DAĞLAR (Dağlara xitabən üçüncü şeiri) Tarix səhnəsində yetişdi zaman, Başlanmış bu çağın mübarək, dağlar! Hələ nə zəfərlər gözləyir bizi, Qutlanmış novrağın mübarək, dağlar!
* * * Dövranın gərdişi döndü, dəyişdi, Davadan doğulan ərlər yetişdi, Didilmiş yaralar tutdu, bitişdi, Üç rəngli duvağın mübarək, dağlar!
* * * Nə vaxtdır yol-iriz bağlı qalmışdı, Qoynunda yağılar məskən salmışdı, Canımı sağalmaz bir dərd almışdı, Sayalı qonağın mübarək, dağlar!
21 avqust dəyərli ziyalımız – yazıçı, jurnalist, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Mədəniyyət işçisi, “525-ci qəzet”in baş redaktoru, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin sədr müavini, Azərbaycan Mətbuat Şurasının sədri, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Əfv Məsələləri Komissiyasının üzvü Rəşad Məcidin doğum günüdür. Şad günü münasibəti ilə Rəşad müəllimi təbrik edir, cansağlığı, uzun ömür və bütün fəaliyyətində uğurlar arzulayırıq:
AĞ ADAM (Rəşad Məcidin doğum gününə) Tanrı mayasını tutubdu “ağ”la, Torpağı ağ, sümüyü ağ, sözü ağ. Sən bu hekayətə ya gül, ya ağla, Bu adamın əyrisi ağ, düzü ağ.
Ağoğlanda göz açıbdı dünyaya, Ağ doğulub, nur saçıbdı dünyaya, Ağ qalacaq, and icibdi dünyaya, Sözün tutub; alnı açıq, üzü ağ.
Ağdam adlı məmləkətin uşağı, Burda çözüb min-bir türlü tuşağı, Çox dinləyib “dastan” deyən “aşığı”; Hekayətin mini qara, yüzü ağ.
Ağcabədi, mədəniyyət beşiyi, Yurd yeridi, çəkilibdi keşiyi, Sadə olub daim evi, eşiyi, Məqamında kürsüsü ağ, mizi ağ.
Ustac deyir; tam arınıb bu adam, Ağayana, mərd tanınıb bu adam, Yaranandan ağ yaranıb bu adam, Ağ adamdı; “dirsəyi ağ”, “dizi ağ”.
“BİZ TƏKRAR-TƏKRAR ETDİYİMİZ ŞEYLƏRİK” Bu anlayış Aristotelin mükəmməlliyin sadəcə bir hərəkət deyil, həm də vərdiş olduğu fikrini əks etdirərək böyüklüyün təcrid olunmuş fövqəladə səylərdən irəli gəldiyinə dair ümumi yanlış təsəvvürə əsaslı şəkildə etiraz edir. Əvəzində Aristotel təklif edir ki, bizim gündəlik hərəkətlərimiz və təkrarlanan davranışlarımız həqiqi şəxsiyyətimizi formalaşdırır və nəticədə uğurumuzu müəyyən edir. Aristotelin nöqteyi-nəzəri bizim xarakterimizi müəyyən etməkdə adi hərəkətlərin əhəmiyyətini vurğulayır. Mükəmməlliyə nail olmaq üçün, məqsədlərinə uyğun gələn ardıcıl təcrübələr inkişaf etdirməlidir.Məsələn, hər gün məşq edən bir musiqiçi, sadəcə olaraq, arabir yaxşı ifa etmir, həm də onların iş rejiminə mükəmməlliyi daxil edir. Eynilə, imtahanlardan əvvəl sıxılmaq əvəzinə, müntəzəm oxuyan tələbə daha dərin anlayış və uzunmüddətli bilik inkişaf etdirir. Bu ideyanın mənası fərdi nailiyyətlərdən kənara çıxır. Peşəkar şəraitdə adi mükəmməllik etibarlılıq və yüksək performans mədəniyyətini inkişaf etdirir. Ardıcıl olaraq son tarixləri yerinə yetirən və konstruktiv şəkildə töhfə verən işçilər iş mühitini dəyişdirərək mükəmməllik üçün reputasiya yaradırlar.Onların adi davranışları uğurlarına hər hansı bir əlaçı performansdan daha çox təsir edir. Üstəlik, Aristotelin sitatı nizam-intizamın gücünü xatırladır. Müsbət vərdişlər inkişaf etdirərək, fərdlər öz bacarıq və bacarıqlarını tədricən təkmilləşdirə bilərlər. Səylərin ardıcıllığı zamanla mürəkkəbləşən artan tərəqqiyə gətirib çıxarır. Bu yanaşma şəxsi və peşəkar inkişafda əzmkarlığın və rutinliyin vacibliyini vurğulayır. Əksinə, adət edilən mənfi davranışlar zərərli nəticələrə səbəb ola bilər. Dəfələrlə təxirə salan bir şəxs səmərəsizlik və əldən verilmiş fürsətlərlə mübarizə apara bilər. Bu, müsbət nəticələrə töhfə verən vərdişləri şüurlu şəkildə seçmək və tərəqqiyə xələl gətirənlərdən çəkinmək ehtiyacını əksetdirir. Nəhayət, Aristotelin sitatı vurğulayır ki, mükəmməllik bir anlıq parlaqlıqdan çox, davamlı təcrübənin məhsuludur. Bu, insanın dəyərlərini və istəklərini əks etdirən vərdişləri tərbiyə etmək öhdəliyini tələb edir. Gündəlik hərəkətlərə diqqət yetirməklə və ardıcıl olaraq təkmilləşməyə çalışmaqla, fərdlər nailiyyətlər və yerinə yetirmə ilə əlamətdar olan həyatı inkişaf etdirə bilərlər.
“Tarixi faktlar sübut edir ki, ingilislərin 100 il idarə edə bilmədiyi Hindistanı, əsas da onun şimal hissəsini 1300 ildən çox türklər idarə edib.Avropanın 60 il idarə edə bilmədiyi ərəb ölkələri də təqribən 1000 il türk milləti tərəfindən idarə olunmuşdur.İran (Persia) adlanan ərazini də 1000 ildən çox türklər və biz idarə etmişik.Qürur duyulası tariximiz var. Hələ Assurları, Misiri məğlub edən, Ərəb Xilafətini ələ keçirən, dünyanın 3 qitəsində yüzillərlə söz sahibi olan türkləri demirəm. Roma papasını diz çökdürən Atillanın (Hun) İmperiyasını, Çini lərzəyə gətirmiş, Böyük Çin Səddini tikməyə səbəb olmuş Asiya Hun İmperiyasını, 300 il Rusiyada ağalıq edən, 3 Xaç Yürüşünü darmadağın edən, Şərqi Roma İmperiyasını çökdürən, Vyana qapılarına qədər gedib çıxan türkləri, Çingizxanın Monqol İmperiyasını, 600 il ən güclü və uzunömürlü dövlətlərdən olmuş Osmanlı İmperiyasını da bunun üstünə gələk. Belə olanda baxırsan ki, 2500 il Asiyanın, 1500 il Avropanın böyük bir qisminin, 400 il Afrikanın şimal hissəsinin taleyini həll edən türk millətinin tarixini silsən yerdə heç nə qalmaz.”.
Göz ürəyin aynasıdı. Gözəl deyimdi. Bulaq kimi saf, dumduru baxışlarda itib batırsansa, demək istədiyini gözlər deyirsə, o zaman yaşamağa dəyər. Mən də gözlərindən tanıyıram insanları. Baxışlarından. Hiyləgər, sinsi baxışlardan uzaq olmağa çalışıram həmişə. Lap o baxışların yiyəsi dünyanın ən ali titullarını daşısa da . Axı alim olmaq olar, adam olmaqsa çox çətindi. İnsan baxışlarında gizlədir özünü. Gözlər insanın vizit kartıdı. Mənimçün. Adətən aldanmıram. Hərdən bu gözlər mənim əlimdən tutub işıqlığa da çıxarır. Ümidsizlikdən çəkib qaytarır məni özümə. Zülmətin içində mayak kimi parlayır və öz-özümə deyirəm ki, yaşamağa dəyər. Bu gün məni qaranlıqdan tutub işığa çıxaran , gələcəyinə böyük ümid bəslədiyim gənclərdən biri – Pərvin Əliyevanı anlatmaq istədim sizə. Daha doğrusu bu qızın baxışları məni dilləndirdi. Baxdım ki, artıq yazıram. Özü də bu dünyanı, bütün pisliklərini və incikliklərini unudub yazıram. Yazanda kiminsə (Alimin, yazıçının, filosofun) fikirlərinə söykənməyi də sevmirəm. Öz fikirlərimə aydınlıq gətirməkçün elə öz düşündüklərimi və hiss etdiklərimi qələmə alıram , vəssalam. Mənim aləmimdə hər fərd özü özünün müəllimi, tənqidçisi olmalıdı. Düşündüklərini ifadə edə bilmirsənsə yazma. Təhlil edə bilmirsənsə, əsaslandırmağı bacarmırsansa , qələmi əlinə götürmə. Yoxsa Kant belə gəldi, Tusi belə yazdı, Dostayevski belə dedi, Tolstoy belə düşündü və sair ifadələr öz -özünü aldatmaqdan başqa bir şey deyil. Bax gör sən necə düşünürsən və hansı qənaətdəsən. Müşahidə gücün olsun. Dünyanı, insanları , təbiəti oxumağa çalış. Bacarmırsansa kənarda dayan. Bu yazı da sırf mənim qənaətlərimdən doğan yazıdı. Bəs Pərvini necə tanıdım? Necə bu nəticəyə gəldim ? Əvvəlcə sosial şəbəkədə dostluğa aldım . Sonra yazıları marağıma səbəb oldu. Elə ilk yazısından və ilk davranışından fərqli olduğu qənaətinə gəldim. Bildim ki, bu qız fərqlidi. Yaşıdlarından və şair olmağa çalışanlardan seçildiyini anladım. Daha doğrusu yazıları və davranışları anlatdı özünü . Gördüm ki, Pərvin təkrarçılıqdan uzaq , özünə , sözünə söykənməyi sevən və bacaran yaradıcı gəncdi. Həm də sözünə güvənir. Kiminsə cığırına düşüb getməyi xoşlamır. İstəyir öz yolu olsun həyatda. Bu yol lap onu uçuruma aparsa da. Qorxaq deyil. Mübarizdi. Mənim aləmimdə nə olursa olsun hər kəs özü olmalıdı. İnandım ki, bu qız özüdü. Sonra şəkli qarşıma çıxdı. Gözləri məni çəkdi. Tərtəmiz , dumduru. İçimdə bir ümid çiçəklədi. Yanılmadığıma sevindim. Gözləriylə anlatdı bu dəfə özünü Pərvin. Paklandım, duruldum baxışlarında. Bu baxışlarda gizlənən azadlığa tutundum. Özümü tapdım sanki. Baxışlarındakı işıqdan tutub çıxdım aydınlığa. Bu gözlərdən heç vaxt ziyan gəlməz -dedim. Nə dünyaya, nə insanlığa, nə ədəbiyyata. Təki həmişə bu qənaətdə qalım. Nə düşdüyü durum, nə çətinlik, nə uğur Pərvini dəyişməsin. Elə baxışlarındakı aydınlıqda qoruyub saxlasın təmizliyini. Elə bu misralarda olduğu kimi:
İlahi , mən necə də inanıram Bəzən insanlıqdan da ucalmaq olur. Bu səbur, bu səbat məni insan edəcək, Göldə bir atəş səsi tək itəcək.
Pərvin səbrində cilalananlardandı. Bütün adların fövqündə dayanan insanlığın bir ucu da səbrdən başlayır axı. Elə Tanrıya gedən yolun başlanğıcı da səbrdi. Uğurlu tapıntındı. Təptəzə , hələ qatı açılmamış fikirlər adamı tamam ayrı dünyayla üz -üzə qoyur. Durulursan.
Axşam düşdükcə adamı tanış bir hiss– İntəhasızlıq , tənhalıq hissi bürüyür. Ayaqlarımız yox, Bu yer üzündə əzablarımız yeriyər Qayıtmaq ümidi ilə. Qayıtmaq hansısa nağılın əvvəlinə, Sehrli bir aləmə, Qoşulub uşaq tək oxumaq, oxumaq.
Qaranlığın dibsiz tənhalığında , kimsəsizliyində batırır adamı bu sətirlər. Bu gündın dünənə qayıtmaq ümidiylə gecəni sabahlamaq əzabıyla üz -üzə qoyur adamı bu gənc qız. Yenə öz düşündükləri və yaşadıqları. Səmimiyyətinə tam arxayın edir oxucunu. Baxışlarıyla duyduqları eyni ovqatdadı. Pərvin sözünün arxasında duran gəncdi. Nə olur olsun sözünün müdafiəçisidi. Fikirlırini müəyyən çərçivəyə salmağı da sevmir. Sərbəstə aşiqdi. Elə azadlığına da. İçinin təmizliy gözlərinə hopub. Paxıl deyil, amma üsyankardı. Sözə ədalət tərəfdən baxır. Haqsızlıqdan qaçandı. Özü də haqqdan çıxış edəndi. İstedadlıdı. Qədərində. Yazdıqlarına ürək qoyur. Elə bizim yazdıqlarımıza da ürək qoyur( layk əvəzi) Ürəyinə arxayındı. Elə seçiminə də. Saxta deyil. Hər məqamda özüdü. Ona görə də üzünü görməsəm də etibar etdiyim gənclərdəndi. Ədəbiyyata bağlılığı da ürəkdəndi. Zənnimcə oxucuları da elə özü kimi safdı.
Bir nəhəng qələbəlikdə Səhərlər, Yollar, küçələr adamla dolu. Qəribə hərarət, Həsrət, Həsəd, Ağrı.. Yaşamaq ümidi ilə Müdhiş çırpınışda bir yığın adamın eyni hekayəsi var.
Bu boyda şəhərdə, bu boyda küçələrdə həsrəti, ağrını, səmimiyyəti , ümidi eyni rəngdə görür Pərvin.Çünki hər kəs eyni ağrıdan, eyni tənhalıqdan , eyni oddan, eyni sevgidən, eyni nifrətdən keçir. Bunu duya bilmək və qələmə almaqsa bir ayrı xoşbəxtlikdi. Pərvin bunu bacarır. Böyük , pafoslu cümlələrdən uzaq dura-dura bacarır həm də. Əsas odu ki, hiss edir. Köksüz, qolsuz, budaqsız ədəbiyyatın at oynatdığı vaxtda sözün üstə əsmək, onu dəyərində saxlamaq, keşiyində dayanmaqsa əsl hünər tələb edir. Pərvində bu hünəri görürəm. Bu çətin dönəmdə, söz bolluğunda özünü isbat etmək bacarığı da. Çoxluğun içində fərdiləşmək elə də asan deyil bu ağlı -qaralı dünyada. Vaxt olacaq, Pərvin sözdə bir az da bişəcək, bir az da formalaşacaq. Ədəbiyyatın yolu çox dərədən, təpədən keçir. Yoluna sədd qoyanlar, boğaq atanlar da çox olacaq.Amma bu qızdakı əzmə güvənərək deyirəm ki, o heç vaxt geri çəkilməyəcək . Hisslərini, duyğularını sözə çevirdikcə böyüyəcək, müdrikləşəcək, bərkiyəcək.
Gecəki yuxuları Yozuruq xeyrimizə. O ki, səhər açılır, Dəniz boş gəlir bizə Səma boş gəlir bizə. Bir Allah bilir necə!
Pərvin dünyanı dərk edir. Özünü də , cəmiyyəti də aldatmır. Yer üzündəki, Göz üzündəki təlatümləri gözəl görür, hiss edir. Yaşadıqlarını gizlətmir. Dedim axı azadlığını sevir. Hər ovqatda azaddı. Bu yazı Pərvinin baxışlarında doğdu, barmaqlarında böyüdü, ürəyindən su içdi. Canlandı. Bir sözlə gözləriylə anlatdı özünü Pərvin, sözləriylə tanıtdı. Hələ çox gəncdi . Öyrəndikləri özünə bəsdi hələ. Öyrənmədiklərisə yolun o tayında onu gözləyir. Qoçaq qızdı. Addım -addım çatacaq o zirvəyə də. Bircə ömrünün baharında payıza düşməsin deyirəm. Hər fəslin öz vaxtı var. Mən inanıram bu qızın gözlərinin də, sözlərinin də işığında hələ çox qaranlıqlar işığa qovuşacaq. Təki sağlıq olsun.
