan Respublikasının Fəxri Mədəniyyət İşçisidir.
     Elçin İsgəndərzadənin Şuşa haqqında yazdıqları sadəcə şəhərə həsr olunmuş şeirlər toplusu təsiri bağışlamır. Burada bir insanın şəxsi yaddaşı ilə xalqın ümummilli yaddaşı bir-birinə qovuşur. Şair üçün Şuşa həm uşaqlığın, həm ailənin, həm evin, həm nənənin, həm də itirilmiş və yenidən qazanılmış Vətənin adıdır.
      Bu baxımdan “Şuşam” əsəri və onunla səsləşən “Şuşadakı evimizin uçuqları önündə”, “Şuşadakı evimizin uçuqlarına noktürn”, “Şuşa küləyi, Şuşa yağışı”, “Şəhid evimizə elegiya” və digər poetik parçalar bir-birindən ayrı deyil. Onlar birlikdə Şuşanın poetik salnaməsini yaradır.
     Şuşanı tanımağın ən səmimi yolu elə  “Şuşam”dan keçir desək yanılmarıq.
“Şuşam” şeirinin başlanğıcı son dərəcə sadə, lakin emosional baxımdan güclüdür:
“O bizim ağaclarıydı,
o bizim küləkləriydi,
o bizim yağışlarıydı…”

Buradakı “bizim” sözü xüsusi poetik yük daşıyır. Şuşa şair üçün coğrafi məkan deyil, mənsubiyyət hissidir. Ağac da “bizimdir”, külək də “bizimdir”, yağış da. Şair Şuşanı xəritədə axtarmır; onu yaddaşında, duyğularında, uşaqlığında və doğmalıq hissində tapır.
     Daha sonra bu tanışlıq hissi belə ifadə olunur:
“Duruşundan tanıyırdım,
qoxusundan tanıyırdım,
yağmasından tanıyırdım.”

Bu misralar Şuşanın şair yaddaşında necə canlı olduğunu göstərir. Tanımaq burada görməklə məhdudlaşmır. Şuşa qoxusu, küləyi, yağışı, ağacı ilə bütöv bir duyğu sistemidir.
    Lakin bu doğma mənzərə şairin yaddaşında artıq yaralıdır:
“Ağac da boynubüküydü
külək də qırıq-qırığıydı
bulud da çilik-çiliyiydi…”

Burada təbiətin özü insan faciəsinin şahidinə çevrilir. Ağacın “boynubükülməsi”, küləyin “qırıq-qırıq” olması, buludun “çilik-çilik” görünməsi əslində dağıdılmış Vətənin poetik mənzərəsidir. Şair təbiəti insanlaşdırır və onun ağrısını insan ağrısı kimi təqdim edir.
    “O qədər qurban oldum ki…” – şeirin ən təsirli məqamlarından biri qurbanlıq motividir:
“Ağacına qurban olum, dedim
buluduna qurban olum, dedim,
daş yoluna qurban olum dedim…”

Burada Azərbaycan dilinin ən doğma ifadələrindən biri – “qurban olum” – poetik mətnin əsas emosional dayağına çevrilir.
Ancaq şairin qurbanlığı burada bitmir:
“O qədər qurban oldum ki, –gördüm anam da qurbandı,gördüm balam da qurbandı…”
Bu üç misra fərdi ağrını milli faciə səviyyəsinə qaldırır. Ana və bala obrazları vasitəsilə şair bir ailənin deyil, bütöv bir xalqın yaşadığı ağrını ifadə edir.
Və sonda Şuşaya müraciət edir:
“Qurbanlarını qəbul elə, Şuşam!”
Bu, həm fəryad, həm dua, həm də etirafdır.
Şuşa – “şəhərlərin şəhəri”
     “Şuşam” əsərinin ikinci hissəsində poetik ovqat dəyişir. Ağrı və nisgilin yerini tədricən qürur və Zəfər duyğusu tutur:
“Şəhərlərin şəhərisən, şəhərisən ay Şuşam
zəfərlərin şəhərisən, şəhərisən ay Şuşam!”

“Şəhərlərin şəhəri” ifadəsi Şuşanın Azərbaycan mədəniyyətindəki xüsusi yerini ümumiləşdirir. Şair bununla Şuşanı digər şəhərlərlə sadəcə müqayisə etmir, onu milli-mənəvi zirvə kimi təqdim edir.
      Ardınca Şuşanın tarixi dərinliyi vurğulanır:
“Qədimliyin, ululuğun əsrlərə söykənir,
igidliyin, ağalığın nəsillərə söykənir…”

Şuşanın tarixi burada keçmişdə donub qalmış bir hadisə kimi deyil, nəsillərdən-nəsillərə ötürülən mənəvi miras kimi təqdim edilir.
     Şairin “Gövhərlərin şəhərisən” ifadəsi də təsadüfi deyil. Şuşanın qiyməti onun daşında, qalasında, küçəsində olduğu qədər, yaratdığı mədəniyyətdə, yetişdirdiyi sənətkarlarda və Azərbaycan milli ruhundakı yerindədir.
Şuşanın yolu – yaddaşın yoludur! Yaddaşdır!
Şeirdə diqqət çəkən başqa bir fikir budur:
“Bütün yollar səndən keçir, sən yolların yolusan…”
Bu misra əsərin fəlsəfi məğzini açan ifadələrdəndir. Şuşaya gedən yol yalnız fiziki yol deyil. Şuşaya aparan yollar tarixdən, yaddaşdan, sənətdən, sevgidən, mübarizədən və Zəfərdən keçir.
     Şair daha sonra deyir:
“Gözümüzün işığısan, ömrümüzün nurusan…”
Şuşa artıq yalnız keçmişin xatirəsi deyil. O, bu günün də işığı, gələcəyin də ümididir.
     Uçmuş ev – uçmuş dünya, bir tarixdir.
Elçin İsgəndərzadənin Şuşa poeziyasında ən güclü obrazlardan biri evdir.
“Şuşadakı evimizin uçuqları önündə” şeirində şair dağıdılmış evlə öz mənəvi vəziyyətini eyniləşdirir (bu ilin mart ayında Ağdam rayonunun Yusifcanlı kəndində yerləşən öz uçuq evimizin eyvanında dayananda yadıma ilk olaraq bu misralar düşdü, sonra hardansa ağlıma”dambaca” kəlməsi gəldi) :
“O evin uçqunuyam,
hər gün kərpiclərim ovulur,
uçunuram,
uçuluram…”

Burada ev sadəcə daş-divar deyil. Ev insanın yaddaşıdır, ailəsidir, uşaqlığıdır, köküdür. Evin uçması insanın daxili aləminin də dağılması deməkdir.
Şairin:
“Evim yox,
nə ovcumun taleyində,
nə taleyin ovcunda…”

deməsi isə taleyin sərtliyi qarşısında insanın köməksizliyini ifadə edir (nə vaxtsa köçkünlük haqqında yazdığım yazını xatırlayıram).
Bu hissənin ən sarsıdıcı ümumiləşdirməsi belədir:
“Dünya da uçulur evim kimi
dünya da uçur toz kimi…”

Şairin fərdi faciəsi burada bəşəri məna qazanır. Bir evin dağılması ilə dünyanın dağılması arasında paralellik yaradılır.
    “Şuşadakı evimizin uçuqlarına noktürn” isə sanki həmin ağrının daha sakit, daha daxili ifadəsidir.
“Əllərim
qapımızın tutacağında qaldı…”

Bu misra ayrılığın fiziki sərhədini qeyri-adi poetik şəkildə göstərir. İnsan gedib, amma əlləri, səsi, baxışları həmin evdə qalıb:
“Səsim qapımızın cırıltısına qarışdı,
gözlərim pəncərəmizdən asıldı…”

Burada qapı və pəncərə sadəcə əşyalar deyil. Onlar keçmişlə bu gün arasında qalan son bağlardır.
Bu hissənin sonundakı:
“ürəyim yeriyir uçulmuş yurd yerlərində…”
ifadəsi isə bütün silsilənin poetik açarlarından biri sayıla bilər. Çünki insan Şuşadan uzaqda olsa belə, onun ürəyi həmin yurd yerlərində yaşayır.
      “Şuşa küləyi, Şuşa yağışı” şeirində məkan dəyişir. Şair artıq Şuşada deyil, Bakıda Şuşanı axtarır:
“Bakıda Şuşa küləkləri əsir hərdən,
Şuşa yağışları yağır…”

Bu, fiziki məsafənin mənəvi məsafəyə çevrilmədiyini göstərir.
Şuşa küləyi Bakıya gəlir, Şuşa yağışı Bakıda yağır. Lakin bu küləklərdən keçən insan “qərib oğlan”dır:
“Bir qərib oğlan keçir o küləklərdən,
islanır o yağışlarda.”

Buradakı “qərib” sözü əsərin emosional ağırlığını daha da artırır. İnsan öz Vətəninin küləyində belə qərib ola bilərmi? Şairin poetik cavabı məhz bu ağrılı paradoks üzərində qurulur.
Sonra:
“Duman nə gözəldi, İlahi,
külək nə gözəldi, İlahi,
yağış nə gözəldi –
oğlan nə qəribdi, İlahi!..”

misraları ilə gözəllik və qəriblik bir-birinə qarşı qoyulur. Təbiət gözəldir, amma həmin təbiətin içində qərib qalan insanın taleyi ağrılıdır.
     Qəmər nənə  Şuşanın canlı yaddaşı, tarixin bir parçasıdır.  Elçin İsgəndərzadənin Şuşa dünyasında Qəmər nənə obrazının xüsusi yeri var. “Şuşalı xatirələrimin baş qəhrəmanı, Qəmər nənəmin əziz ruhuna” ithaf olunan şeir əslində bir nənənin portreti olmaqdan daha böyük məna daşıyır.
      Şair əvvəlcə gündəlik həyatın ən sadə detallarını sadalayır:
“Eh… nənəm o günü xamır qatmadı,
təndir qalamadı, çörək yapmadı.”

Ardınca:
“Süd daşdı ocaqda, baxan olmadı,
keçilər çəpəri yarıb keçdilər.”

Bütün bunlar həyatın adi mənzərələridir. Lakin nənə olmayanda həmin adi mənzərələrin hamısı mənasını itirir.
Ən təsirli cümlə isə budur:
“hamı yerindəydi, nənəm yoxuydu.”
Bu sadə ifadənin arxasında böyük bir boşluq dayanır.
     Şair nənənin ölümünü yalnız ölüm kimi qəbul etmir. O, nənəni nağılların, uşaqlığın, evin, ocağın və keçmişin simvoluna çevirir:
“Eh… nənəm, nağıllı, noğullu nənəm,
payız dumanına qarışıb getdi.”

Və sonda:
“Bizi uydurduğu o nağıllara,
bir də payızlara tapşırıb getdi…”

Bu misralarda nənə obrazı bütöv bir nəslin yaddaşını təmsil edir.
    Qala divarlarından baxan şair  özü də qala kimi görünür. Qala adam təsiri bağışlayır.
“Şuşanın qala divarlarından – Malıbəyli səmtə baxarkən” şeirində Şuşanın coğrafiyası ilə insan taleyi yenidən birləşir.
“Könül ki, var
bir sevdanın yarasıdır…”

Şairin könlü Şuşanın yarasına bənzəyir. Qala divarı isə həm sığınacaq, həm müşahidə nöqtəsi, həm də keçmişlə bu gün arasında sərhəddir.
“Ömrün payız arasıdır” ifadəsi də zamanın keçiciliyini və itirilmiş illərin ağırlığını hiss etdirir.
Burada “xəzan”, “yarpaq”, “təqvim günləri” kimi obrazlar zamanın əldən çıxmasını simvollaşdırır:
“yarpaq kimi tökülənbu təqvim günlərinin.”
Beləliklə, Şuşanın yaraları insan ömrünün yaraları ilə eyniləşir.
     “”Xarıbülbül” otelinin pəncərəsindən baxarkən” adlı  hissə isə daha çox ümid və ayrılıq motivləri üzərində qurulub.
Şair pəncərəni “umud” adlandırır:
“Pəncərələr bir umuduydu, onda…”
Pəncərə insanı xarici aləmlə birləşdirən vasitədir. Burada isə o, sevginin və həyatın simvoluna çevrilir.
Şairin yaratdığı ürək obrazı xüsusilə poetikdir:
“Bir ürək şəkli cizilərdi,
cızıqlarından şeh daman…”

Amma həmin ürək də zamanla yox olur:
“sonra o ürək də süzülüb gedərdi,
yerində ağlayan şüşələr qalardı…”

Şüşələrin “ağlaması” insanın ağlamasıdır. Pəncərə isə ayrılığın gözlərinə çevrilir:
“İndi ayrılığın gözləri kimi baxır pəncərələr –içindən bütün ayrılıqlar keçir.”
Bu misralarda Şuşanın bir pəncərəsi bütün ayrılıqların simvoluna çevrilir.
   “Xarıbülbül” otelində bir gecə” şeirində şair artıq konkret hadisədən daha çox insanın daxili vəziyyətini araşdırır.
“Bilirsən, bu yol da çıxıb gedəcək,harasa gedəcək, qayıtmayacaq.”
Yol burada zamanın və taleyin simvoludur. Gedən yol geri qayıtmır. İnsan isə geridə qalan xatirələri ilə baş-başa qalır.
Şeirin ən təsirli obrazlarından biri “yaralı quş”dur:
“Ürəyin içində yaralı quş tək –
nə gəliş, nə gediş ovutmayacaq…”

Yaralı quş həm insanın daxili azadlığının itirilməsini, həm də həsrətin yaratdığı kövrəkliyi ifadə edir.
Şairin:
“Beləcə qazancın bir sürü həsrət,
beləcə gedişin səssiz olacaq.”

deməsi isə ayrılığın insan həyatında qoyduğu yeganə “qazancın” həsrət olduğunu bildirir.
    “Şəhid evimizə elegiya” hissəsi Şuşa silsiləsində ağrının ən yüksək nöqtələrindən biridir.
    Şair dağıdılmış evi bir dəftərə bənzədir:
“Tavanının dirəkləri təkcızıq dəftər kimi
üzü göylərə açılmış,sanki dua edir.”

Bu bənzətmə son dərəcə təsirlidir. Dağılmış ev susmur; o, sanki göylərə dua edir.
    Şair isə həmin dəftərə nə yazacağını bilmir:
“Bilmirəm nə yazım bu təkcızıq dəftərə.”
Çünki dağıntı qarşısında söz də aciz qalır.
Daha sonra:
“İndi həsrət bizim evin şeiridir,
yazıram,
yazıram,
hərflər evimiz kimi uçur.”

Bu misralarda poeziyanın özü dağıntıya çevrilir. Şair yazdıqca hərflər uçur, çünki xatirənin özü də yaralıdır.
    Elegiyanın ikinci bölümündə isə uşaqlıq səsləri eşidilir:
“– topu tut
– ipi çək
– daşı at”

Bu sadə uşaq oyunları bir anda böyük bir tarixi boşluğun ifadəsinə çevrilir. Çünki artıq həmin səslərin sahibləri yoxdur.
Şair deyir:
“Sevinə bilmirəm heç nəyə…”
Və səbəbini belə açıqlayır:
“Sevincim dağıntılar altında çoxdan toza dönmüş…”
     Bu, işğalın və müharibənin insanın psixoloji dünyasında yaratdığı dağıntının poetik ifadəsidir.
     Elçin İsgəndərzadənin “Şuşam” əsərində ( silsilə şeirlərində) diqqət çəkən əsas cəhətlərdən biri odur ki, şair yalnız ağrını danışmır. O, ağrıdan Zəfər düşüncəsinə yüksəlir.
      Əsərin (silsilənin)  əvvəlində Şuşa yaralıdır: ağacları boynubüküdür, küləyi qırıq-qırıqdır, buludları çilik-çilikdir. Sonrakı hissələrdə isə Şuşa “şəhərlərin şəhəri”, “zəfərlərin şəhəri” kimi səslənir.
     Bu keçid təsadüfi deyil. Çünki milli yaddaşın əsas xüsusiyyətlərindən biri ağrını unutmayaraq ondan güc yaratmaqdır.
Şairin Şuşaya müraciətində bu güc açıq şəkildə hiss olunur:
“Şəhərlərin şəhərisən, şəhərisən ay Şuşam,
Zəfərlərin şəhərisən, şəhərisən ay Şuşam!”

Burada artıq “Şuşam” sözü yalnız nisgilin deyil, qürurun da ifadəsidir.
    Şuşanı yazmaq, Şuşadan yazmaq, Şuşada yazmaq tarixidir,  yaddaşı qorumaqdır
Elçin İsgəndərzadənin Şuşa haqqında poetik nümunələri həm də yaddaşın qorunmasına xidmət edir. Şair dağıdılmış evin daşlarını, nənənin ocağını, pəncərənin şüşəsini, qala divarını, küləyi, yağışı və uşaqlıq səslərini sözə çevirir.
Çünki yaddaş itəndə yalnız hadisələr deyil, insanın özü də itir.
    Bu mənada “Şuşam” əsərinin əhəmiyyəti onun yalnız Şuşaya həsr edilməsində deyil. Əsər bir insanın timsalında Vətənini itirmiş, onun həsrətini yaşamış və nəhayət, Zəfər sevincinə qovuşmuş bütöv bir nəslin mənəvi tarixini danışır.
      Elçin İsgəndərzadənin poetik dili burada xüsusilə seçilir. O, böyük tarixi hadisələri pafoslu ifadələrlə deyil, çox vaxt kiçik və konkret detallar vasitəsilə təqdim edir: qapının tutacağı, pəncərə şüşəsi, təndir, süd, palaz, uşaq oyunu, kərpic, yağış, külək…
     Məhz bu detallar əsərin səmimiyyətini artırır. Şuşa yaddaşda, yaddaşlarda yaşayır.
     Elçin İsgəndərzadənin “Şuşam” əsəri bir şəhərə yazılmış şeir olmaqdan çox, Vətənə yazılmış poetik etirafdır.
     Bu əsərdə Şuşa bəzən ana, bəzən ev, bəzən uşaqlıq, bəzən nənə, bəzən yaralı quş, bəzən pəncərə, bəzən külək və yağış, bəzən də Zəfər simvoludur.
     Şairin “Şuşam”ı yaddaşla bu gün arasında körpü salır. Şuşanın dağıdılmış evləri ilə insanın dağılmış dünyasını birləşdirir, sonra həmin ağrının içindən yeni bir qürur doğurur.
     Bu poeziyanın əsas qənaəti belədir: Şuşanı itirmək yalnız bir şəhəri itirmək deyil, öz yaddaşının bir parçasını itirməkdir. Şuşanı xatırlamaq isə özünü, kökünü və Vətənini xatırlamaqdır.
     Elçin İsgəndərzadə öz poetik dünyasında Şuşanı həm ağrısı, həm sevgisi, həm də Zəfəri ilə yaşadır. Onun misralarında Şuşanın küləyi Bakıya qədər gəlir, yağışı yaddaşın üzərinə yağır, dağıntıları ürəyin içində qalır, qala divarları keçmişə boylanır, nənənin səsi nağıllardan eşidilir, uşaqların itmiş səsləri isə dağıntıların altından gəlir.
   Amma bütün bu ağrıların fövqündə bir həqiqət dayanır:
“Gözümüzün işığısan, ömrümüzün nurusan…”
Və bu nurun adı Şuşadır.
      Elçin İsgəndərzadənin “Şuşam” əsərinin poetik gücü də məhz bundadır: o, Şuşanı sadəcə təsvir etmir – onu yaşadır. Yaşadır ki, yaddaş yaşasın, yaddaş yaşasın ki, Vətən duyğusu nəsildən-nəslə ötürülsün.
      Şuşa isə bu poeziyada artıq yalnız keçmişin şəhəri deyil!
    O, Zəfərin şəhəridir.O, yaddaşın şəhəridir.O, ruhun şəhəridir. O, Azərbaycanın Şuşasıdır. Sona qədər həmsöhbət olduğunuz üçün təşəkkür edirəm. Hələlik!

Müəllif: Zaur USTAC

Daha çox məlumat burada

ZAUR USTACIN YAZILARI

Oxuyun >> Gözündə tük var

Zaur Ustacın şeirləri haqqında

YAZARLAR.AZ

I>>>>>>BU HEKAYƏNİ MÜTLƏQ OXU<<<<<<I

I>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<I

ELÇİN İSGƏNDƏRZADƏNİN “ŞUŞAM”I – YARALI XATİRƏDƏN ZƏFƏR SEVİNCİNƏ GEDƏN YOL

YÜZ ON ALTINCI YAZI

ELÇİN İSGƏNDƏRZADƏNİN “ŞUŞAM”I – YARALI XATİRƏDƏN ZƏFƏR SEVİNCİNƏ GEDƏN YOL

(Elçin İSGƏNDƏRZADƏ: – Şuşam!)
     Salam olsun çox dəyərli oxucum! Ədəbiyyatmızda elə mövzular var ki, sözün əsl mənasında müqəddəs hesab olunur. Elə kəlmələr var ki, ehtiva etdiyi məna kitablara sığmır. Min bir məna yükülü belə sözlərdən biri də “Şuşa”dır. Şuşa – Azərbaycan poeziyasının yaddaşında yalnız bir şəhərin adı deyil. O, Vətən anlayışının, milli ruhun, tarixi yaddaşın, Qarabağ nisgilinin və Zəfər duyğusunun poetik simvoludur. Bu müqəddəs şəhərin hər daşı, hər qayası, hər küləyi və yağışı Azərbaycan insanının yaddaşında ayrıca bir hekayə yaşadır. Tanınmış şair, alim və ziyalı Elçin İsgəndərzadənin “Şuşam” silsiləsində də Şuşa məhz belə – yaddaşın, itkinin, həsrətin, doğmalığın və nəhayət, qürurun ünvanı kimi təqdim olunur. Təfərrüatlara keçməzdən əvvəl müəllifi yaxından tanıyaq.
Qısa arayış: Elçin İsgəndərzadə 16 sentyabr 1964 – cü il  Şuşa şəhərində anadan olub (bu əsəri yaratmaq vəzifəsilə).  Azərbaycan Milli Aerokosmik Agentliyi, Elmi-Tədqiqat Aerokosmik İnformatika İnstitutunun direktoru, texnika və filologiya elmləri doktoru, Azərbaycan Texniki Universitetinin professoru, Prezident təqaüdçüsü, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Müəllimi, Azərbaycan Respublikasının Fəxri Mədəniyyət İşçisidir.
     Elçin İsgəndərzadənin Şuşa haqqında yazdıqları sadəcə şəhərə həsr olunmuş şeirlər toplusu təsiri bağışlamır. Burada bir insanın şəxsi yaddaşı ilə xalqın ümummilli yaddaşı bir-birinə qovuşur. Şair üçün Şuşa həm uşaqlığın, həm ailənin, həm evin, həm nənənin, həm də itirilmiş və yenidən qazanılmış Vətənin adıdır.
      Bu baxımdan “Şuşam” əsəri və onunla səsləşən “Şuşadakı evimizin uçuqları önündə”, “Şuşadakı evimizin uçuqlarına noktürn”, “Şuşa küləyi, Şuşa yağışı”, “Şəhid evimizə elegiya” və digər poetik parçalar bir-birindən ayrı deyil. Onlar birlikdə Şuşanın poetik salnaməsini yaradır.
     Şuşanı tanımağın ən səmimi yolu elə  “Şuşam”dan keçir desək yanılmarıq.
“Şuşam” şeirinin başlanğıcı son dərəcə sadə, lakin emosional baxımdan güclüdür:
“O bizim ağaclarıydı,
o bizim küləkləriydi,
o bizim yağışlarıydı…”

Buradakı “bizim” sözü xüsusi poetik yük daşıyır. Şuşa şair üçün coğrafi məkan deyil, mənsubiyyət hissidir. Ağac da “bizimdir”, külək də “bizimdir”, yağış da. Şair Şuşanı xəritədə axtarmır; onu yaddaşında, duyğularında, uşaqlığında və doğmalıq hissində tapır.
     Daha sonra bu tanışlıq hissi belə ifadə olunur:
“Duruşundan tanıyırdım,
qoxusundan tanıyırdım,
yağmasından tanıyırdım.”

Bu misralar Şuşanın şair yaddaşında necə canlı olduğunu göstərir. Tanımaq burada görməklə məhdudlaşmır. Şuşa qoxusu, küləyi, yağışı, ağacı ilə bütöv bir duyğu sistemidir.
    Lakin bu doğma mənzərə şairin yaddaşında artıq yaralıdır:
“Ağac da boynubüküydü
külək də qırıq-qırığıydı
bulud da çilik-çiliyiydi…”

Burada təbiətin özü insan faciəsinin şahidinə çevrilir. Ağacın “boynubükülməsi”, küləyin “qırıq-qırıq” olması, buludun “çilik-çilik” görünməsi əslində dağıdılmış Vətənin poetik mənzərəsidir. Şair təbiəti insanlaşdırır və onun ağrısını insan ağrısı kimi təqdim edir.
    “O qədər qurban oldum ki…” – şeirin ən təsirli məqamlarından biri qurbanlıq motividir:
“Ağacına qurban olum, dedim
buluduna qurban olum, dedim,
daş yoluna qurban olum dedim…”

Burada Azərbaycan dilinin ən doğma ifadələrindən biri – “qurban olum” – poetik mətnin əsas emosional dayağına çevrilir.
Ancaq şairin qurbanlığı burada bitmir:
“O qədər qurban oldum ki, –gördüm anam da qurbandı,gördüm balam da qurbandı…”
Bu üç misra fərdi ağrını milli faciə səviyyəsinə qaldırır. Ana və bala obrazları vasitəsilə şair bir ailənin deyil, bütöv bir xalqın yaşadığı ağrını ifadə edir.
Və sonda Şuşaya müraciət edir:
“Qurbanlarını qəbul elə, Şuşam!”
Bu, həm fəryad, həm dua, həm də etirafdır.
Şuşa – “şəhərlərin şəhəri”
     “Şuşam” əsərinin ikinci hissəsində poetik ovqat dəyişir. Ağrı və nisgilin yerini tədricən qürur və Zəfər duyğusu tutur:
“Şəhərlərin şəhərisən, şəhərisən ay Şuşam
zəfərlərin şəhərisən, şəhərisən ay Şuşam!”

“Şəhərlərin şəhəri” ifadəsi Şuşanın Azərbaycan mədəniyyətindəki xüsusi yerini ümumiləşdirir. Şair bununla Şuşanı digər şəhərlərlə sadəcə müqayisə etmir, onu milli-mənəvi zirvə kimi təqdim edir.
      Ardınca Şuşanın tarixi dərinliyi vurğulanır:
“Qədimliyin, ululuğun əsrlərə söykənir,
igidliyin, ağalığın nəsillərə söykənir…”

Şuşanın tarixi burada keçmişdə donub qalmış bir hadisə kimi deyil, nəsillərdən-nəsillərə ötürülən mənəvi miras kimi təqdim edilir.
     Şairin “Gövhərlərin şəhərisən” ifadəsi də təsadüfi deyil. Şuşanın qiyməti onun daşında, qalasında, küçəsində olduğu qədər, yaratdığı mədəniyyətdə, yetişdirdiyi sənətkarlarda və Azərbaycan milli ruhundakı yerindədir.
Şuşanın yolu – yaddaşın yoludur! Yaddaşdır!
Şeirdə diqqət çəkən başqa bir fikir budur:
“Bütün yollar səndən keçir, sən yolların yolusan…”
Bu misra əsərin fəlsəfi məğzini açan ifadələrdəndir. Şuşaya gedən yol yalnız fiziki yol deyil. Şuşaya aparan yollar tarixdən, yaddaşdan, sənətdən, sevgidən, mübarizədən və Zəfərdən keçir.
     Şair daha sonra deyir:
“Gözümüzün işığısan, ömrümüzün nurusan…”
Şuşa artıq yalnız keçmişin xatirəsi deyil. O, bu günün də işığı, gələcəyin də ümididir.
     Uçmuş ev – uçmuş dünya, bir tarixdir.
Elçin İsgəndərzadənin Şuşa poeziyasında ən güclü obrazlardan biri evdir.
“Şuşadakı evimizin uçuqları önündə” şeirində şair dağıdılmış evlə öz mənəvi vəziyyətini eyniləşdirir (bu ilin mart ayında Ağdam rayonunun Yusifcanlı kəndində yerləşən öz uçuq evimizin eyvanında dayananda yadıma ilk olaraq bu misralar düşdü, sonra hardansa ağlıma”dambaca” kəlməsi gəldi) :
“O evin uçqunuyam,
hər gün kərpiclərim ovulur,
uçunuram,
uçuluram…”

Burada ev sadəcə daş-divar deyil. Ev insanın yaddaşıdır, ailəsidir, uşaqlığıdır, köküdür. Evin uçması insanın daxili aləminin də dağılması deməkdir.
Şairin:
“Evim yox,
nə ovcumun taleyində,
nə taleyin ovcunda…”

deməsi isə taleyin sərtliyi qarşısında insanın köməksizliyini ifadə edir (nə vaxtsa köçkünlük haqqında yazdığım yazını xatırlayıram).
Bu hissənin ən sarsıdıcı ümumiləşdirməsi belədir:
“Dünya da uçulur evim kimi
dünya da uçur toz kimi…”

Şairin fərdi faciəsi burada bəşəri məna qazanır. Bir evin dağılması ilə dünyanın dağılması arasında paralellik yaradılır.
    “Şuşadakı evimizin uçuqlarına noktürn” isə sanki həmin ağrının daha sakit, daha daxili ifadəsidir.
“Əllərim
qapımızın tutacağında qaldı…”

Bu misra ayrılığın fiziki sərhədini qeyri-adi poetik şəkildə göstərir. İnsan gedib, amma əlləri, səsi, baxışları həmin evdə qalıb:
“Səsim qapımızın cırıltısına qarışdı,
gözlərim pəncərəmizdən asıldı…”

Burada qapı və pəncərə sadəcə əşyalar deyil. Onlar keçmişlə bu gün arasında qalan son bağlardır.
Bu hissənin sonundakı:
“ürəyim yeriyir uçulmuş yurd yerlərində…”
ifadəsi isə bütün silsilənin poetik açarlarından biri sayıla bilər. Çünki insan Şuşadan uzaqda olsa belə, onun ürəyi həmin yurd yerlərində yaşayır.
      “Şuşa küləyi, Şuşa yağışı” şeirində məkan dəyişir. Şair artıq Şuşada deyil, Bakıda Şuşanı axtarır:
“Bakıda Şuşa küləkləri əsir hərdən,
Şuşa yağışları yağır…”

Bu, fiziki məsafənin mənəvi məsafəyə çevrilmədiyini göstərir.
Şuşa küləyi Bakıya gəlir, Şuşa yağışı Bakıda yağır. Lakin bu küləklərdən keçən insan “qərib oğlan”dır:
“Bir qərib oğlan keçir o küləklərdən,
islanır o yağışlarda.”

Buradakı “qərib” sözü əsərin emosional ağırlığını daha da artırır. İnsan öz Vətəninin küləyində belə qərib ola bilərmi? Şairin poetik cavabı məhz bu ağrılı paradoks üzərində qurulur.
Sonra:
“Duman nə gözəldi, İlahi,
külək nə gözəldi, İlahi,
yağış nə gözəldi –
oğlan nə qəribdi, İlahi!..”

misraları ilə gözəllik və qəriblik bir-birinə qarşı qoyulur. Təbiət gözəldir, amma həmin təbiətin içində qərib qalan insanın taleyi ağrılıdır.
     Qəmər nənə  Şuşanın canlı yaddaşı, tarixin bir parçasıdır.  Elçin İsgəndərzadənin Şuşa dünyasında Qəmər nənə obrazının xüsusi yeri var. “Şuşalı xatirələrimin baş qəhrəmanı, Qəmər nənəmin əziz ruhuna” ithaf olunan şeir əslində bir nənənin portreti olmaqdan daha böyük məna daşıyır.
      Şair əvvəlcə gündəlik həyatın ən sadə detallarını sadalayır:
“Eh… nənəm o günü xamır qatmadı,
təndir qalamadı, çörək yapmadı.”

Ardınca:
“Süd daşdı ocaqda, baxan olmadı,
keçilər çəpəri yarıb keçdilər.”

Bütün bunlar həyatın adi mənzərələridir. Lakin nənə olmayanda həmin adi mənzərələrin hamısı mənasını itirir.
Ən təsirli cümlə isə budur:
“hamı yerindəydi, nənəm yoxuydu.”
Bu sadə ifadənin arxasında böyük bir boşluq dayanır.
     Şair nənənin ölümünü yalnız ölüm kimi qəbul etmir. O, nənəni nağılların, uşaqlığın, evin, ocağın və keçmişin simvoluna çevirir:
“Eh… nənəm, nağıllı, noğullu nənəm,
payız dumanına qarışıb getdi.”

Və sonda:
“Bizi uydurduğu o nağıllara,
bir də payızlara tapşırıb getdi…”

Bu misralarda nənə obrazı bütöv bir nəslin yaddaşını təmsil edir.
    Qala divarlarından baxan şair  özü də qala kimi görünür. Qala adam təsiri bağışlayır.
“Şuşanın qala divarlarından – Malıbəyli səmtə baxarkən” şeirində Şuşanın coğrafiyası ilə insan taleyi yenidən birləşir.
“Könül ki, var
bir sevdanın yarasıdır…”

Şairin könlü Şuşanın yarasına bənzəyir. Qala divarı isə həm sığınacaq, həm müşahidə nöqtəsi, həm də keçmişlə bu gün arasında sərhəddir.
“Ömrün payız arasıdır” ifadəsi də zamanın keçiciliyini və itirilmiş illərin ağırlığını hiss etdirir.
Burada “xəzan”, “yarpaq”, “təqvim günləri” kimi obrazlar zamanın əldən çıxmasını simvollaşdırır:
“yarpaq kimi tökülənbu təqvim günlərinin.”
Beləliklə, Şuşanın yaraları insan ömrünün yaraları ilə eyniləşir.
     “”Xarıbülbül” otelinin pəncərəsindən baxarkən” adlı  hissə isə daha çox ümid və ayrılıq motivləri üzərində qurulub.
Şair pəncərəni “umud” adlandırır:
“Pəncərələr bir umuduydu, onda…”
Pəncərə insanı xarici aləmlə birləşdirən vasitədir. Burada isə o, sevginin və həyatın simvoluna çevrilir.
Şairin yaratdığı ürək obrazı xüsusilə poetikdir:
“Bir ürək şəkli cizilərdi,
cızıqlarından şeh daman…”

Amma həmin ürək də zamanla yox olur:
“sonra o ürək də süzülüb gedərdi,
yerində ağlayan şüşələr qalardı…”

Şüşələrin “ağlaması” insanın ağlamasıdır. Pəncərə isə ayrılığın gözlərinə çevrilir:
“İndi ayrılığın gözləri kimi baxır pəncərələr –içindən bütün ayrılıqlar keçir.”
Bu misralarda Şuşanın bir pəncərəsi bütün ayrılıqların simvoluna çevrilir.
   “Xarıbülbül” otelində bir gecə” şeirində şair artıq konkret hadisədən daha çox insanın daxili vəziyyətini araşdırır.
“Bilirsən, bu yol da çıxıb gedəcək,harasa gedəcək, qayıtmayacaq.”
Yol burada zamanın və taleyin simvoludur. Gedən yol geri qayıtmır. İnsan isə geridə qalan xatirələri ilə baş-başa qalır.
Şeirin ən təsirli obrazlarından biri “yaralı quş”dur:
“Ürəyin içində yaralı quş tək –
nə gəliş, nə gediş ovutmayacaq…”

Yaralı quş həm insanın daxili azadlığının itirilməsini, həm də həsrətin yaratdığı kövrəkliyi ifadə edir.
Şairin:
“Beləcə qazancın bir sürü həsrət,
beləcə gedişin səssiz olacaq.”

deməsi isə ayrılığın insan həyatında qoyduğu yeganə “qazancın” həsrət olduğunu bildirir.
    “Şəhid evimizə elegiya” hissəsi Şuşa silsiləsində ağrının ən yüksək nöqtələrindən biridir.
    Şair dağıdılmış evi bir dəftərə bənzədir:
“Tavanının dirəkləri təkcızıq dəftər kimi
üzü göylərə açılmış,sanki dua edir.”

Bu bənzətmə son dərəcə təsirlidir. Dağılmış ev susmur; o, sanki göylərə dua edir.
    Şair isə həmin dəftərə nə yazacağını bilmir:
“Bilmirəm nə yazım bu təkcızıq dəftərə.”
Çünki dağıntı qarşısında söz də aciz qalır.
Daha sonra:
“İndi həsrət bizim evin şeiridir,
yazıram,
yazıram,
hərflər evimiz kimi uçur.”

Bu misralarda poeziyanın özü dağıntıya çevrilir. Şair yazdıqca hərflər uçur, çünki xatirənin özü də yaralıdır.
    Elegiyanın ikinci bölümündə isə uşaqlıq səsləri eşidilir:
“– topu tut
– ipi çək
– daşı at”

Bu sadə uşaq oyunları bir anda böyük bir tarixi boşluğun ifadəsinə çevrilir. Çünki artıq həmin səslərin sahibləri yoxdur.
Şair deyir:
“Sevinə bilmirəm heç nəyə…”
Və səbəbini belə açıqlayır:
“Sevincim dağıntılar altında çoxdan toza dönmüş…”
     Bu, işğalın və müharibənin insanın psixoloji dünyasında yaratdığı dağıntının poetik ifadəsidir.
     Elçin İsgəndərzadənin “Şuşam” əsərində ( silsilə şeirlərində) diqqət çəkən əsas cəhətlərdən biri odur ki, şair yalnız ağrını danışmır. O, ağrıdan Zəfər düşüncəsinə yüksəlir.
      Əsərin (silsilənin)  əvvəlində Şuşa yaralıdır: ağacları boynubüküdür, küləyi qırıq-qırıqdır, buludları çilik-çilikdir. Sonrakı hissələrdə isə Şuşa “şəhərlərin şəhəri”, “zəfərlərin şəhəri” kimi səslənir.
     Bu keçid təsadüfi deyil. Çünki milli yaddaşın əsas xüsusiyyətlərindən biri ağrını unutmayaraq ondan güc yaratmaqdır.
Şairin Şuşaya müraciətində bu güc açıq şəkildə hiss olunur:
“Şəhərlərin şəhərisən, şəhərisən ay Şuşam,
Zəfərlərin şəhərisən, şəhərisən ay Şuşam!”

Burada artıq “Şuşam” sözü yalnız nisgilin deyil, qürurun da ifadəsidir.
    Şuşanı yazmaq, Şuşadan yazmaq, Şuşada yazmaq tarixidir,  yaddaşı qorumaqdır
Elçin İsgəndərzadənin Şuşa haqqında poetik nümunələri həm də yaddaşın qorunmasına xidmət edir. Şair dağıdılmış evin daşlarını, nənənin ocağını, pəncərənin şüşəsini, qala divarını, küləyi, yağışı və uşaqlıq səslərini sözə çevirir.
Çünki yaddaş itəndə yalnız hadisələr deyil, insanın özü də itir.
    Bu mənada “Şuşam” əsərinin əhəmiyyəti onun yalnız Şuşaya həsr edilməsində deyil. Əsər bir insanın timsalında Vətənini itirmiş, onun həsrətini yaşamış və nəhayət, Zəfər sevincinə qovuşmuş bütöv bir nəslin mənəvi tarixini danışır.
      Elçin İsgəndərzadənin poetik dili burada xüsusilə seçilir. O, böyük tarixi hadisələri pafoslu ifadələrlə deyil, çox vaxt kiçik və konkret detallar vasitəsilə təqdim edir: qapının tutacağı, pəncərə şüşəsi, təndir, süd, palaz, uşaq oyunu, kərpic, yağış, külək…
     Məhz bu detallar əsərin səmimiyyətini artırır. Şuşa yaddaşda, yaddaşlarda yaşayır.
     Elçin İsgəndərzadənin “Şuşam” əsəri bir şəhərə yazılmış şeir olmaqdan çox, Vətənə yazılmış poetik etirafdır.
     Bu əsərdə Şuşa bəzən ana, bəzən ev, bəzən uşaqlıq, bəzən nənə, bəzən yaralı quş, bəzən pəncərə, bəzən külək və yağış, bəzən də Zəfər simvoludur.
     Şairin “Şuşam”ı yaddaşla bu gün arasında körpü salır. Şuşanın dağıdılmış evləri ilə insanın dağılmış dünyasını birləşdirir, sonra həmin ağrının içindən yeni bir qürur doğurur.
     Bu poeziyanın əsas qənaəti belədir: Şuşanı itirmək yalnız bir şəhəri itirmək deyil, öz yaddaşının bir parçasını itirməkdir. Şuşanı xatırlamaq isə özünü, kökünü və Vətənini xatırlamaqdır.
     Elçin İsgəndərzadə öz poetik dünyasında Şuşanı həm ağrısı, həm sevgisi, həm də Zəfəri ilə yaşadır. Onun misralarında Şuşanın küləyi Bakıya qədər gəlir, yağışı yaddaşın üzərinə yağır, dağıntıları ürəyin içində qalır, qala divarları keçmişə boylanır, nənənin səsi nağıllardan eşidilir, uşaqların itmiş səsləri isə dağıntıların altından gəlir.
   Amma bütün bu ağrıların fövqündə bir həqiqət dayanır:
“Gözümüzün işığısan, ömrümüzün nurusan…”
Və bu nurun adı Şuşadır.
      Elçin İsgəndərzadənin “Şuşam” əsərinin poetik gücü də məhz bundadır: o, Şuşanı sadəcə təsvir etmir – onu yaşadır. Yaşadır ki, yaddaş yaşasın, yaddaş yaşasın ki, Vətən duyğusu nəsildən-nəslə ötürülsün.
      Şuşa isə bu poeziyada artıq yalnız keçmişin şəhəri deyil!
    O, Zəfərin şəhəridir.O, yaddaşın şəhəridir.O, ruhun şəhəridir. O, Azərbaycanın Şuşasıdır. Sona qədər həmsöhbət olduğunuz üçün təşəkkür edirəm. Hələlik!

Müəllif: Zaur USTAC

Daha çox məlumat burada

ZAUR USTACIN YAZILARI

Oxuyun >> Gözündə tük var

Zaur Ustacın şeirləri haqqında

YAZARLAR.AZ

I>>>>>>BU HEKAYƏNİ MÜTLƏQ OXU<<<<<<I

I>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<I

Əlirza HƏSRƏT: – Elçin İsgəndərzadənin yubiley yaşının şərəfinə!

“Yaradıcılığımda və ədəbi nailiyyətlərimdə sevgi payı olan,Pr.Doc.,sevimli şair,əziz dostum Elçin İsgəndərzadənin yubiley yaşının şərəfinə!” – Əlirza HƏSRƏT

QAZANCIN ELMDİR,SƏRVƏTİN ŞEİR
Qazancın elmdir, sərvətin şeir,
O halal süfrəndən hamı söz yeyir.
Arxanca su atan gözəllər deyir,
Elçin, gözün aydın! Yaş 60-dır!

Qalxıb Xarıbülbül yamaca, döşə,
Boynunu bükməyir daha bənövşə.
Durub xatirələr üzü keçmişə,
Bahar göz eləyir, qış 60-dır.

Qala düzəltmisən zirvə qarından,
Bizə də pay düşər dağ vüqarından.
Mələklər səsləyir köç qatarından,-
Çatmışıq ay şair! Düş, 60-dır!..

Hörmətlə: Əlirza Həsrət

ƏLİRZA HƏSRƏTİN YAZILARI

QƏŞƏM NƏCƏFZADƏNİN YAZILARI

Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana

“ƏDƏBİ OVQAT” JURNALI PDF

“YAZARLAR”  JURNALI PDF

“ULDUZ” JURNALI PDF

“XƏZAN”JURNALI PDF

WWW.KİTABEVİM.AZ

YAZARLAR.AZ
===============================================

<<<< WWW.YAZARLAR.AZ və  WWW.USTAC.AZ >>>> 

Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93   E-mail: zauryazar@mail.ru

Bu gün Elçin İsgəndərzadənin doğum günüdür! – Təbrik!

Əziz və dəyərli dostlar!
Hər birinizi ayrı-ayrılıqda salamlayıram. Bu gün hər birimizin dostu, həmişə gənclərə dəstək olan, çox hörmətli ziyalımız, şair-publisist Elçin İsgəndərzadənin dünyaya gəldiyi gündür. Fürsətdən istifadə edib çox hörmətli Elçin müəllimi səmimi qəlbdən təbrik edirəm. Allah sağlam canla uzun ömür versin. Gözəl günlər nəsibi olsun. Ən xoş arzularımı Elçin müəllimə arzulayıram. Dostluqdan, qardaşlıqdan, böyüklükdən əskik olmasın. Yeni-yeni yaradıcılıq uğurları, yeni-yeni nailiyyətlər arzulayıram.

Əziz və dəyərli dostlarım Elçin İsgəndərzadə (Elçin Barat oğlu İsgəndərov) – 16 sentyabr 1964-cü ildə Şuşa şəhərində anadan olub.
1981-ci ildə Ağdam şəhər 6 saylı orta məktəbi Qızıl medalla bitirib.
1981-1986-cı illərdə Azərbaycan Politexnik İnstitutunun (indiki AzTU-nun) Mexanika fakültəsində təhsil alıb.
İnstitutu fərqlənmə diplomu ilə bitirib.
1989-1992-ci illərdə Azərbaycan Texniki Universitetində «Maşın və mexanizmlər nəzəriyyəsi» ixtisası üzrə aspiranturada təhsil alıb.
Texnika elmləri doktoru, professordur.
AzTU-nun “Metrologiya və standartlaşdırma” kafedrasının müdiri vəzifəsində çalışır.
2011-ci ildə “Avropanın Fəxri İxtiraçısı” adına və Qızıl Medalına layiq görülüb.
2012-ci ildə “Avropanın Əməkdar Elm və Mədəniyyət Xadimi” fəxri adı ilə təltif olunub.
2013-cü ildə Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin poeziya üzrə “Qızıl Kəlmə” Dövlət mükafatına layiq görülüb.
2013-cü ildə Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyasının Ekspert Şurasının üzvü seçilib, hal-hazırda həmin Şuranın üzvüdür.
2014-cü ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 6 avqust 2007-ci il tarixli 612 saylı Fərmanına əsasən Prezident təqaüdünə layiq görülüb.
2014-cü ildə “Azərbaycan Respublikasının Fəxri Mədəniyyət İşçisi” Fəxri adına və medalına layiq görülüb.
2014-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Təhsil Nazirliyi tərəfindən Fəxri Fərmanla təltif edilib.
2015-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Təhsil Nazirliyi tərəfindən “Azərbaycan Respublikasının Qabaqcıl Təhsil İşçisi” fəxri adı və nişanına layiq görülüb.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 4 oktyabr 2016-cı il tarixli sərəncamı ilə “Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Müəllimi” fəxri adı ilə təltif edilib.

1997-ci ildə Azərbaycan Yazıçılar Birliyinə və 1998-ci ildə Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinə üzv seçilib.
Azərbaycan yazıçılarının X, XI, XII qurultaylarının nümayəndəsi olub.
2004-cü ildə AVRASİYA Beynəlxalq Qurumu tərəfindən Asiya ölkələri üzrə Mədəniyyət Səfiri təyin edilib.
2010-cu ildə Türk Dünyasında ilk dəfə Dünya Böyük Şeir Mükafatına (The World Grand Prize for Poetry) layiq görülüb.
Elmi və ədəbi uğurlarına görə Avropa Şərəf Ordeni (Cenevrə), V.V.Mayakovski ordeni (Rusiya), “Elm və Təhsilin inkişafındakı xidmətlərinə görə” Böyük Qızıl Ordeni (Ukrayna), A.S.Puşkin medalı (Rusiya Ədəbiyyat Akademiyası), Leonardo Da Vinçi medalı (Roma, İtaliya), İ.V.Göte medalı (Münhen, Almanya), “Roma şəhərinin fəxri alimi” medalı (İtalya) və digər orden və medallar ilə təltif olunub.

230-dan çox elmi əsərin, 52 ixtiranın, 14 monoqrafiya və dərs vəsaitinin, 95 bədii və elmi kitabın, 130 çevirmə kitabının müəllifidir.
Türkiyə, Rusiya, Latviya, Litva, Belarusiya, Gürcüstan, Qazaxıstan, Quzey Kıbrıs Türk Cümhuriyyəti, İran, Rumıniya, Ukrayna, Suriya, Qırğızıstan, Kosova, Makedoniya, Bolqarıstan, İraq və digər ölkələrdə kitabları yerli dillərə çevrilərək çap olunub.

Aşağıda bir neçə şeirini dəyərli oxucularımıza ərmağan edirəm!..

YUXU

Oyandım, sübhədək yata bilmədim,
Bu gecə taletək qarışıb yuxum.
İşığa danışdım, suya söylədim, –
Yenə də canımdan çıxmadı qorxum.

Deyirlər tərsinə yozular yuxu,
Bilmirəm yalandı, ya doğru, Allah!
Bu gecə yuxumda RÜŞVƏT görmüşəm, –
Mənim sabahımı sən qoru, Allah!

ALÇA ÇİÇƏKLİ GECƏ

Mənim bu gecəyə çox umudum var,-
Bu gecə ulduzlar çiçəkləyəcək.
Alçalar gül açdı, yenə bu bahar-
Sevənlər, aşiqlər gerçəkləyəcək.

Mənim bu gecəyə çox umudum var,-
Bu gecə durnalar lələk salacaq.
Bu gecə dağlara qar yağacaq, qar,
Bəyaz qar üstündə bir iz qalacaq.

Mənim bu gecəyə çox umudum var,-
Əgər bu gecədən sağ çıxa bilsəm…
Dağların başında əriyəndə qar,
Sənin göz yaşını əyilib silsəm…

Mənim bu gecəyə çox umudum var,-
Bu gecə mələklər yuxuma girər.
Mələklər yuxumda tutmazlar qərar,
Mələklər bir sevda çələngi hörər.

Mənim bu gecəyə çox umudum var,-
Bu qərib gecənin yolçusuyam mən.
Qürbətə aparır bəlkə bu yollar,
Bəlkə Ay işığı, axar suyam mən.

Mənim Göy üzündə bir buludum var,-
Mənim bu gecəyə çox umudum var.

ŞÜKRANLIQ TÜRKÜSÜ

İllərin həsrətini yerə vurdu bu görüş,
Uzanan yad əlləri elə qırdı bu görüş,
Qaranlığın bağrını yardı, yardı bu görüş,
Şükür, bizi bizlərə qovuşdurana şükür!
Başımızdan dərdləri sovuşdurana şükür!

Harda isə gümanlar gümana düşüb getdi,
Çin çıxmayan yuxular dumana düşüb getdi,
Şuşasız zamanımız zamana düşüb getdi,
Şükür, bizi zamanla barışdırana şükür!
Şükür, bizi Şuşaya qovuşdurana şükür!

Bir tərəfdən gün çıxdı, bir tərəfdən ay doğdu,
Payızların içindən bahar doğdu, yay doğdu,
Başımızın üstündə mutlu, mavi göy doğdu,
Şükür, bizi bu göyə yaraşdırana şükür!
Şükür, bizi Şuşaya qovuşdurana şükür!

Ha tərəfə yön aldıq, yönümüz çiçəklədi,
Səsimiz qönçə tutdu, ünümüz çiçəklədi,
Sabahın gətirdiyi günümüz çiçəklədi,
Şükür, bizi bizlərə qovuşdurana şükür!
Ayrılığı Şuşadan sovuşdurana şükür!

SEVGİLİM

Bu dünya dediyin bu dünya,
Sənsiz heç imiş, sevgilim.
Arzular durna qanadlı,
Bahardan köç imiş, sevgilim.

Ömür də boşluğun boşunda,
Ömür də qışlığın qışında,
Bircə yol qalıb huşumda,
O da ki, keç imiş, sevgilim.

Qaradan qarası bəllidi,
Sən adlı yarası bəllidi,
Bilirsən, harası bəllidi?
Orası puç imiş, sevgilim.

Hörmətlə: VÜSAL AĞA

ELÇİN İSGƏNDƏRZADƏ

MƏLUMATI HAZIRLADI: TUNCAY ŞƏHRİLİ

Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana

VAQİF SULTANLININ YAZILARI

ZAUR  USTACIN  YAZILARI

> > > > MÜTLƏQ OXUYUN !!!

“YAZARLAR”  JURNALI PDF

YAZARLAR.AZ
===============================================

<<<< WWW.YAZARLAR.AZ və  WWW.USTAC.AZ >>>> 

Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93   E-mail: zauryazar@mail.ru

Elçin İSGƏNDƏRZADƏ: – Şuşam!



Şuşam

O bizim ağaclarıydı,

o bizim küləkləriydi,

o bizim yağışlarıydı…

Duruşundan tanıyırdım,

qoxusundan tanıyırdım,

yağmasından tanıyırdım.

Ağac da boynubüküydü

külək də qırıq-qırığıydı

bulud da çilik-çiliyiydi…

Ağacına qurban olum, dedim

buluduna qurban olum, dedim,

daş yoluna qurban olum dedim…

O qədər qurban oldum ki, –

gördüm anam da qurbandı,

gördüm balam da qurbandı…

Qurbanlarını qəbul elə, Şuşam!

****

Duyğularım aşıb-daşır, arzularım sellənir,

yağan yağış ağacların çökəyində göllənir,

ürəyimdə tutya kimi neçə şeir dillənir –

Şəhərlərin şəhərisən, şəhərisən ay Şuşam

zəfərlərin şəhərisən, şəhərisən ay Şuşam!

Qədimliyin, ululuğun əsrlərə söykənir,

igidliyin, ağalığın nəsillərə söykənir,

nağılların nə miflərə, nə sirlərə söykənir –

Gövhərlərin şəhərisən, şəhərisən ay Şuşam,

Zəfərlərin şəhərisən, şəhərisən ay Şuşam!

Bütün yollar səndən keçir, sən yolların yolusan,

Məscidintək, keçmişintək ululardan ulusan,

Gözümüzün işığısan, ömrümüzün nurusan –

Şəhərlərin şəhərisən, şəhərisən, ay Şuşam,

Zəfərlərin şəhərisən, şəhərisən, ay Şuşam!

Şuşadakı evimizin uçuqları önündə

O evin uçqunuyam,

hər gün kərpiclərim ovulur,

uçunuram,

uçuluram…

Havaya bax,

toz-dumandı

uçula-uçula uçuram

tozumun içindən keçirəm,

yazımın içindən keçirəm,

ruzumun içindən keçirəm…

Tozum ərşi-əlada,

yazım bir alınlıq,

ruzum bir ömürlük…

ikinci ömür yox.

Evim yox,

nə ovcumun taleyində,

nə talemin ovcunda,

nə dünyanın o ucunda…

Dünya da uçulur evim kimi

dünya da uçur toz kimi…

Şuşadakı evimizin uçuqlarına noktürn

Əllərim

qapımızın tutacağında qaldı…

Səsim qapımızın cırıltısına qarışdı,

gözlərim pəncərəmizdən asıldı…

Xəyallarım hardasa yol gözləyir,

mənim yolumu…

Evimizin uçuq, sökük daşları,

ürəyimi əzir indi…

Daha…

ürəyim yeriyir uçulmuş yurd yerlərində…

Şuşa küləyi, Şuşa yağışı

Bakıda Şuşa küləkləri əsir hərdən,

Şuşa yağışları yağır…

Bir qərib oğlan keçir o küləklərdən,

islanır o yağışlarda.

Bir qərib umud közərir

vətən həsrətli baxışlarda.

Küləklər Şuşa küləyi,

yağışlar Şuşa yağışı…

Bir qərib oğlan dumana qarışır,

çənə qarışır.

Duman nə gözəldi, İlahi,

külək nə gözəldi, İlahi,

yağış nə gözəldi –

oğlan nə qəribdi, İlahi!..

Şuşalı xatirələrimin baş qəhrəmanı,

Qəmər nənəmin əziz ruhuna

Eh… nənəm o günü xamır qatmadı,

təndir qalamadı, çörək yapmadı.

Xalça toza batdı, cejim qırışdı,

titrək əlləriylə palaz çırpmadı.

Süd daşdı ocaqda, baxan olmadı,

keçilər çəpəri yarıb keçdilər.

Kəndin uşaqları bizim doqqazın

taxta dabanını qırıb keçdilər.

Nəsə dəyişmişdi, həmin deyildi…

hamı yerindəydi, nənəm yoxuydu.

Hərdənbir ağlım da uçub gedirdi,

sanki gördüklərim bir boz yuxuydu.

Yuxuya düşmüşdüm, yuxu nənəmsiz,

bütün baxışlarda boşluq sezirdim.

Nənəm çiyinlərdə getdiyi zaman,

mən evdə, həyətdə nənə gəzirdim.

Eh… nənəm, nağıllı, noğullu nənəm,

payız dumanına qarışıb getdi.

Bizi uydurduğu o nağıllara,

bir də payızlara tapşırıb getdi…

Şuşanın qala divarlarından

Malıbəyli səmtə baxarkən

Könül ki, var

bir sevdanın yarasıdır,

qısıldığım bu divar,

gizləndiyim bu kölgə

ömrün payız arasıdır…

Yarısıdır…

yolun da, yolağın da,

ilk sevgi nəğməsinin

səsi qaldı qulağımda,

ta o vaxtdan,

heç bilmirəm bura

ömrün harasıdır…

Sarısıdır…

gözlərimdə saralan

bu xəzan güllərinin.

yarpaq kimi tökülən

bu təqvim günlərinin.

Daha bu andan belə,

buludlara qoşulub

getməyin sırasıdır.

“Xarıbülbül” otelinin pəncərəsindən baxarkən

Pəncərələr bir umuduydu, onda,

hər mövsüm çiçəkliyərdi şüşələrdə nəm,

hər mövsüm utancaq baxışlar keçərdi şüşələrin içindən…

Bir ürək şəkli cizilərdi,

cızıqlarından şeh daman…

sonra o ürək də süzülüb gedərdi,

yerində ağlayan şüşələr qalardı…

Bir umud yeriydi pəncərələr quşların

ovcumuzda çörək qırıntıları uzadardıq quşlara,

əvvəl qorxardı quşlar,

sonra öyrənərdilər ovucdan yem yeməyə.

Quşlar da sevda quşlarıydı, sanki,

pəncərələr də,

küçələr də.

Pəncərələr yola açılırdı, onda,

sevdaya açılırdı.

İndi ayrılığın gözləri kimi baxır pəncərələr –

içindən bütün ayrılıqlar keçir.

“Xarıbülbül” otelində bir gecə

Bilirsən, bu yol da çıxıb gedəcək,

harasa gedəcək, qayıtmayacaq.

Ürəyin içində yaralı quş tək –

nə gəliş, nə gediş ovutmyacaq…

nəsə baş verəcək, nəsə bitəcək,

yorğun gözlərinə mil sürəcəksən.

çəkilib bir küncə, itib bir küncdə

içində uşaq tək hönkürəcəksən…

Bilirsən, gün daha gün olmayacaq,

önündə qapılar açılmayacaq.

sarmaşıq ağrılar,

sarmaşıq dərdlər –

səndə kök salacaq, qaçılmayacaq…

Beləcə qazancın bir sürü həsrət,

beləcə gedişin səssiz olacaq.

Əvvəl sığınmışdın öz yoxluğuna

sonra yoxluğun da sənsiz qalacaq…

Şəhid evimizə elegiya

I

İndi ağrı bizim evin hekayəsidir,

hərfləri qırıq,

sətirləri sökük,

kərpicləri yerlə-yeksan olmuş.

Tavanının dirəkləri təkcızıq dəftər kimi

üzü göylərə açılmış,

sanki dua edir.

Bilmirəm nə yazım bu təkcızıq dəftərə.

İndi həsrət bizim evin şeiridir,

yazıram,

yazıram,

hərflər evimiz kimi uçur.

II

Dağılmış oyun yerlərindən keçirəm,

xatırlayıram…

– topu tut

– ipi çək

– daşı at

neçə uşaq səsləri gəlir qulaqlarıma…

Neçə səslərin yoxluğundan ötürəm –

nə topu tuta bilmirəm,

nə ipi çəkə bilmirəm,

nə də daşı ata bilmirəm, –

Sevinə bilmirəm heç nəyə…

Sevincim dağıntılar altında çoxdan toza dönmüş, –

çoxdan yoxa çıxmış və unudulmuş…

Müəllif: Elçin İSGƏNDƏRZADƏ

İlkin mənbə: /525.az/

MƏLUMATI HAZIRLADI: TUNCAY ŞƏHRİLİ

ELÇİN İSGƏNDƏRZADƏNİN YAZILARI

GÜLŞƏN BEHBUDUN YAZILARI

> > > > MÜTLƏQ OXUYUN !!!

“YAZARLAR”  JURNALI PDF

YAZARLAR.AZ
===============================================

<<<< WWW.YAZARLAR.AZ və  WWW.USTAC.AZ >>>> 

Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93   E-mail: zauryazar@mail.ru

“100-ilin İMZSASI”nın müəllifi Türk Dünyası Araşdırmaları Beynəlxalq Elmlər Akademiyası tərəfindən mükafatlandırıldı…

“100-ilin İMZSASI”nın müəllifi Türk Dünyası Araşdırmaları Beynəlxalq Elmlər Akademiyası tərəfindən mükafatlandırıldı…

Müstəqil Azərbaycan dövlətinin qurucusu, dahi siyasətçi və qüdrətli dövlət xadimi Heydər Əliyevin anadan olmasının 100-cü ildönümü ilə əlaqədar Ulu öndərin zəngin siyasi irsinin, şərəfli həyat və fəaliyyətinin gənc nəsil tərəfindən öyrənilməsi işinin daha da gücləndirilməsi və “Azərbaycan Respublikasında 2023-cü ilin “Heydər Əliyev İli” elan edilməsi ilə əlaqədar öıkəmizdə silsilə tədbirlər davam edir.
Müdafiə Sənayesi Nazirliyinin Milli Aerokosmik Agentliyində şair- jurnalist Gülşən Behbudla görüş və müəllifi olduğu ” 100 ilin İMZASI” kitabının təqdimatı keçirilib. Tədbir Azərbaycan Milli Aerokosmik Agentliyi, Elmi-Tədqiqat Aerokosmik İnformatika İnstitutunun direktoru, texnika və filologiya elmləri doktoru, Azərbaycan Texniki Universitetinin professoru, Prezident təqaüdçüsü, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Müəllimi, Azərbaycan Respublikasının Fəxri Mədəniyyət İşçisi Elçin İsgəndərzadənin təşəbbüsü ilə baş tutub. Sonda Gülşən Behbuda Türkiyə Respublikasının Türk Dünyası Araşdırmaları Beynəlxalq Elmlər Akademiyasının diplomu və Türk Dünyasına Xidmət Ödülü təqdim edilmişdir.
Tədbirdə xeyriyyəçi iş adamı,sahibkar, “Milan” Hospitalın sahibi , şairə Xuraman Muradova,telejurnalist, sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru Fəxriyyə Lilpar və digər doktorant və aspirantlar iştirak edib. Fotolar:

“Yazarlar”ın doğma ana dilimizdə dünyanın olduqca nüxtəlif ölkələrindən olan çoxmilyonlu oxucuları və kollektivi adından şair- jurnalist , Prezident mükafatçısı, Milli Dəyərlər üzrə Maarifləndirmə İctimai Birliyinin  sədri, Ümummilli lider Heydər Əliyevin anadan olmasının 100 illiyinə  həsr edilmiş   “100 ilin İmzası” kitabının müəllifi  Gülşən Behbudu ardıcıl uğurları münasibəti ilə təbrik edirik!!!

MƏLUMATI HAZIRLADI: TUNCAY ŞƏHRİLİ

ELÇİN İSGƏNDƏRZADƏNİN YAZILARI

GÜLŞƏN BEHBUDUN YAZILARI

> > > > MÜTLƏQ OXUYUN !!!

“YAZARLAR”  JURNALI PDF

YAZARLAR.AZ
===============================================

<<<< WWW.YAZARLAR.AZ və  WWW.USTAC.AZ >>>> 

Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93   E-mail: zauryazar@mail.ru

YAZARLAR CIDIR DÜZÜNDƏ – VAQİF POEZİYA GÜNLƏRİ – 2022 – FOTOLAR

VAQİF POEZİYA GÜNLƏRİ

İyulun 14-də Şuşada Heydər Əliyev Fondu, Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi və Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin təşkilatçılığı ilə Vaqif Poeziya Günləri başlayıb.

40 illik tarixi olan Vaqif Poeziya Günləri Şuşa işğaldan azad edildikdən sonra artıq 2-ci dəfədir ki, Azərbaycanın mədəniyyət paytaxtında yenidən təşkil olunur.

Mədəniyyət və incəsənət xadimlərinin, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvlərinin, gənc yazıçılar, şairlər və qazilərin iştirak etdiyi poeziya günləri iyulun 14-də “Qarabağ” mehmanxanasının qarşısında kitab sərgisi ilə başlayıb, sonra M.P. Vaqifin məqbərəsinin qarşısında və Cıdır düzündə davam edib. FOTOLAR:

BU GECƏ NATƏVAN GÜLÜMSƏYİRDİ

 Dayandur Sevgin

Mənbə: Elşad Barat


YAZARLAR

PDF>>>ZAUR USTAC UŞAQ ŞEİRLƏRİ

PDF: >>>>> ZAUR USTAC “QƏLƏMDAR-2”

PDF>>> ZAUR USTAC “BB” KİTABI

>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

ZAUR USTACIN SATIŞDA OLAN KİTABLARI


“YAZARLAR”  JURNALI PDF

YAZARLAR.AZ
===============================================

<<<<<< WWW.USTAC.AZ və  WWW.BİTİK.AZ >>>>>> 

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

Şairlər Şuşada – Vaqif Poeziya Günləri – 2022 – FOTOLAR

İyulun 14-də Şuşada Heydər Əliyev Fondu, Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi və Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin təşkilatçılığı ilə Vaqif Poeziya Günləri başlayıb.

40 illik tarixi olan Vaqif Poeziya Günləri Şuşa işğaldan azad edildikdən sonra artıq 2-ci dəfədir ki, Azərbaycanın mədəniyyət paytaxtında yenidən təşkil olunur.

Mədəniyyət və incəsənət xadimlərinin, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvlərinin, gənc yazıçılar, şairlər və qazilərin iştirak etdiyi poeziya günləri iyulun 14-də “Qarabağ” mehmanxanasının qarşısında kitab sərgisi ilə başlayıb. FOTOLAR:

RÜSTƏM BEHRUDİ CIDIR DÜZÜNDƏ

Mənbə: Elşad Barat


YAZARLAR

PDF>>>ZAUR USTAC UŞAQ ŞEİRLƏRİ

PDF: >>>>> ZAUR USTAC “QƏLƏMDAR-2”

PDF>>> ZAUR USTAC “BB” KİTABI

>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

ZAUR USTACIN SATIŞDA OLAN KİTABLARI


“YAZARLAR”  JURNALI PDF

YAZARLAR.AZ
===============================================

<<<<<< WWW.USTAC.AZ və  WWW.BİTİK.AZ >>>>>> 

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

Bu gün AYB-də Dr. Özkan Hüseyinə “Ziyadar” Mükafatı təqdim olunub

ZAUR USTAC ÖZKAN HÜSEYİNƏ “ZİYADAR” MÜKAFATIN TƏQDİM EDƏRKƏN

30 İyun 2022-ci il Azərbaycan, Bakı şəhəri, AYB -nin “Natəvan” klubunda Özkan Hüseyinə “Ziyadar” Mükafatı təqdim olunarkən. 

YAZARLAR

PDF>>>ZAUR USTAC UŞAQ ŞEİRLƏRİ

PDF: >>>>> ZAUR USTAC “QƏLƏMDAR-2”

PDF>>> ZAUR USTAC “BB” KİTABI

>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

ZAUR USTACIN SATIŞDA OLAN KİTABLARI


“YAZARLAR”  JURNALI PDF

YAZARLAR.AZ
===============================================

<<<<<< WWW.USTAC.AZ və  WWW.BİTİK.AZ >>>>>> 

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

Tədqiqatçı-alim Gülhüseyn Kazımlı Türk Dünyası Araşdırmaları Beynəlxalq Elmlər Akademiyasının “Türk dünyası ədəbiyyatına xidmət” beynəlxalq mükafatı ilə təltif edilib

Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin (AYB) və Jurnalistlər Birliyinin üzvü, şair-publisist, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, muğam irsimizin tədqiqatçısı Gülhüseyn Kazımlı beynəlxalq mükafata layiq görülüb.

Tədqiqatçı-alim Türk Dünyası Araşdırmaları Beynəlxalq Elmlər Akademiyasının “Türk dünyası ədəbiyyatına xidmət” beynəlxalq mükafatı ilə təltif edilib. Mükafat bu gün Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin “Natəvan” klubunda professor Elçin İsgəndərzadə və dr. Özkan Hüseyin tərəfindən laureata təqdim olunub.

Qısa arayış: Gülhüseyn Kazımlı 1950-ci ildə Cəbrayıl rayonunun Kavdar kəndində anadan olub. O, “Vətən sevgisi” (1978), “Yollarda ömür” (1981), “Mənə inan” (1983), “İnsanın dərki” (1995), “Ümid yeri” (2003), “Heydər Əliyevin yadigarları” (2004) və “Seçilmiş əsərləri” (2010) kitablarının müəllifidir.

Şeirlərinə Azərbaycanın məşhur bəstəkarlarından Şəfiqə Axundova, Azər Rzayev, Oqtay Rəcəbov, Tofiq Babayev, Əfsər Cavanşirov, Nəriman Məmmədov və digərləri tərəfindən 30-dan çox mahnılar bəstələnib. “Vətən sevgisi”, “Qadın əlləri”, “Məhəbbət”, “Əsgər yuxuları” kimi mahnılar bu qəbildəndir. Onun mahnılarını məşhur müğənnilər Baba Mirzəyev, Zaur Rzayev, Flora Kərimova, Eldar Axundov, Oqtay Ağayev, Eyvaz Həsənov, Səkinə İsmayılova kimi müğənnilər ifa ediblər.

Gülhüseyn müəllimi təbrik edir, yeni-yeni nailiyyətlər arzu edirik!

YAZARLAR

PDF>>>ZAUR USTAC UŞAQ ŞEİRLƏRİ

PDF: >>>>> ZAUR USTAC “QƏLƏMDAR-2”

PDF>>> ZAUR USTAC “BB” KİTABI

>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

ZAUR USTACIN SATIŞDA OLAN KİTABLARI


“YAZARLAR”  JURNALI PDF

YAZARLAR.AZ
===============================================

<<<<<< WWW.USTAC.AZ və  WWW.BİTİK.AZ >>>>>> 

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru