12 -si mart Nargis xanımın doğum günüdür! Şad günü münasibətilə Nargis xanımı təbrik edir, uzun və sağlıqlı bir ömür, yeni-yeni yaradıcılıq uğurları arzu edirik! Uğurlarınız bol olsun!!!
QISA ARAYIŞ:
İsmayılova (Nargis) Nərgiz Rəfail qızı 1986-cı ildə mart ayının 12-də Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunun Əndəmic kəndində anadan olmuşdur.
1993-cü ildə Zaqatala rayonunda orta məktəbə, 1999-cu ildə Ordubad Türk liseyinə daxil olmuş və 2004-cü ildə həmin liseydən məzun olmuşdur.
2004-cü ildə Naxçıvan Dövlət Universitetində tələbə adı alaraq 2008-ci ildə həmin universitetin “Azərbaycan dili və ədəbiyyatı” ixtisası üzrə fərqlənmə diplomu ilə məzun olmuşdur.
2009-cu ildə Gəncə Dövlət Universitetinə daxil olaraq 2012-ci ildə həmin universitetin “Xarici ölkələr ədəbiyyatı” ixtisasını magistr pilləsi üzrə fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir.
Nargis Azərbaycan MEA-nın Naxçıvan Bölməsinin Ədəbiyyat və İncəsənət İnstitutu Ədəbiyyatşünaslıq Şöbəsində elmi işçi vəzifəsində çalışır. 2013-cü ildən isə həmin Bölmənin “Azərbaycan ədəbiyyatı” ixtisası üzrə dissertantıdır. “XIX-XX əsrlər Naxçıvan ədəbi mühitində Şərq və Qərb meyilləri” mövzusunda dissertasiya müdafiə edib? Filologiya üzrə fəlsəfə doktorudur. “Şərq qapısı” qəzetində müxbir kimi fəaliyyət göstərir.
“Ədəbiyyat” qəzetinin köşə yazarıdır.
28 elmi, 200-dən çox qəzet məqaləsinin müəllifidir. Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvüdür. Azərbaycan Prezidenti mükafatçısıdır. 2017-ci ildə Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin və “Ədəbiyyat qəzetinin” birgə təsis etdiyi Əli bəy Hüseynzadə mükafatı”na və Naxçıvan Muxtar Respublikasında “İlin yazıçısı”, “İlin jurnalisti” ünvanına layiq görülüb.
Nargis istər orta məktəb, istərsə də liseydə təhsil aldığı illərdə qələm hər zaman olunla olmuş duyğularını daima şerlər, denemələr, pritçalar, hekayələr halında ifadə etmişdir. Bu bağlılıq onu Naxçıvan Dövlət Universitetində ədəbiyyat üzrə ali təhsil Gəncə Dövlət Universitetində magistr təhsili almağa və Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Naxçıvan Bölməsində ədəbiyyat üzrə elmi araşdırmalara qədər aparmışdır.
Nargisin son dövrlər yazdığı bir çox hekayələrdən ibarət “İçimdəki Merilin” kitabı 2015-cü ildə Bakı şəhərində “Qanun” nəşriyyatı tərəfindən nəşr olunmuş eyni zamanda Türkiyəli yazıçı Kahraman Tazeoğlunun “Seni içimden terk ediyorum” şeirlər və “Bukre” roman kitablarını şair Elxan Yurdoğlu ilə birlikdə Azərbaycan türkçəsinə tərcümə edilmişdir. 2015-ci ildə “İçimdeki Marilyn” Minval yayınları tərəfindən nəşr edilmişdir.
2016-cı ildə “Xan” nəşriyyatı tərəfindən “Qardələn” kitabı işıq üzü görmüşdür.
2016-cı ildə “Əcəmi” nəşriyyatı tərəfindən “ Müqəddəs məkan Naxçıvan” kitabı yayımlanıb.
2017-ci ildə “Xan” nəşriyyatı tərəfindən Çağdaş ədəbiyyat silsiləsindən “Beklenen Dolunay” romanı işıq üzü görüb.
2016-ci ildə filologiya üzrə fəlsəfə doktorluq dissertasiyasını müdafiə edib.
Zaur Ustac Nargis xanımı təbrik edir. 12.03.2020. AYB – Natəvan zalı. Bakı ş.Zaur Ustac Nargis xanıma “Ziyadar”ı təqdim edir. 12.03.2020. AYB – Natəvan zalı. Bakı ş.Nargis xanımZaur Ustac üçün “Metakədər” imzalayır. 12.03.2020. AYB – Natəvan zalı. Bakı ş.Rəşad Məcid “Metakədər”ə göz atarkən. 12.03.2020. AYB – Natəvan zalı. Bakı ş.
QEYD:
Fotolar 12.03.2020. AYB – Natəvan zalında (Bakı ş.) Nargis xanımın “Metakədər” adlı kitabınının təqdimatı zamanı şəkilib.
Bir daha Nargis xanımı təbrik edir, uzun və sağlıqlı bir ömür, yeni-yeni yaradıcılıq uğurları arzu edirik! Uğurlarınız bol olsun!!!
Her sorduklarında onlara hayatta olduğumu söyledim.
Oysaki ben kendi içimde ölmüştüm.
Saklamak zorunda kaldığım yasa dışı duyguları ne kadar bastırırsam, o kadar güçlü olmaya devam edeceğimi keşfettim.
Yaşıyorum ama susuyorum, cesaretim yaralarımdan kırık bir çam gibi paramparça oluyordu
Kimseler bilmesin diye asırlarca yan yana durdum
Oysa biz iki ayrı buluttuk, kucaklaştık, gözyaşı olduk. Ve sanki çığlıklarımız, aldığımız her nefesin açtığı yaralarla acı çeken yalnız, yabancı bir yürekteydi.
Her ne kadar korku ve korku atalarımızdan bu yana yeniden yaratılmış olsa da
Seni ruhumda kucaklamanın mutluluğunu yaşadım
Hiçbir kayıplara inanmadım
Soğuk mevsimin başlangıcına.
Hayal gücünün çöküşüne
bahçelerde
boşta ters çevrilmiş tırpanlarda,
kapalı tohumlara
Yıkım ve yıkım alegorisinde ulaşılmaz sürgün özleminin tanımına
Yenilgiyi her zaman reddettim
Bir kadın en güzel yeşil sularda şarkı söylemeli
Boş eller kaygıyı gidermez Dolu eller ve sessizlik çok huzurlu
Ayağa kalktım ve etrafımdaki dikenlere gülümsedim, çoktan öldüğüm bu yalnız mezarda hayatın devam etmesi gerektiğine gülümsedim.
Rafiq Yusifoğlu – ədəbi prosesdə, məşğul olduğu elm sahəsində, mətbuat aləmində kifayət qədər tanınmış, yaradıcılığı ilə çoxdan etiraf olunmuş şair və publisistdir. Yaşının yetmişinə doğru inamla addımlayan, hər günü yazı masasının arxasında keçən bu insanla ilk dəfə 1975-ci ildən tanışam və bu tanışlığımız dostluğa da çevrilib. O dostluq ki, bir-birimizin yaradıcılığına qətiyyən biganə deyilik, aramızdakı münasibət həmişə səmimidir. Mən onun baş redaktoru olduğu “Göyərçin” jurnalını həvəslə vərəqləyir, nəvələrimi yanıma çağırıb o jurnalda dərc edilən yazıları onlara oxuyuram. Rafiq Yusifoğlu ciddi elm adamıdır, elmlər doktorudur, professordur. Onun Azərbaycan poemasının inkişaf problemlərinə aid tədqiqatı bu mövzuda ən sanballı bir elmi əsərdir. “Ədəbiy-yatşünaslığın əsasları”, “Uşaq ədəbiyyatı”, “Müasir ədəbi proses və ədəbi tənqid”, “Ədəbi-nəzəri fikrin inkişaf mərhələləri” dərslik və monoqrafiyaları, mətbuatda dərc edilən onlarla ciddi məqalələri onu bir tənqidçi, ədəbiyyatşünas kimi tanıdıb. Onun pedaqoji fəaliyyətindən də söz açmaq olar, bir müddət Sumqayıtda orta məktəbdə müəllimlik edib, on il ADPU-da ədəbiyyat nəzəriyyəsindən mühazirələr oxuyub, iyirmi ildən artıqdır ki, Sumqayıt Dövlət Universitetində çalışır, professordur. Orta məktəb dərsliklərinə xeyli əsərləri daxil edilən Rafiq Yusifoğlu özü də ibtidai siniflər üçün bir neçə dərsliyin müəllifidir və müasir uşaq ədəbiyyatının inkişafında da Rafiq müəllimin xidmətlərini unutmaq olmaz. Rafiq Yusifoğlu haqqında bu bilgiləri ona görə təqdim etdim ki, onun çoxşaxəli yaradıcı fəaliyyətini göz önündə canlandırım. Sözə, ədəbiyyata, elmə bağlı bir insanı daha yaxşı tanıyasınız. Ancaq mən bu təqdimatla kifayətlənib, onu bir şair kimi təqdim etmək istəyirəm. Rafiq Yusifoğlunun “Yurdum-yuvam” adlı şeirlər kitabı 1983-cü ildə nəşr edilib, amma Rafiq ədəbi fəaliyyətə 1966-cı ildə başlayıb. İndiyə kimi iyirmidən çox şeir kitabı işıq üzü görüb. Ancaq onun bütün şeir kitabları haqqında söhbət açmağı qarşıma məqsəd qoymamışam. Yalnız “Üçüncü qərinə” adlı hələlik sonuncu şeirlər kitabından söz açmaq istəyirəm. Əslində bir şeir kitabı da, hətta bir neçə şeir də bir şair haqqında dolğun təsəvvür yarada bilər. Altmış səkkiz yaşını ötmüş tanınmış bir şair artıq poeziya ömrünün payızını yaşayır. Payız fəsli özündə bütün fəsillərin gözəlliklərini yaşadır – yazın gül-çiçəkli, bahar rahiyəli, sevgi ilə dolu təbiətindən, yayın qızmarından, qışın qarından, bəyaz dünyasından bu fəsildə bir pay görürsən. Amma payızın da özünə görə, heç bir fəslə bənzəməyən əlamətləri var. Küləyi var, ağac-ların budaqlarında saralmağa başlayan yarpaqları var, məhsul bolluğu var, toyu var – büsatı var. Rafiq Yusifoğlunun payız ömrünə nəzər salanda da, o rəngarəngliyi – müxtəlif poetik cizgiləri görə bilirik. Yaşın altmış səkkizində də baharlı sevgi duyğuları insanı tərk etməz, içəridə – Məcnun eşqi yatan sinədə duyğuları alovlandırar: Mənə göndərilən bir qom bənövşə Qəlbimi köklədi yaz havasına. Dilimdə xoş sözlər qönçə bağlayıb, Qulaq as könlümün yaz avazına! Az qalır içimdə sellər oyana, Sevgidən, heyrətdən gözlərim dolub. Hər məni görəndə od tutub yanan, Közərən yanağın dan yerim olub. Dolub ciyərimə bənövşə ətri, Dilimin ucunda əsir sözlərim. Məni sevən, duyan çiçəkdən ötrü Yağış əsirgəməz bulud gözlərim… Alım qadasını alın yazımın! – Könlümün kükrəyən seli sən oldun! Bəlkə də gecikən sevgi yazımın Bənövşə qoxulu gülü sən oldun?! Gözləri dikilib aya, günəşə, Gör şair nələrə ümid bəsləyir?! Köksündən boylanan bir cüt bənövşə, Məni bir əbədi yaza səsləyir! Bir qom bənövşə ürəkdə əbədi yaza-sevgiyə çağırış deyil-mi? Rafiq Yusifoğlu sevgi şeirlərində təbiidir, insanları hissləri ilə şeirə gətirir. Sevginin əzablarından da yazır, onun şirinliyindən də. Onun fikrincə, sevgi göylərinə arxa çevirmək həyatı adiləşdirər, ömrü qayğılar içində itirər, ürəkdə sevgi çiçəkləri saralıb-solar. Sevgi qəfil gələn selə bənzəyir, qarşısına çıxan hər şeyi yuyub aparır. Bəzən bu sevgi bahardan payıza adlayır. “Çırpır qanadını durna tək meşə, Qoşulub yellərə xəzəllər uçur”; “Çölümə xəzəllər qızıl rəng qatıb, İçimi göynədir sevgi nəğməsi”… Rafiq Yusifoğlu sevgi hisslərini ən qısa şeirlərində də obrazlı şəkildə ifadə etməyin gözəl nümunələrini yarada bilir. Eşq oduna için-için közərdim, Sevgi azman gücündəymiş sən demə! Xoşbəxtliyi uzaqlarda gəzirdim, Gözlərinin içindəymiş sən demə! Rafiq Yusifoğlu Qubadlının Çardaxlı kəndində dünyaya gəlib. Ta on altı yaşınacan bu kənddə yaşayıb. Amma indi: Qəlbimə tuşlanan dərd nizə-nizə, Saralıb yarpağım, solub güllərim. Nə ata-anama, nə evimizə, Nə də kəndimizə yetir əllərim. Bəs qalan ömrümü kimə həsr edim? Doğma diyarımda qəribəm, qərib. Bu gecə əriyib sonsuz həsrətim, Kənddəki evimiz yuxuma girib. Ömrün payızında belə sərt küləklər əsir. Analı-atalı dünya xatirələrdə yaşayır… Rafiq Yusifoğlunun bir silsilə Qarabağ şeirləri var. Amma bu şeirləri “dəstədən geridə qalmamaq” üçün yazmır. Qarabağ dərdi onun içindədir. Qəlbin istəyən yerdə Gəzmək olmur, bilirsən. Bu qədər haqsızlığa Dözmək olmur, bilirsən. Sən sükuta dalmısan nədən, haran ağrıyır? Vətən, haran ağrıyır? Daha gözlərim görmür Salvartı yaylağını, Məkan seçib qarğalar Tərlanlar oylağını. Dağı dumanlı görüb, Düşkün Aran ağrıyır, Vətən, haran ağrıyır? Dərman tapa bilmirəm Dərdinin əlacına. Niyə gedə bilmirik Qubadlıya, Laçına? Neçə kəndlər, şəhərlər Qalıb viran ağrıyır, Vətən, haran ağrıyır? Cıdır düzü göynəyir, Elə bil gedib huşa. Yolumuzu gözləyir Dağlar qoynunda Şuşa. Düşmən tapdağı altda Yəqin yaran ağrıyır, Vətən, haran ağrıyır? Bağlanıb Füzulinin Cəbrayılın yolları. Zəngilanın, Ağdamın Qandallıdı qolları. Hasar çəkən görəndə Sərhəd yaran ağrıyır, Vətən haran ağrıyır? Övladın var köksüylə gülləyə sipər çəkir, Övladın var dənizə, meşəyə çəpər çəkir. Nadanları görəndə ürək hər an ağrıyır, Vətən, haran ağrıyır? Vətən, haran ağrıyır? Əlbəttə, bu misralardan ağrı-acı süzülür və bu da təbiidir. O zaman ki, Cıdır düzündə “həsrət xalı toxuyur”. “Xarıbülbüllər hıçqırır”. Amma istərdim ki, onun şeirlərində ümid, qələbəyə çağırış notları gurlasın. Mən Rafiqin Qarabağ şeirləri içindən bu altı misralıq nümunəni misal gətirirəm ki, o şeirlərdəki fikir hamımızı narahat edir, gecə-gündüz düşündürür: Ruhsuz könül könül, Cansız bədən bədəndimi? Şuşasız Qarabağ, Qarabağsız vətən vətəndimi? Rafiq Yusifoğlunun poeziyasında yaşadığımız həyatın mənəvi mənzərəsi daha çox diqqəti cəlb edir. Həyatda, gerçəklikdə nə baş verirsə, onun ürəyindən keçir. Şairi qocaların niyə ağlamağı düşündürür və bu qənaətə gəlir ki, onlar nə itirəcəklərini bildikləri üçün ağlayırlar. Həyatın sevinc-qəm təzadları düşündürür onu və bu düşüncələr bənzərsiz poetik misralara hopur. “Sevinc kükrəyib daşır, Qəm isə pıçıltıdı”… Rafiq Yusifoğlu poeziyamızda orijinal fikir şairi kimi diqqəti cəlb edir. O, hər şeydə məna və mahiyyət axtarır, lakin filosofluq iddiasına düşmür, fəlsəfi fikir şeirin mənasına özü qoşulur, yəni sən o fikri adilikdən çıxarırsan. Amerikada, Los -Anceles şəhərində gənclik haqqında düşünmək, ömrün ötən və itən illərini xatırlamaq olarmış… Dünya öz işindədi bir əsr oldu yarı! Üstümüzə çox çaxıb ayrılıq şimşəkləri. Əlli il bundan əvvəl gördüyüm insanları Görüşümə gətirib zamanın küləkləri… Hanı o şux yerişlər, hanı nur saçan üzlər? Hanı könüllər yaxan o boy-buxun, o qamət? Yenə həmin pillələr, yenə həmin dəhlizlər, Ancaq gəncliyimizdən varmı əsər-əlamət? Qəlbimizdəki sevgi bir dalğalı dənizdi, Dünyanı dərk edəndən itirmişik dincliyi… O şirin xatirələr bizə necə əzizdi? – Ziyarətə gəlmişik yoxa çıxan gəncliyi… Bir də geri dönərmi o qaynar sevdalı yaz? Yamyaşıl tumurcuqlar indi sarı xəzəldi. Üzlərə qırış düşüb, qara saçlar bəmbəyaz, Müdriklik zirvəsində dünya yenə gözəldi… Qəlbimizə dağ çəkib ayrılıqlar, vidalar, Zaman sınağa çəkib sevdalı ürəkləri. Şux qamətlər bükülüb, sual olub nidalar, Ancaq yenə solmayıb təbəssüm çiçəkləri… Mən zaman dənizinin sahilində qalmışam, Fırtınalı qoynunda kimlər batıb, kim gəlib? Taleyimə min şükür, görüşümə bu axşam, Qocalıq libasında qaynar gənciyim gəlib… Rafiq Yusifoğlu təbiəti, onun gözəlliklərini duyan və mənalandırmağı bacaran şairdir. Rafiqin sırf peyzaj şeirləri azdır, amma təbiətlə insan hissləri arasında harmoniya bu şeirlərin məzmununu təyin edir. Bakıda payız yağışını kimsə, hansı şairsə təsvir etsə, təbii ki, bu yağışın “rəsmini” əks etdirəcək, amma Rafiq Yusifoğlu Bakıdakı payız yağışında ayrı çalarlar tapır və göstərir: Məni haldan-hala saldı Bakıda payız yağışı… Qəlbimi yaman kövrəltdi Təbiətin yır-yığışı… Qara asfalt gözəlləşib, Üstündə nə çox yarpaq var! Elə bil yapışıb yerə Sarı, qızılı yarpaqlar. Sanki xatirələr çimir Gözümün qaynar selində. Xəzəllər bir addamacdı Elə bil yağış gölündə… Ürəyimin arzusuna Axı necə qulaq asım? O addamacın üstünə Necə qıyıb ayaq basam? O qızın əlində xəzəl Dönüb payız çiçəyinə. Təşnə dodaqlarım qonub Təptəzə gül ləçəyinə. Payızam, yaz çiçəyini Mən necə bağrıma basım? Heç bilmirəm dönəcəkmi Bir də geri könül yazım? Sevinir üşüyən çiçək, Od tutub yanır yanağı. Elə bil qorxutmur onu Elin tənəsi, qınağı! İçimdə yaz havası var, Yeriyirəm ağır-ağır. Çölümə də yağış yağır, İçimə də yağış yağır… Rafiq Yusifoğlunun əvvəlki kitablarında olduğu kimi yeni toplusunda da bir silsilə “Dəniz nəğmələri” var. Mənim fikrimcə, bu silsilə Rafiqin yeni kitabının ən gözəl nümunələridir. Xüsusilə “Xəzərə yağış yağır” şeiri poetik bir tablodur. Sözlərin Xəzərləşməsi mənzərəsi… Möcüzədir, sübh çağı yağış yağır Xəzərə, Çoxdan idi görmürdüm belə gözəl mənzərə… Günəş təzə qalxanda suların qucağından, Nəğmələr süzülürdü buludun dodağından… Elə bil ki, damcılar sulara vurur naxış, İncə barmaqlarıyla xalı toxuyur yağış… Dostum narahat idi, sevinirdim mən isə: – İslanmaq istəmirsən, özünü vur dənizə! Sopsoyuq damlalarından xilas etsin su səni, Bir də çətin dadasan belə dadlı busəni! Yağış ayna suları edəndə çimdik-çimdik, Damlaların altında doyunca çimdik, çimdik! Arzular qönçə tutdu, ömrün qışı yaz oldu! Xəzərə yağan yağış taleyimə yazıldı… Bu yağış boynubükük arzuları dirçəltdi, Bu yağış içimdəki gizli eşqi cücərtdi… Belə gözəl təbiətdən, sevgi həyəcanlarından söhbət açan bir şairin satirik şeirlər yazması heç də təəccüblü deyil. Gözəllik varsa, antigözəllik də qaçılmazdır. Amma mən bu şeirlərdən heç birini misal gətirməyəcəm. Çünki Rafiqi satirik şair kimi tanımıram, o, gözəllik şairidir. Rafiq Yusifoğlunun şeir dili, ümumiyyətlə şeir mədəniy-yəti artıq tam formalaşmış bir şairin mövcudluğunu təsdiq edir. Şeirlərində sıx-sıx rast gəldiyim təşbehlər, metaforalar əksərən təzədir, orijinaldır. Xüsusilə metaforalar. İnsanla təbiətin vəhdəti, insanın ağac, dəniz, ay, çöl, yağış görkəmində metaforikləşməsi, ya da təbiətin insaniləşməsi o şeirlərin bədii təsir qüvvəsini artırır. Şeirin gözəlliyi də elə buradadır. Rafiq Yusifoğlunun yeni şeirlər kitabı barədə uzun-uzadı söz açmaq, onun bütün şeirlərini təhlil etmək niyyətim yoxdur. Amma bu qısa qeydlərimi onun bir arzusuyla bitirmək istəyirəm: Onsuz da ömür qısadı, Onsuz da haqq işidi ölüm. Allahım, mənə elə uzun ömür ver ki, insanlara daha çox yaxşılıq eləyə bilim. Vaqif Yusifli, filologiya üzrə elmlər doktoru, tənqidçi. “Ədalət” qəzeti, 26.04.2018
Tanrı dünyanı var edir, şairlərsə sözdən söz yoğurur. Demək ikisi də yaradıcıdı. İkisi də ali mərtəbədədi. Hər əlinə qələm alan da şair olmur ha. Tanrının diktəsilə yazanlardı əsl şairlər. Tanrı nəfəsi toxunmayan sözdən söz olmaz. Hər yetən qapını da çalmaz söz. Şairlər söz-söz yaxınlaşır dünyaya, ovudur, sığal çəkir, məlhəm olur, sarıyır. Söz açan qapını dünyanın ən böyük fatehləri açıb girə bilməz. Sözdəki qüdrəti görürsüzmü? Bu gün də sözdən söz yoğuran, sözüylə sığal çəkən, ovudan , sarıyan şairlərdən biri- şair İbrahim İlyaslının günüdü. Sülh şairi, barış şairi, gözəllik, sevgi aşiqi, Vətən , bütöv Azərbaycan sevdalısı İbrahim İlyaslının dünyaya göz açdığı gündü. Yaşının hansı çağıdır, deyə bilmərəm. Ruhununsa bahar çağıdı .Bax bunu əminliklə deyirəm. Şeirləri elçiyə dönən, ocaq-ocaq gəzən, ev -ev, könül -könül dolaşan şairin yaşının üstünə bir yaş da gəlir bu gün . Sözününsə bir az da müdrikləşən, bir az da cilalanan çağıdı. Tanıyanlar bilir ki,mübaliğəni, yalançı tərifi, boğazdan yuxarı danışmağı sevmirəm. Sevdiklərimi məqsədsiz və təmənnasız sevirəm. Elə sevgilərin ən alisi də bu deyilmi? İbrahim İlyaslının imzasını çoxdan tanısam da özüylə dostluğumun yaşı elə də çox deyil. Amma mənə elə gəlir ki , onu min ildi tanıyıram. Min il yol getmişəm sanki şairlə. Sözünə, ərliyinə, dostluğuna güvənib deyirəm bunu. Bir -birimizlə söz ərkimiz , könül dostluğumuz var. Adamı incitməz. Sözünün havası uzaqdan vurar adamı. Könlündən keçəni şeirlə deyər. Qırmadan, üsulluca . Yorulduğunu hiss etdirməz. Heç küskünlüyünü də. Anlayan anlayar ancaq. Anlayançun ürəyinin qapıları taybatay açıqdı. Tərifi sevməz. Bir məsum , körpə utancaqlığı var. Sözünü urvatdan salmaz. Hansı sözü harda danışmaq lazım olduğunu gözəl bilir. Öz çəkisindədi, söz çəkisindədi həmişə. Könlüncə olmayan heç nəyi alqışlamaz. Sözü kimi dostluğu da möhkəmdi. Boynuna düşən hər işi layiqincə yerinı yetirər. Yorulsa da, usansa da edər. Sözünün yükünü hər yetən çəkməz həm də. Səbri özündən böyükdü. Elə sevgisu də. İşıqlıdı yazdıqları. Odu uzaqdan vurar adamı. Qaranlığı sevməz İbrahim İlyaslı. Sözlə dolaşar, sözlə gəzər. Şeir yazanda xoşbəxt olar bircə. Yükü azalar sanki. Mən belə tanıyıram onu
Mən sevə bilirəm ancaq, Sevilmək? – o mənlik deyil
-deyən şairin sevənləri o bildiyindən də çoxdu. Sevilən şair olmağın özü böyük xoşbəxtlikdi. Bir də şairin məniylə istedadı üst-üstə düşəndə bir özgə aləm olur. Bu baxımdan İbrahim İlyaslı xoşbəxt yazardı. Özünə və sözünə hörmət edəndi .Heç kimdən heç nə ummaz, bircə sözündən savayı. Cild-cild əsərlərin arxasında gizlətməz adamlığını. Bircə misrasından tanıyarsan onu. Həm də çox həssasdı.Səsindən tutar nə demək istədiyini. Kədərini, dərdini( Tanrı dərd verməsin) , ağrısını da sevdirər. Dərdi sevə-sevə çəkən şairdi axı. Oxucunu ram edən qələmi var. Bir də bilirəm ki, onunçun özəl günündə sözdən gözəl təbrik ola bilməz. O söz də ki, dost payı ola, içdən gələ. O sözə ki, ürək qoyasan, onu kim sevməz? Bilirəm ki, bu yazını da oxuyub kövrələcək. Söz-söz, sətir -sətir, misra-misra kövrələcək. Bəlkə təzə şeir də doğulacaq bu yazının eşqinə. Gecənin qaranlığına işıq tutan söz həm də. Özü də şairin ürəyi boyda. Bilirəm. Amma kövrəldiyini heç kim bilməyəcək. Bircə ərk yeri, görk yeri Tanrısından savayı. Yaşının üstə yaş gəlsə də, həsrətin bir buğda boy atsa da yenə də yaşamağa dəyər , şair. Bir daha günün mübarək . Allah ömrünə bərəkət versin. Özünün və sözünün varlığına şükür, İbrahim İlyaslı.
Şuşadakı quruculuq işləri böyük Qələbənin təntənəsidir
Bildiyimiz kimi, Azərbaycan dövləti bütün mərhələlərdə öz inkişaf istiqamətlərini dövlətçilik işinin prioriteti hesab edib. Bu müstəqil dövlət taleyüklü məsələlərin həllində həmişə vacib addımlar atıb. Özünün milli kökləri ilə qədim ənənəyə malik olduğunu dəfələrlə sübut etmiş Azərbaycan keçid dövrünün çətinliklərinə, ağır proseslərinə də məharətlə sinə gərməyi bacardı. XX yüzilin sonunda öz tarixi torpaqlarının bir hissəsini itirmiş Azərbaycan dövləti çox sevindirici haldır ki, XXI əsrin birinci rübündə ölkə başçısı, müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin bilavasitə rəhbərliyi altında ordu quruculuğuna, iqtisadi inkişafa böyük önəm verdi, 27 sentyabr 2020-ci ildə işğal altındakı torpaqlarını düşməndən geri almaq məqsədilə əks-hücum əməliyyatına başladı və nəhayət, 8 noyabrda fatehlər sultanı Şuşanın azad edilməsilə müharibə sona çatdı. Bu gün hər kəsə bəllidir ki, siyasi qloballaşmada milli özünüdərkə, adət-ənənə prinsiplərinə, ləyaqət, qürur hisslərinə daha ətraflı və əhatəli yanaşan Azərbaycan hətta digər ölkələrin belə dəyər sistemlərinin güclənməsi üçün əməli addımlar atır. Biz bunu Şuşada aparılan quruculuq işləri ilə də isbat edə bilərik. Misal üçün deyə bilərik ki, bu gün də sülh bir ideya olaraq Azərbaycanın hüquqi müstəvisində geniş təqdir olunan məsələ kimi diqqət çəkir. Bəlli olduğu kimi, ölkə Prezidenti İlham Əliyevin müvafiq sərəncamı ilə 2023-cü ildə Şuşa şəhəri “Türk dünyasının mədəniyyət paytaxtı” elan edildi və bu istiqamətdə proritet addımlar atıldı. Beləliklə, Şuşada misli görünməmiş quruculuq-abadlıq işlərinə start verildi. Əlbəttə, həm işğal dövründə, həm də Vətən müharibəsi zamanı Şuşa da ermənilər tərəfindən böyük dağıntı və tələfata uğramışdı. Fatehlər şəhəri kimi mənalanan Şuşada quruculuq işləri aparmaq bu baxımdan həm böyük maliyyə, həm də güclü iqtisadi potensial tələb edir. Nə xoş ki, Azərbaycan dövləti bu prosesləri sürətlə həyata keçirir. Artıq Şuşada demək olar ki, misli görünməmiş işlər görülüb və görülməkdə davam edir. Bugünkü Şuşa o qədər gözəlləşib, simasını elə dəyişib ki, heç şuşalıların özləri belə öz doğma yurdlarını ilk baxışdan tanıya bilmirlər. Bu da əlbəttə, möhtərəm İlham Əliyevin dövlətsevərlik missiyasının bariz ifadəsidir. Şuşada tez-tez açılışları olan işlər orada quruculuğun, abadlıq işlərinin böyük vüsət aldığına işarədir. Məsələn, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin dekabrın 21-də Şuşa şəhərində 23 binadan ibarət ilk yeni yaşayış kompleksinin tikinti meydanında bərpa-quruculuq işlərinin gedişi ilə tanış olması, eləcə də Şuşa şəhərinin Qarabağ küçəsində aparılan tikinti işləri ilə yaxından maraqlanması, həmçinin layihə çərçivəsində Sadıqcanın evinin bərpa işlərinə də başlanılması, Heydər Əliyev Fondu tərəfindən geniş bərpa işləri aparılan Aşağı Gövhər ağa məscidindəki müasir görkəm, “Qarabağ” hotelinin, xüsusi nümayəndəliyin binasının da yeni görkəmi, yaxud, Şuşadakı küçələrin yenidən qurulması, həmin an Şuşanın tarixi-milli memarlıq üslubunun qorunması və s. oradakı quruculuq işlərinin dinamikliyinə dəlalət edir. Bu gün Heydər Əliyev Fondu da Şuşada bir sıra tarixi mədəniyyət abidələrinin bərpa və tikinti işlərini həyata keçirir. Bərpası başa çatmış Yuxarı Gövhər ağa, Saatlı məscidləri keçən ilin may ayında istifadəyə verilib. Hazırda Heydər Əliyev Fondu tərəfindən Şuşada Mamayı və Çöl Qala məscidlərində bərpa işləri, o cümlədən yeni Şuşa məscidinin tikintisi davam edir. Prezident İlham Əliyevin dekabrın 21-də Şuşa rayonunun Daşaltı kənd məscidində tikinti işlərinin gedişi ilə tanış olması da quruculuq işlərinin əhəmiyyətli tezliyindən xəbər verir. Bu tikinti işlərinin 2024-cü ilin ikinci rübündə başa çatdırılması planlaşdırılır. Fakt olsun deyə qeyd edək ki, Azərbaycan hələ ümummilli lider Heydər Əliyevin siyasi uğurları sayəsində müstəqil olduqdan sonra mühüm addımlarından biri kimi islahat proqramlarına ciddi nəzər yetirmişdi. Azərbaycan dövlətinin müstəqillik illərində belə bir inkişafa nail olması həm güclü liderinin olması, həm də çətinliklərə mərd-mərdanə sinə gərməsi ilə şərtlənir. Məhz bu gün də güclü liderinin olması sayəsində Azərbaycan həm itirdiyi torpaqları tam şəkildə geri aldı, həm də ermənilərin dağıdıb-viran qoyduğu bölgələrdə sürətli quruculuq və abadlıq işlərinə start verib. Bəlli ki, yaxın gələcəkdə həm Şuşa, həm də digər rayonlar müasir görkəm alacaq, əvvəlki halından da yaxşı təsirə malik olacaq. İlham Əliyevin bu istiqamətdə həyata keçirdiyi islahatlar Azərbaycan iqtisadiyyatının yeni dövrünün inkişafına təməl yaradır. Azərbaycan dövləti 28 il işğal altında qalmış, Qarabağın tacı olan Şuşanın əvvəlki gözəlliyini və möhtəşəmliyini özünə cəmi 9 ayda qaytara bildi və nə xoş ki, orada belə sürətli quruculuq işləri indi də uğurla davam etdirilir. Bəllidir ki, Şuşanın dirçəliş dövrü Ali Baş Komandan İlham Əliyevin 2021-ci il yanvarın 14-də Şuşaya ilk səfəri ilə reallaşıb. Bu gün Şuşada Qala divarı, Gəncə qapısı, Topxana, Cıdır düzü, Turşsu, İsa bulağının, həmçinin, Pənahəli xanın, Vaqifin, Natəvanın, Üzeyir bəyin, Xan əminin ruhu hopmuş 17 məhəllənın və s. quruculuq işlərinə cəlb olunması Azərbaycan dövlətinin iqtisadi qüdrətindən, misilsiz siyasi uğurundan xəbər verir. İllərdir didərgin həyatı yaşayan Natəvanın, Üzeyir bəyin, Bülbülün güllələnmiş büstlərinin də öz doğma yerlərinə qovuşması həm ruhlarının şad olması, həm də ölkə başçısının həqiqi Sərkərdə olması faktı ilə nisbət tapır. Tam əminik ki, Azərbaycan bütün dövrlərdə özünün həm iqtisadi, həm də siyasi qüdrəti ilə öndə olacaq.
Pul Şərəfsiz birinə arxa olursan, Zalımın cibinə gedib dolursan. “Mənəm” deyənləri ələ alırsan, Dünyanın gözüsən, özünsən, ey pul!
Kasıbdan uzağa qaçırsan elə, Xəsisin cibində döndün xəzələ. Baxmadın çirkinə, nə də gözələ, Əldən-ələ düşüb gəzirsən, ey pul!
Sənsiz xoş keçərmi günü bazarın, Dünyada hər yerə, düşüb güzarın. Olmusan yoxsulun dərdi, azarı, Mərdi məngənədə əzirsən, ey pul!
Bağlı qapıları çox tez açırsan, Paslı qıfıllara yağlı (düşən) açarsan. Sırtıq sifətlərə işıq saçırsan, Kimə də verilən nəzirsən, ey pul!
Bir parça kağızsan, həm də dəmirsən, Yaramaz birinə qızıl kəmərsən. Bombasan, mərmisən… böyük hünərsən, Hamını sıraya düzürsən, ey pul!
Yaşamaq eşqiylə pul qazanmağa, Düşürük dərəyə, çıxırıq dağa. Qula da, şaha da ağasan, ağa, Nəfsinə qul başı üzürsən, ey pul!
Böyük də, kiçik də möhtacdı sənə, Layiqsən qədrini daim bilənə. Demişəm həmişə, deyirəm yenə, İnsanın taqəti, dizisən, ey pul, Evinin çörəyi, közüsən, ey pul!
Şərəfsiz birinə arxa olursan, Zalımın cibinə gedib dolursan. “Mənəm” deyənləri ələ alırsan, Dünyanın gözüsən, özünsən, ey pul!
Kasıbdan uzağa qaçırsan elə, Xəsisin cibində döndün xəzələ. Baxmadın çirkinə, nə də gözələ, Əldən-ələ düşüb gəzirsən, ey pul!
Sənsiz xoş keçərmi günü bazarın, Dünyada hər yerə, düşüb güzarın. Olmusan yoxsulun dərdi, azarı, Mərdi məngənədə əzirsən, ey pul!
Bağlı qapıları çox tez açırsan, Paslı qıfıllara yağlı (düşən) açarsan. Sırtıq sifətlərə işıq saçırsan, Kimə də verilən nəzirsən, ey pul!
Bir parça kağızsan, həm də dəmirsən, Yaramaz birinə qızıl kəmərsən. Bombasan, mərmisən… böyük hünərsən, Hamını sıraya düzürsən, ey pul!
Yaşamaq eşqiylə pul qazanmağa, Düşürük dərəyə, çıxırıq dağa. Qula da, şaha da ağasan, ağa, Nəfsinə qul başı üzürsən, ey pul!
Böyük də, kiçik də möhtacdı sənə, Layiqsən qədrini daim bilənə. Demişəm həmişə, deyirəm yenə, İnsanın taqəti, dizisən, ey pul, Evinin çörəyi, közüsən, ey pul!
Çağdaş ədəbiyyatımızın xəritəsinə nəzər salan hər kəs orada onlarca ünlü imzayla yanaşı Qəşəm Nəcəfzadə imzasına da rast gələ bilər. Bu, həmən o imzalardandı ki, heç bir mübaliğəsiz, ədəbiyyat salnaməmizi öz çalarları, öz çeşidli ştrixləriylə bəzəyir. Bu gün Azərbaycan şeirini bir qocaman ağaca bənzətsək, onun ən yaşıl, ən sağlam budaqlarından biri Qəşəm Nəcəfzadəyə məxsusdur, desəm, yəqin mənimlə razılaşanların sayı kifayət qədər olar.
Yaxın çevrəm, dostlarım bilir ki, mən hər şeiri “həzm” edə bilmirəm, içimlə, ruhumla uzlaşmayan hər hansı yazı haqqında fikir söyləməkdən qaçıram. Amma Qəşəm Nəcəfzadənin şeirləri haqda, hansı səviyyədə olursa olsun, mübahisə etməyə hazıram. O ki qaldı onun özünə, şəxsi münasibətimdən gəldiyim qənaətə görə, Qəşəmin insani keyfiyyətləri çoxlarına örnək olmağa layiqdir. Onun diqqətcilliyi və qayğıkeşliyi həmişə duyulur. Bu, yaradıcı insanda ən önəmli keyfiyyətdir.
… Yazıçılar Birliyinin foyesində rastlaşdıq. “Bu yaxınlarda əlliilliyimdir” – dedi. Təbrik elədim. Yadıma, səhv etmirəmsə, doxsanıncı illərin sonunda, şaxtanın ülgüc kimi kəsdiyi bir gündə, Rusiyanın Moskva şəhərində, barmaqlarım soyuqdan tökülə-tökülə, ürəyimdə dünyanı, özümü, gərdişi söyə-söyə, tünlük küçələrdən birinin ortasında xarab olub qalmış avtomobilimi təmir etməklə məşğul olduğum bir məqam düşdü. Çiynimə bir əl toxundu. Başımı qaldırdım. Bu şəhərə mənim kimi çörək dalıyca gəlmiş tanışlarımdan birini gördüm. Acıqlı olduğumu görüb əvvəlcə duruxdu. “Heyif, maşından başım çıxmır, yoxsa sənə kömək eləyərdim” – deyərək uzaqlaşdı. Dinmədim. Aralanmağıyla geri dönməyi bir oldu. “Bəri bax, dedi, qoy könlünü açım, sənə səninlə bağlı bir xəbər verim”. “O nə xəbərdi elə?” – deyə etinasızlıqla soruşdum. Elə bir durumdaydım ki, məni heç bir xəbər-filan ilgiləndirmirdi. “Vətənə getmişdim. Televiziya ilə iki nəfər şair çıxış edirdi. Səni bir xeyli təriflədilər. Harda itib-batdığından nigarandılar”. “Kim idi axı onlar?” “Səhv etmirəmsə, birinin adı Qəşəm idi, hə, Nəcəfzadə Qəşəm, o birini xatırlamıram, amma çox odduydular…” Bilmirəm əllərimin donu açılmışdı, yoxsa ürəyimin buzu sınmışdı, ilıq bir istilik keçdi canımdan o an. Düzü, kövrəldim də. Kim idi məni itirib-axtaran axı? Mən ki onu tanımırdım… Kim idi bu Qəşəm Nəcəfzadə?
Mənim bu imzayla ilk tanışlığımın tarixçəsi, bax, beləydi.
Şəxsi tanışlığımız isə üstündən çox sonralar, Vətənə dönməyimdən sonra baş tutdu. Buna qədər isə artıq mən onun şeirlərini dövri mətbuatda oxumuşdum, yaradıcılığına bir xeyli bələd idim. Onun şeirləri arxasında bitkin və özünütəsdiq mərhələsini artıq keçmiş olan bir şair durduğu şübhəsizdi.
Ədəbiyyatımızı son zamanlar dünya çapında layiqincə təmsil edənlər arasında onun müstəsna yeri var. Bu, qürur gətirir. Qəşəm çağdaş şeirimizlə dünya turnesinə çıxmış layiqli səyahətçidir – tufanlar qorxutmaz onu, çünki onun yazdıqlarının stixiyası daha güclüdür. Ən gözəl şeirlərini isə inanıram ki, 50-sindən sonra – kamillik dövründə yaradacaq. Buna onun odu və nəfəsi çatar. Bu mənim içimdən gələn bir inamdır.
