Sözün lirizmi və duyğunun poetikası Firavan Mahirin “Jalə sevgisi” kitabı haqqında düşüncələr
Akademik Yaşar Qarayev yazırdı ki, ədəbiyyat xalqın mənəvi yaddaşı, insanın isə daxili aləminin bədii tarixidir. Bu baxımdan hər yeni kitab təkcə müəllifin yaradıcılıq hesabatı deyil, həm də müasir ədəbi prosesə qoşulan yeni bir səsdir. Ədəbiyyatın inkişafı müxtəlif poetik dünyaların, fərqli duyumların və fərdi üslubların qarşılıqlı mövcudluğu ilə təmin olunur. Burada eynilik deyil, fərdilik qiymətlidir. Müasir Azərbaycan ədəbiyyatında öz qələmini sınayan müəlliflərdən biri də Firavan Mahirdir. Onun “Jalə sevgisi” adlı ikinci kitabı müəllifin poetik dünyasını daha yaxından tanımağa imkan yaradır. Poeziya və nəsr nümunələrinin toplandığı bu kitab müəllifin daxili aləmini, həyata və insana münasibətini, bədii düşüncə istiqamətini nümayiş etdirən bir nəşr təsiri bağışlayır. Firavan Mahir peşə etibarilə ingilis dili müəllimidir. Müxtəlif dillərin poetik imkanlarına bələdlik onun söz seçimində, ifadə dəqiqliyində və fikrin yığcam təqdimatında hiss olunur. O, uzun təsvirlərə deyil, qısa, lakin emosional yük daşıyan poetik ifadələrə üstünlük verir. Müəllif üçün söz yalnız informasiya vasitəsi deyil, həm də hissin estetik ifadəsidir. Kitabın əsas mövzu dairəsini sevgi təşkil edir. Ancaq bu sevgi yalnız romantik hiss kimi təqdim olunmur. Burada sevgi insanın mənəvi bütövlüyü, sədaqəti, həsrəti, həyatın faniliyi və daxili təmizliyi ilə vəhdətdə təqdim edilir. Müəllif lirik qəhrəmanın duyğularını təbii axarda təqdim etməyə çalışır və süni pafosdan uzaq durur. “Kədərli qadın” şeirində oxuyuruq: Kədəri gözündə gizlədən qadın, Qəmdən ürəyini sızladan qadın. Bir qara buludu dalınca salıb, Çiçək yanağından öpdürən qadın. Bu misralarda müəllif konkret bir obrazdan çıxış edərək Azərbaycan qadınının ümumiləşdirilmiş mənəvi portretini yaradır. Burada kədər zəiflik deyil, mənəvi gücün ifadəsidir. Tarixin ağır sınaqlarından keçmiş qadının dözümü, səbr və fədakarlığı poetik boyalarla təqdim olunur. Müəllif qadının daxili aləmini sentimental çalarlarla deyil, həyat həqiqətinin fonunda göstərməyə çalışır. Firavan Mahirin poetik təfəkkürü daha çox obrazlı deyimlərdə özünü göstərir: “Bir balaca ürək verdin, dərya boyda sevgi qoydun…” “Bəzən bir mehinlə sığal çəkirsən, dərdimi o mehin alıb aparır…” “Səssizliyi gəzirəm qəlbimin harayında…” “Payız gəldi həm havaya, həm ömrümə bu gecə…” Bu misralar müəllifin bədii düşüncəsinin əsas istiqamətini müəyyənləşdirir. O, böyük fəlsəfi mühakimələr irəli sürmür; əksinə, gündəlik duyğuların poetik mahiyyətini açmağa çalışır. Sadə sözlər onun qələmində emosional məna qazanır. Poeziyanın təsir gücü də məhz bu səmimiyyətdən doğur. Yaşar Qarayev yazırdı ki, əsl poeziya insanın mənəvi aləmini zənginləşdirən estetik hadisədir. Firavan Mahirin şeirlərində də diqqəti cəlb edən cəhətlərdən biri oxucunun duyğularına hesablanmış təbii lirizmdir. Bu lirizm pafosdan deyil, müəllifin daxili yaşantılarından qaynaqlanır. Kitaba daxil edilmiş hekayələr də müəllifin yaradıcılıq diapazonunun genişliyindən xəbər verir. Hadisələrin ardıcıllığı, obrazların xarakterik cizgiləri və müəllif təhkiyəsinin axıcılığı göstərir ki, Firavan Mahir yalnız poeziyada deyil, nəsrdə də özünü ifadə etmək istəyən müəllifdir. Hekayələrdə həyat müşahidəsi ilə emosional təəssüratın vəhdəti hiss olunur “Jalə sevgisi” müəllifin yaradıcılıq yolunda mühüm mərhələ hesab edilə bilər. Kitabda böyük poetik iddialardan daha çox səmimi hiss, daxili təmkin və insan ruhuna həssas münasibət diqqəti cəlb edir. Bu isə hər bir qələm sahibi üçün mühüm başlanğıcdır. Yaradıcılıq inkişaf etdikcə poetik təfəkkür də dərinləşir, obrazlar zənginləşir, sənətkar fərdiliyi daha aydın görünür. Firavan Mahirin bu kitabı göstərir ki, o, Azərbaycan poeziyasının milli ənənələrinə bağlı qalaraq öz poetik nəfəsini formalaşdırmağa çalışan müəlliflərdəndir. “Jalə sevgisi” oxucunu duyğuların təbii axarına dəvət edən, lirizmi və səmimiyyəti ilə seçilən bir kitab kimi dəyərləndirilə bilər.
USTAD ZÜLFİ VELLİDAĞIN 75 İLLİK YUBİLEYİ VƏ KİTAB TƏQDİMATI (Cəlilabadda ədəbi tədbir) Bu gün (26.06.2026) Cəlilabad şəhərində yerləşən Heydər Əliyev Mərkəzində Cəlilabad ədəbi mühitinin görkəmli nümayəndəsi, Cəlilabad Rayon Ağsaqqallar Şurasının İdarə Heyətinin üzvü, Turan Yazarlar Birliyinin üzvü, DGYTB Məsləhət Şurasının üzvü, “Həməşəra” və “Nizami Gəncəvi” Fəxri Diplomları, TYB-nin Ödülü və “Turan Ödülü” laureatı, veteran pedaqoq, ədəbiyyatşünas, ustad şairimiz Zülfi Vellidağın 75 illik yubileyi və yenicə işıq üzü görmüş “Qəlbimdən gələn səslər” adlı şeirlər kitabının təqdimat mərasimi keçirildi. Cəlilabad rayonunun tanınmış ziyalıları, Cəlilabad ədəbi mühitinin bir qrup nümayəndəsi, Azərbaycan Yazıçılar Birliyi və Turan Yazarlar Birliyinin bir qrup üzvləri, şəhid ailələri, habelə yazıçı və şairlərin, ədəbi təhlilçi, tənqidçi və ictimaiyyət nümayəndələrinin iştirakı ilə yüksək səviyyədə və səmimi aurada keçirilən tədbir Azərbaycan Respublikasının Dövlət Himninin səslənməsi, Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin Günü, həmçinin, əziz şəhidlərimizin anılması ilə başladı, ardınca tədbir iştirakçıları öz çıxışında Ustad Zülfi Vellidağın ziyalı şəxsiyyəti, rayonun elm və təhsil, eləcə də ədəbi mühitinə xidmətlərindən söz açaraq onun ədəbiyyat sahəsindəki xüsusi bacarığı və ustad mövqeini yüksək qiymətləndirdilər. TYB-nin üzvü, tanınmış yazar və bədii qiraətçi Adıgözəl müəllim Nuriyev və bədii qiraətçi, şair Müşahidə xanım Nərimanovanın aparıcılığı ilə davam edən tədbir boyu Ustad Zülfi Vellidağıın qələmə aldığı şeirlərdən müəyyən nümunələr qiraət edildi, həmçinin, tədbirin xüsusi qonaqları Cəlilabad Rayon İcra Hakimiyyətinin rəsmisi Varid Əsgərov, Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin deputatı, professor Elman Nəsirov, tanınmış şair, publisist, nasir, ictimai xadim və Türk dünyasının fəal söz adamlarından olan Əkbər Qoşalı, çağdaş Azərbaycan şeirinin öncüllərindən olan şair, tərcüməçi və essesit, eyni halda Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin beynəlxalq əlaqələr və tərcümə məsələləri üzrə katibi, Avropa Elm və Sənət Akademiyasının həqiqi üzvü Səlim Babullaoğlu, AYB Həmkarlar İttifaqının sədri, “Mustaqil.az” portalının baş redaktoru, AYB və AJB-nin üzvü, tanınmış kapitan, şair-publisist Faiq Balabəyli, Dünya Gənc Türk Yazarlar Birliyi (DGTYB) İctimai Birliyinin başqanı, şair-publisist İntiqam Yaşar və digər tanınmış qələm əhli və ziyalılar öz çıxışlarında Zülfi Vellidağın ədəbi yaradıcılığı, təhsil sahəsində yarım əsrlik faydalı xidməti və insani keyfiyyətlərindən danışdılar. Tədbirin davamında Əkbər Qoşalı tərəfindən Milli Məclisin İctimai Birliklər və Dini Qurumlar Komitəsinin sədri fəlsəfə doktoru Fazil Mustafanın təbrik məktubu, Səlim Babullaoğlu tərəfindən AYB-nin sədri, Azərbaycanın Xalq yazıçısı Anar Rzayev tərəfindən imzalanmış “Fəxri Diplom” və özü tərəfindən xüsusi tablo hədiyyəsi, İntiqam Yaşar tərəfindən DGTYB-nin xüsusi fəxri lövhəsi, fəlsəfə üzrə fəlsəfə doktoru, “Həməşəra” mətbu orqanının təsisçisi və baş redaktoru, AJB, AYB və TYB-nin üzvü, Turan Xalq yazarı, araşdırmaçı, tərcüməçi, yazıçı-publisist İlqar İsmayılzadə tərəfindən Ustad Zülfi Vellidağın 75 illik yubileyi və ədəbiyyat sahəsində xidmətlərinə görə “Nizami Gəncəvi” Fəxri Diplomu, Turan Yazarlar Birliyi tərəfindən ona verilmiş “Turan Xalq şairi” fəxri adına aid xüsusi lövhə, həmçinin, “Yazarlar” jurnalının baş redaktoru, tanınmış yazıçı, şair-publisist Zaur Ustac tərəfindən göndərilmiş “Əsrin yazarı” medalı və medalın xüsusi vəsiqəsi, “Sözün işığı” mətbu orqanının baş redaktoru Ədalət Salman tərəfindən Cəlilabad Rayon Veteranlar Təşkilatının Fəxri fərmanı, həmçinin, digər iştirakçıların xüsusi hədiyyələri təqdim edildi. Ustad şair Zülfi müəllim öz çıxışında ona göstərilən sayğı və diqqətə görə tədbir təşkilatçıları və iştirakçılarına, onu təltif etmiş və hədiyyə təqdim etmiş bütün əzizlərə səmimi minnətdarlığını, həm də bütün tədbir iştirakçılarından razılığını bildirdi. O, ən böyük hədiyyənin gözəl və səmimi insanlarla bir arada olmaqdan ibarət olduğunu bildirərək göstərilən bütün səmimi davranışlara görə hər kəsə təşəkkür etdi… Bu tədbirdə ustad şairin yenicə nəfis şəkildə nəşr edilmiş sayca ikinci şeirlər kitabından tədbir iştirakçılarına hədiyyə olundu. Tədbir xatirə şəkillərinin çəkilişi ilə yekunlaşdı…
“Yazarlar” olaraq biz də həmkarımızı təbrik edir, bütün həyat və fəaliyyətində yeni-yeni nailiyyətlər arzulayırıq! Uğurlarınız bol olsun! Xeyirli olsun!
ATLAZ SƏTİRLƏR… (Atlaz Rzayinin ilk şeirlər kitabının təqdimatı) Cəlilabad ədəbi mühitinin istedadlı xanım nümayəndələrindən olan, Turan Yazarlar Birliyinin üzvü, “Həməşəra” Fəxri Diplomu, “Ziyadar” Mükafatı, TYB-nin Ödülü və “Turan Ödülü” laureatı, bədii qiraətçi, yazıçı-şair Atlaz xanım Rzayinin poeziya sahəsində işıq üzü görmüş ilk kitabı təxminən 2022-ci ildə çap olunmuş və oxucularının görüşünə gəlmişdir. Burada həmin kitab barədə ümumi təqdimatla tanış oluruq:
Kitabın əsas məlumatları: Kitabın adı: “Atlaz sətirlər” (Şeirlər) Müəllif: Atlaz Rzayi Redaktor və korrektor: AYB-nin üzvü, şair Sevil Gül Nur Dizayner: Tünzalə Tağıyeva Ön söz: Gün Ay Ümid (AYB-nin üzvü, şair) Naşir: “Gənclik” nəşriyyatı, Bakı Nəşr olunduğu il: 2022 Çap növbəsi: Birinci Kağız formatı: 60×84 1/16 Tiraj: 100 ədəd Səhifə sayı: 68 səhifə.
Müəllifin qısa təqdimatı: Atlaz Həsənağa qızı (Atlaz Rzayi) 1991-ci ilin oktyabr ayının 26-da Azərbaycan Respublikasının Salyan rayonunun Yenikənd kəndində əslən Cəlilabaddan olan bir sadə ailədə dünyaya göz açmışdır. 1998-ci ildə Salman Cəfərov adına Yenikənd kənd tam orta məktəbinə getmiş və 2009-cu həmin məktəbi uğurla bitirərək orta təhsil haqqında Attestatını almışdır. Uşaq yaşlarından etibarən poeziya sahəsinə həvəs göstərmiş, müxtəlif mövzularda bir-birindən maraqlı şeirlər qələmə almışdır. Ədəbiyyat sahəsində “Atlaz Rzayi” təxəllüsü ilə tanınan bu xanım yazıçı-şair 2018-ci ildən etibarən müxtəlif internet portalları və dövrü mətbuatda öz şeirləri ilə çıxış etməkdədir. Atlaz Rzayi şairliklə yanaşı yazıçılıq və bədii qiraətlə də məşğuldur. İndiyədək bir çox tanınmış şairlərin şeirlərini səsləndirmiş, həmçinin, vətən uğrunda canından keçmiş 20-yə yaxın əziz şəhidlərimizlə bağlı məqalələr yazmışdır. 2025-ci ildə Cəlilabad ədəbi mühitinin xanım yazarları barədə respublika səviyyəsində ilk dəfə olaraq yazılıb işıq üzü görmüş “Qələm tutan incə əllər” kitabında onun həyat yolu və poeziya nümunələrindən danışılmışdır. Bundan əlavə, indiyədək bir çox antalogiya və ədəbi məcmuələrdə öz bədii ədəbiyyat nümunələri ilə uğurla çıxış etmişdir. Turan Yazarlar Birliyinin üzvüdür. Cəlilabad ədəbi mühitini layiqincə təmsil etdiyinə görə, “Həməşəra” Fəxri Diplomuna layiq görülmüşdür. Bundan əlavə, “Yazarlar” jurnalı tərəfindən məlum “Atlaz sətirlər” kitabına görə “Ziyadar” Mükafatı, həmçinin, Turan Yazarlar Birliyinin xüsusi ödülü və “Həməşəra” mətbu orqanı tərəfindən təsis edilmiş “Turan Ödülü” ilə təltif edilmişdir.
Kitab barədə: Bu kitab bədii qiraətçi və yazıçı-şair Atlaz Rzayinin 4 il öncə işıq üzü görmüş ilk şeirlər kitabıdır. Kitabın redaktoru və korrektoru Cəlilabad ədəbi mühitinin tanınmış nümayədəndələrindən olan Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, “Həməşəra” Fəxri Diplomu laureatı, şair Sevil Gül Nur, ön söz müəllifi isə AYB-nin üzvü, şair Gün Ay Ümiddir. Şair Gün Ay Ümid kitaba yazdığı ön sözdə Atlaz Rzayinin ədəbiyyat sahəsində iddiakar olmadığı, təkəbbürdən uzaq olan və eyni halda onu sözə ehmalca yanaşan bir xanım olaraq təqdim edir, onun şeirlərini uzunçuluqdan uzaq, həzin və xəfif adlandırır. O, həm də Atlaz xanımı heç kimin yaradıcılığına müdaxilə etmədən öz yolunda ürəyinin doğduğu şeiri qucaqlayanlardan biri olaraq vəsf etmişdir… Kitabda Atlaz Rzayinin təbiət, həyat, insan və sevgi kimi mövzularda sərbəst forma və heca vəznində olan 59 şeiri yer almışdır. Bu şeirlərdən yalnız biri (“Sevgi ömrü” adlı şeir) Xalq şairi Ramiz Rövşənə ithaf olunmuş, “Oxu bülbül” adlı digər şeiri isə görkəmli Azərbaycan şairi mərhum Bəxtiyar Vahabzadənin “Oxuma, bülbül” şeirinə cavab olaraq qələmə alınmışdır. Atlaz Rizayinin poeziya dünyasını ümumi baxımdan analiz etdikdə, onun sadəliklə yanaşı, həm də səmimi və ürək oxşayan olduğunu təsbit etmək mümkündür. Onun həyatda malik olduğu sadəlik, səfa-səmimiyyət və saflıq xüsusiyyətlərinin sanki qələmə aldığı şeirlərinə hopduğunu söyləmək olar. “Atlaz sətirlər” kitabında yer almış bir-birindən maraqlı və gözəl şeirlər bunu deməyə əsas verir. Bu baxımdan, kitabın adlanması da tam uyğun və dəqiq təsbitdir. Çünki atlaz (atlas) sözü lüğət baxımından ipək və ya sintetik liflərdən hazırlanmış, üzü hamar, çox parlaq və keyfiyyətli parça növüdür. Adətən paltarlar, astarlar və dekorativ ev tekstili üçün istifadə edilir, gözəllik, zəriflik və dəbdəbə simvolu kimi qəbul olunur. Bu parça növü öz parlaqlığı ilə tanınır, ona görə də təşbihlərdə hamar, işıltılı şeyləri təsvir etmək üçün “atlaz kimi” ifadəsi işlənir. Atlaz xanımın qələmə aldığı şeirlər də rəvan, sadə və zərif olduğundan kitabının “Atlaz sətirlər” adlanması tam uyğundur.
Arzu və diləklər: Bu təqdimatın sonunda Cəlilabad ədəbi mühitinin dəyərli xanım nümayəndəsi, Turan Yazarlar Birliyinin üzvü, bədii qiraətçi, yazıçı-şair Atlaz xanım Rzayiyə Ulu Tanrıdan uzun, sağlam və mənalı-məsud ömür, xoşbəxtlik və yeni-yeni yaradıcılıq uğurları arzulayıram!
İlqar İsmayılzadə (fəlsəfə üzrə fəlsəfə doktoru, “Həməşəra” mətbu orqanının təsisçisi və baş redaktoru, AJB, AYB və TYB-nin üzvü, TYB-nin İdarə Heyətinin üzvü, Turan Xalq yazarı, “Ziyadar” Mükafatı, “Qızıl Qələm” və “Zəfər” Media Mükafatları Laureatı, tərcüməçi, araşdırmaçı, yazıçı-publisist) 26.06.2026
Vətənin keşiyində dayanan qüdrətin, şərəfin və qəhrəmanlığın bayramı
26 İyun Azərbaycan xalqının tarixində xüsusi yer tutan, milli qürur və dövlətçilik ənənələrinin təcəssümü olan əlamətdar günlərdən biridir. Bu tarix Azərbaycan Respublikasında Silahlı Qüvvələr Günü kimi qeyd edilir və Vətənin müdafiəsi uğrunda xidmət göstərən bütün hərbçilərə, şəhidlərə, qazilərə və ordumuzun inkişafında əməyi olan insanlara ehtiramın ifadəsidir.
Azərbaycan Ordusunun əsası 1918-ci il iyunun 26-da Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin qərarı ilə qoyulmuşdur. Müstəqil Azərbaycan dövlətinin ilk nizami hərbi hissələrinin yaradılması xalqımızın dövlətçilik tarixində mühüm hadisə olmuşdur. Həmin dövrdə ölkənin ərazi bütövlüyünün qorunması, təhlükəsizliyin təmin olunması və milli maraqların müdafiəsi üçün güclü orduya olan ehtiyac dövlət rəhbərlərini bu mühüm addımı atmağa sövq etmişdi.
Lakin Azərbaycan Ordusunun müasir inkişaf mərhələsi xalqımızın Ümummilli Lideri Heydər Əliyevin adı ilə bağlıdır. 1993-cü ildə ölkədə yaranmış mürəkkəb ictimai-siyasi vəziyyətdə hakimiyyətə qayıdan Heydər Əliyev nizami və peşəkar ordunun formalaşdırılması istiqamətində mühüm islahatlar həyata keçirdi. Məhz onun təşəbbüsü ilə 1998-ci ildə imzalanmış fərmanla 26 İyun rəsmi olaraq Silahlı Qüvvələr Günü elan edildi.
Bu gün Azərbaycan Ordusu regionun ən güclü ordularından biri hesab olunur. Ordumuzun döyüş qabiliyyəti, texniki təchizatı, peşəkar kadr potensialı və vətənpərvər ruhu onun qüdrətinin əsas göstəriciləridir. Müasir silah və texnologiyalarla təchiz olunmuş Azərbaycan Silahlı Qüvvələri dövlətimizin müstəqilliyinin və təhlükəsizliyinin etibarlı təminatçısına çevrilmişdir.
2020-ci ildə baş vermiş və Azərbaycan xalqının şanlı tarixinin qızıl səhifəsinə çevrilmiş 44 günlük Vətən müharibəsi ordumuzun gücünü bütün dünyaya nümayiş etdirdi. Ali Baş Komandanın rəhbərliyi altında Azərbaycan əsgəri misilsiz qəhrəmanlıq göstərərək işğal altında olan torpaqlarımızı azad etdi, tarixi ədaləti bərpa etdi və xalqımızın illərlə həsrətində olduğu Zəfəri qazandı. Bu Qələbə Azərbaycan əsgərinin və zabitinin vətən sevgisinin, fədakarlığının və peşəkarlığının ən parlaq nümunəsidir.
Silahlı Qüvvələr Günü təkcə hərbçilərin peşə bayramı deyil, həm də xalqın öz dövlətinə, ordusuna və qəhrəman övladlarına olan sevgisinin təntənəsidir. Bu gün biz şəhidlərimizin müqəddəs xatirəsini dərin ehtiramla yad edir, qazilərimizin şücaəti qarşısında baş əyir, Vətənin keşiyində ayıq-sayıq dayanan bütün hərbçilərimizə minnətdarlığımızı bildiririk.
Azərbaycan əsgəri təkcə silah daşıyan bir insan deyil. O, xalqın qüruru, dövlətin dayağı, sərhədlərin keşiyində duran mətin iradənin simvoludur. Onun hər addımında Vətən sevgisi, hər nəfəsində torpağa bağlılıq, hər xidmətində isə dövlətə sədaqət yaşayır.
Bu əlamətdar gündə arzumuz budur ki, Azərbaycan daim güclü, qüdrətli və qalib olsun. Bayrağımız hər zaman yüksəklərdə dalğalansın, xalqımız sülh və əmin-amanlıq içində yaşasın. Ordumuzun gücü dövlətimizin gücü, əsgərimizin qətiyyəti isə xalqımızın sarsılmaz iradəsidir.
26 İyun – Silahlı Qüvvələr Günü münasibətilə bütün hərbçilərimizi, veteranlarımızı, qazilərimizi və Azərbaycan xalqını ürəkdən təbrik edir, şəhidlərimizə Allahdan rəhmət, qazilərimizə cansağlığı, ordumuza isə yeni-yeni uğurlar arzulayırıq.
Yaşasın Azərbaycan Ordusu! Yaşasın Müzəffər Azərbaycan!
Zaur Ustac poeziyasının mövzu və ideya xüsusiyyətlər
Müasir Azərbaycan poeziyasında milli ruhu, mənəvi dəyərləri və insan taleyini poetik düşüncə ilə birləşdirən müəlliflərdən biri də Zaur Ustacdır. Onun şeirləri yalnız duyğuların ifadəsi deyil, həm də cəmiyyətə ünvanlanan mənəvi çağırışdır. Şairin yaradıcılığında vətən sevgisi, ana obrazı, insanın daxili aləmi, milli kimlik və mənəvi kamillik kimi mövzular xüsusi yer tutur. Bu baxımdan Zaur Ustac poeziyası həm milli, həm də ümumbəşəri məzmun daşıyan poetik nümunələr toplusu kimi diqqəti cəlb edir. Azərbaycan ədəbiyyatı xalqın tarixi, milli kimliyi, mənəvi dəyərləri və estetik düşüncə tərzinin formalaşmasında mühüm rol oynayan zəngin mədəni irsdir. Bu irsin ən mühüm sahələrindən biri poeziyadır. Azərbaycan poeziyası əsrlər boyu cəmiyyətin ictimai-siyasi hadisələrini, insanın daxili aləmini, milli-mənəvi dəyərləri və ümumbəşəri idealları bədii söz vasitəsilə ifadə etmişdir. Hər bir dövrdə yaşamış şairlər öz yaradıcılığı ilə yalnız ədəbi prosesə deyil, həm də xalqın mənəvi dünyasının inkişafına təsir göstərmiş, dövrün ictimai fikrinin formalaşmasına mühüm töhfələr vermişlər. Müasir dövrdə də bu ənənə davam etdirilir və yeni nəsil şairlər klassik poeziyanın zəngin irsini müasir bədii düşüncə ilə sintez edərək Azərbaycan ədəbiyyatını yeni ideya və mövzularla zənginləşdirirlər. Müasir Azərbaycan poeziyasında özünəməxsus yaradıcılıq dəst-xətti ilə seçilən müəlliflərdən biri Zaur Ustacdır. Onun poetik irsi müxtəlif mövzu dairəsini əhatə etməsi, milli və ümumbəşəri dəyərlərin vəhdətdə təqdim olunması, sadə, lakin təsirli bədii dili ilə diqqəti cəlb edir. Şairin əsərlərində vətən sevgisi, milli birlik, mənəvi kamillik, ana obrazı, ailə dəyərləri, insanın daxili aləmi, cəmiyyət qarşısında məsuliyyət hissi və humanizm kimi mövzular xüsusi yer tutur. Bu mövzular yalnız poetik təsvir vasitəsi deyil, həm də müəllifin dünyagörüşünün, həyat fəlsəfəsinin və vətəndaş mövqeyinin ifadəsi kimi çıxış edir. Zaur Ustacın poeziyası müasir dövrün sosial-mədəni reallıqları ilə milli ədəbi ənənələrin üzvi vəhdətini əks etdirir. Onun şeirlərində keçmişə ehtiram, bu günün problemlərinə həssas münasibət və gələcəyə nikbin baxış bir-birini tamamlayır. Şair oxucunu təkcə emosional təsir altında saxlamır, həm də onu milli-mənəvi dəyərlər, vətəndaşlıq mövqeyi, insanlıq prinsipləri və mənəvi məsuliyyət haqqında düşünməyə sövq edir. Məhz bu xüsusiyyətlər onun yaradıcılığını müasir Azərbaycan poeziyasında fərqləndirən əsas cəhətlərdəndir. Zaur Ustacın şeirlərində diqqəti cəlb edən əsas xüsusiyyətlərdən biri də poetik fikrin səmimiliyi və təbiiliyidir. Müəllif mürəkkəb bədii konstruksiyalara deyil, sadə, anlaşıqlı və obrazlı ifadə vasitələrinə üstünlük verir. Bu isə onun əsərlərinin müxtəlif yaş və peşə qruplarından olan oxucular tərəfindən maraqla qarşılanmasına şərait yaradır. Şair xalq danışıq dilinin imkanlarından, milli folklor elementlərindən və klassik Azərbaycan poeziyasının bədii ənənələrindən yaradıcı şəkildə istifadə etməklə özünəməxsus üslub formalaşdırmışdır. Müasir ədəbiyyatşünaslıq baxımından Zaur Ustac yaradıcılığının tədqiqi həm nəzəri, həm də praktik əhəmiyyət daşıyır. Onun poeziyasının mövzu və ideya xüsusiyyətlərinin araşdırılması müasir Azərbaycan poeziyasında gedən inkişaf meyillərini müəyyənləşdirməyə, milli bədii düşüncənin istiqamətlərini qiymətləndirməyə və şairin ədəbi prosesdə tutduğu mövqeyi daha dəqiq müəyyən etməyə imkan verir. Zaur Ustac poeziyasının mövzu və ideya xüsusiyyətlərini sistemli şəkildə təhlil etmək, onun yaradıcılığında aparıcı mövzuları, bədii-estetik prinsipləri, poetik üslubunu və ifadə etdiyi ideyaları araşdırmaq Azərbaycan ədəbiyyatı üçün olduqca əhəmiyyətlidir. Şairin əsərlərində vətənpərvərlik, milli-mənəvi dəyərlər, insan və cəmiyyət münasibətləri, ana obrazı, təbiət və məhəbbət motivləri elmi-nəzəri aspektdən dəyərləndirilmişdir. Zaur Ustac poeziyasının ən aparıcı mövzularından biri vətəndir. Şair vətəni yalnız coğrafi məkan kimi deyil, xalqın yaddaşı, tarixi və mənəvi varlığı kimi təqdim edir. Onun şeirlərində Azərbaycan torpağına bağlılıq, milli birlik və xalqın gələcəyinə inam güclü şəkildə hiss olunur. Vətən mövzusu şair üçün sadəcə tərənnüm obyekti deyil, həm də vətəndaş məsuliyyətinin ifadəsidir. Onun şeirlərində torpağa sevgi ilə yanaşı, onu qorumağın vacibliyi də vurğulanır. Şair oxucunu milli dəyərlərə sahib çıxmağa, keçmişi unutmamağa və gələcək qarşısında məsuliyyət hiss etməyə çağırır. Zaur Ustac yaradıcılığında ana mövzusu xüsusi emosional yük daşıyır. Ana onun poeziyasında yalnız ailənin dayağı deyil, həm də mərhəmətin, şəfqətin və mənəvi saflığın rəmzidir. Şair ana obrazı vasitəsilə insanın ən təmiz duyğularını ifadə edir. Bu mövzuda yazılmış şeirlərində səmimilik və daxili istilik üstünlük təşkil edir. Ana həm övladın ilk müəllimi, həm də milli-mənəvi dəyərlərin daşıyıcısı kimi təqdim olunur. Beləliklə, ana obrazı fərdi məna çərçivəsindən çıxaraq ümummilli məna qazanır. Şairin poeziyasında insanın mənəvi dünyası geniş şəkildə əks olunur. O, insanın vicdanı, ədalət hissi, xeyirxahlığı və cəmiyyət qarşısında məsuliyyəti haqqında düşüncələrini poetik dillə ifadə edir. Zaur Ustac üçün insanın böyüklüyü onun maddi imkanları ilə deyil, mənəvi keyfiyyətləri ilə ölçülür. Şair yaradıcılığında cəmiyyətdə rast gəlinən laqeydlik, ədalətsizlik və mənəvi aşınma hallarına da toxunur. Lakin o, ümidsizlik yaratmır; əksinə, insanın özünü dəyişməsi və yaxşılığa yönəlməsi ideyasını ön plana çəkir. Zaur Ustac poeziyasında təbiət canlı və duyğulu şəkildə təsvir edilir. Təbiət mənzərələri şairin daxili aləmi ilə vəhdətdə təqdim olunur. Bahar, yağış, dağ, çay və digər təbiət obrazları insan ruhunun müxtəlif hallarını ifadə edən poetik vasitələrə çevrilir. Məhəbbət mövzusu da onun yaradıcılığında mühüm yer tutur. Bu məhəbbət yalnız romantik hiss kimi deyil, insana, həyata və gözəlliyə sevgi kimi təqdim edilir. Şair məhəbbəti insanı saflaşdıran və mənən yüksəldən qüvvə hesab edir. Zaur Ustac poeziyasının başlıca ideyası mənəvi kamillikdir. Şair insanın öz vicdanına sadiq qalmasını, xeyirxahlığı və ədaləti həyat prinsipi seçməsini vacib sayır. Onun şeirlərində milli kimliyin qorunması, ana dilinə sevgi və gənc nəslin mənəvi dəyərlər əsasında yetişməsi ideyaları da geniş yer tutur. Bu poeziyada humanizm əsas xətt kimi görünür. İnsan sevgisi, mərhəmət, birlik və qarşılıqlı hörmət kimi dəyərlər şairin poetik düşüncəsinin mərkəzində dayanır. Zaur Ustacın şeirlərinin diqqətçəkən cəhətlərindən biri sadə və anlaşıqlı dildir. O, mürəkkəb ifadələrdən çox, səmimi və təsirli poetik nitqə üstünlük verir. Xalq dilinin imkanlarından, obrazlı ifadələrdən və emosional intonasiyadan məharətlə istifadə etməsi onun şeirlərini oxucuya yaxınlaşdırır. Şairin üslubunda lirizm, səmimilik və düşüncə dərinliyi bir-birini tamamlayır. Bu xüsusiyyətlər onun poeziyasına həm estetik gözəllik, həm də mənəvi təsir gücü qazandırır. Zaur Ustacın “Vətən” şeirində vətən sevgisi yüksək emosional çalarlarla ifadə olunur. Şair vətəni insanın mənəvi dayağı və kimliyinin ayrılmaz hissəsi kimi təqdim edir. Şeirdə vətənə bağlılıq təkcə hiss kimi deyil, vətəndaşlıq borcu kimi də dəyərləndirilir. “Ana” şeirində müəllif ana obrazını müqəddəslik, mərhəmət və sonsuz fədakarlıq rəmzi kimi təqdim edir. Şeirin əsas ideyası anaya sevgi və ehtiramın insanın mənəvi kamilliyinin göstəricisi olmasıdır. Şəhid baş leytenant Fərid Güloğlan oğlu Əhmədova həsr etdiyi “Şəhidim” şeirində Vətən uğrunda canından keçən qəhrəmanların əziz xatirəsi böyük ehtiramla yad edilir. Şair şəhidliyi xalqın qəhrəmanlıq salnaməsinin ayrılmaz hissəsi kimi təqdim edir və gənc nəslə vətənpərvərlik ruhu aşılayır. “Azərbaycan” şeirində müəllif doğma yurdun təbiətini, tarixini və milli ruhunu poetik boyalarla təsvir edir. Şeirdə Azərbaycan xalqının birliyi, dövlətçilik ənənələri və gələcəyə inam əsas ideya xəttini təşkil edir. Bu nümunələr göstərir ki, Zaur Ustacın poeziyasında vətən, ana, milli-mənəvi dəyərlər və insan amili aparıcı mövzulardır. Şair bu mövzuları sadə, səmimi və obrazlı dillə ifadə edərək oxucuda güclü emosional təsir yaradır. Zaur Ustacın yaradıcılığında vətən, şəhidlik, ana sevgisi və milli-mənəvi dəyərlər əsas mövzu istiqamətlərini təşkil edir. Bu xüsusiyyətlər şairin müxtəlif şeirlərində öz bədii ifadəsini tapmışdır. Zaur Ustacın ən təsirli şeirlərindən biri olan “Can ay ana…” əsəri şəhidlik mövzusuna həsr edilmişdir. Şeir Azərbaycan Milli Qəhrəmanı Polad Həşimovun xatirəsinə ithaf olunmuşdur. Əsərdə ana obrazı təkcə bir insanın anası kimi deyil, bütün şəhid analarının ümumiləşdirilmiş simvolu kimi təqdim edilir. Şair təkrar olunan “Can ay ana…” müraciəti ilə əsərin emosional təsirini gücləndirir, ananın kədəri ilə xalqın qürur hissini vəhdətdə təqdim edir. Əsərin əsas ideyası Vətən uğrunda canından keçən insanların ölməzliyi və şəhid analarına sonsuz ehtiram hissidir. Zaur Ustacın “Sevin ki, seviləsiz…” kitabında toplanmış şeirlərdə insanpərvərlik, həyat sevgisi və mənəvi saflıq əsas ideya xəttini təşkil edir. Müəllif insan münasibətlərində qarşılıqlı hörmətin, sevginin və xeyirxahlığın cəmiyyətin inkişafı üçün vacibliyini vurğulayır. Şair oxucunu həyata nikbin baxmağa və mənəvi dəyərləri qorumağa çağırır. “Otuz ildir əldə qələm” kitabı müəllifin uzun illər ərzində formalaşmış poetik dünyagörüşünü əks etdirir. Burada vətənpərvərlik, milli kimlik, zaman, insan taleyi və yaradıcılıq məsuliyyəti kimi mövzular geniş yer alır. Şair bədii sözü milli-mənəvi dəyərlərin qorunmasına xidmət edən mühüm vasitə kimi qiymətləndirir.
Bu nümunələrin təhlili göstərir ki, Zaur Ustac poeziyasının əsas ideya istiqamətləri vətənə sədaqət, milli-mənəvi dəyərlərin qorunması, şəhidlik zirvəsinin ucalığı, ana məhəbbətinin müqəddəsliyi və humanizm prinsipləridir. Onun poetik dili sadə, səmimi və obrazlı olmaqla oxucunun duyğularına birbaşa təsir edir. Məhz bu xüsusiyyətlər Zaur Ustacı müasir Azərbaycan poeziyasında özünəməxsus yaradıcılıq üslubuna malik şairlərdən biri kimi səciyyələndirməyə əsas verir. Zaur Ustac poeziyası müasir Azərbaycan ədəbiyyatında milli ruhu, vətən sevgisini və mənəvi dəyərləri yaşadan əhəmiyyətli yaradıcılıq nümunələrindəndir. Onun şeirlərində vətən, ana, insan, məhəbbət və mənəvi kamillik mövzuları vahid ideya xətti ətrafında birləşir. Sadə, səmimi və obrazlı poetik dili isə bu yaradıcılığı geniş oxucu auditoriyası üçün təsirli və yaddaqalan edir. Zaur Ustac poeziyası həm milli ədəbi ənənələrin davamı, həm də müasir dövrün mənəvi problemlərinə poetik münasibət kimi qiymətləndirilə bilər. Zaur Ustacın poeziyası müasir Azərbaycan ədəbiyyatında milli-mənəvi dəyərlərin, vətənpərvərlik ideyalarının və humanist düşüncənin bədii ifadəsini özündə birləşdirən əhəmiyyətli yaradıcılıq nümunələrindən biridir. Şair öz poetik dünyagörüşünü xalqın tarixi yaddaşı, milli kimliyi və mənəvi irsi ilə əlaqələndirərək oxucuya yalnız estetik zövq deyil, həm də dərin ictimai və mənəvi düşüncə təqdim edir. Onun poeziyasında irəli sürülən ideyalar müasir dövrün çağırışları ilə səsləşir, insanı milli dəyərlərə bağlı olmağa, mənəvi saflığı qorumağa və cəmiyyət qarşısında məsuliyyət hissini unutmamağa səsləyir. Zaur Ustac yaradıcılığının əsas mövzu istiqamətlərini vətən sevgisi, milli birlik, ana obrazı, ailə dəyərləri, insanın daxili aləmi, təbiət, məhəbbət və mənəvi kamillik təşkil edir. Bu mövzular bir-birindən ayrı deyil, vahid ideya xətti ətrafında birləşərək müəllifin həyat fəlsəfəsini və bədii-estetik baxışlarını əks etdirir. Şair hər bir mövzuya yalnız emosional yanaşmır, eyni zamanda onu fəlsəfi və mənəvi müstəvidə qiymətləndirərək oxucuda düşünmək, nəticə çıxarmaq və öz mövqeyini müəyyənləşdirmək ehtiyacı yaradır. Zaur Ustacın poeziyasında vətən anlayışı yalnız doğma torpağa məhəbbət hissi ilə məhdudlaşmır. Bu anlayış milli kimliyin qorunması, tarixi yaddaşa hörmət, dövlətçilik düşüncəsi və gələcək nəsillərin milli ruhda tərbiyə olunması ideyaları ilə sıx bağlıdır. Şair vətən sevgisini insanın ən ali mənəvi borcu kimi təqdim edir və bu ideyanı müxtəlif poetik obrazlar, bədii təsvir vasitələri və emosional ifadələrlə zənginləşdirir. Zaur Ustac poeziyasında ana obrazı da xüsusi məna yükü daşıyır. Ana yalnız ailə institutunun deyil, bütövlükdə xalqın mənəvi dəyərlərinin, milli yaddaşının və əxlaqi prinsiplərinin daşıyıcısı kimi təqdim edilir. Bu baxımdan şair ana obrazını yüksək mənəvi ideal səviyyəsinə yüksəldərək ona ümumbəşəri məna qazandırır. Şairin yaradıcılığında humanizm və insanpərvərlik ideyaları aparıcı yer tutur. O, insanın mənəvi saflığını, vicdanını, ədalət hissini və cəmiyyət qarşısında məsuliyyətini ən ali dəyərlər kimi qiymətləndirir. Müəllif oxucunu xeyirxahlığa, mərhəmətə, qarşılıqlı hörmətə və mənəvi kamilliyə çağırır. Bu xüsusiyyətlər onun poeziyasının tərbiyəvi və ictimai əhəmiyyətini daha da artırır. Zaur Ustacın bədii dili sadə, səlis və axıcı olmaqla yanaşı, yüksək obrazlılıq və ifadəlilik xüsusiyyətlərinə malikdir. O, xalq dilinin zəngin imkanlarından, milli folklor motivlərindən, klassik Azərbaycan poeziyasının bədii ənənələrindən yaradıcı şəkildə istifadə edərək özünəməxsus poetik üslub formalaşdırmışdır. Bu üslub həm peşəkar ədəbiyyatşünasların, həm də geniş oxucu kütləsinin marağına səbəb olur və onun yaradıcılığının uzunömürlü olmasını təmin edən əsas amillərdən biri kimi çıxış edir. Zaur Ustac müasir Azərbaycan poeziyasında özünəməxsus yaradıcılıq mövqeyi olan müəlliflərdən biridir. Onun poeziyası milli-mənəvi dəyərlərin qorunmasına, gənc nəslin vətənpərvərlik ruhunda formalaşmasına, humanist ideyaların təbliğinə və Azərbaycan ədəbi ənənələrinin inkişafına mühüm töhfə verir. Şairin əsərləri yalnız bədii-estetik baxımdan deyil, həm də mənəvi, sosial və tərbiyəvi aspektdən dəyərli mənbə hesab oluna bilər. Zaur Ustac poeziyası mövzu zənginliyi, ideya dərinliyi, milli ruhu, humanist məzmunu və özünəməxsus bədii üslubu ilə müasir Azərbaycan ədəbiyyatında xüsusi yer tutur. Onun yaradıcılığının gələcəkdə daha geniş elmi-nəzəri aspektdə araşdırılması, ayrı-ayrı poetik əsərlərinin müqayisəli təhlili və Azərbaycan ədəbi prosesində tutduğu mövqenin sistemli şəkildə öyrənilməsi müasir ədəbiyyatşünaslıq üçün aktual istiqamətlərdən biri kimi qiymətləndirilə bilər.
Sonda qeyd etmək istərdim ki, məqaləyə əlavə edilən “Zaur Ustaca” adlı şeir bu məqalənin müəllifi tərəfindən yazılmışdır. Şeir Zaur Ustacın yaradıcılığından doğan təəssüratların, onun ədəbi fəaliyyətinə və mənəvi dəyərlərinə bəslənilən ehtiramın bədii ifadəsidir.
Zaur Ustaca Şeiriyyət eşqiylə çıxdın bu yola, Qələmin nur oldu zaman içində. Vətən sevgisindən yazdın ürəkdən, İz qoydun hər kəlmə, güman içində. *** Ulu bir ulusun şairi oldun, Qarabağ nəfəsi titrər sözündə… Yurdun ağrısı da, sevinci də var, Həsrətdən süzülən qəmli gözündə. *** Kəlməndən mərhəmət boylanır hər an, Ana məhəbbəti könlündə çiçək. Sözünə güvənir bu doğma Vətən, Bilir, doğru yola çağırır ürək… *** Xalqının ruhunu oxşayan qələm, Çıxdığı səfərdə heç vaxt yorulmaz. Sənin poeziyan nurlu bir aləm, Hər zaman parlayar, heç zaman solmaz! *** Nə şöhrət aradın, nə də ki, alqış, Sözünlə ucaltdın öz heykəlini. Qələmin yaşatdı qədim bir yurdu, Qurmusan ulusun söz heykəlini. *** Ədəbiyyat üçün çəkdiyin zəhmət, Qalacaq yaddaşda silinməz iztək. Zaur Ustac adı, sözə sədaqət, Daim yaşayacaq müqəddəs söztək! *** Qoy sözün sabaha işıq aparsın, Yeni nəslə olsun mənəvi çıraq. Şair ömrü bitməz, yaşar sözüylə, Sözün çox yaşasın, olsun min budaq!
Bu günlərdə “İmza” nəşriyyatında gənc ədəbiyyat araşdırıcısı Ulduz Uralayın “Səməd Ağaoğlunun hekayələrində avtobioqrafizm və özgələşmə” adlı kitabı nəşr olunub. Azərbaycan ədəbiyyyatşünaslığında Səməd Ağaoğlu haqqında ilk monoqrafik araşdırma olan, nəfis şəkildə yayınlanmış kitabın elmi redaktoru filologiya elmləri doktoru, professor Vaqif Sultanlı, rəyçiləri isə Bakı Dövlət Universitetinin dosenti Samirə Məmmədli, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Aygün Zəki və tənqidçi-publisist Fidan Vahiddir.
XX yüzil Azərbaycan mühacirət ədəbiyyatının və Türkiyə nəsrinin görkəmli təmsilçilərindən olan, böyük mütəfəkkir Əhməd bəy Ağaoğlunun doğma övladı Səməd Ağaoğlunun bədii və ictimai-siyasi fəaliyyəti son illərdə tədqiqatçıların diqqətini çəksə də, onun hekayələrinin avtobioqrafizm və özgələşmə kontekstində ayrıca monoqrafik səviyyədə araşdırılması bu istiqamətdə atılmış mühüm addım kimi dəyərrləndirilə bilər. Yeni nəşr, eyni zamanda, Azərbaycan mühacirət ədəbiyyatının daha dərindən öyrənilməsi və gələcək tədqiqatların genişlənməsi üçün mühüm imkanlar açır.
Kitaba yazdığı “Səməd Ağaoğlunun hekayələrində özgələşmə problemi və ekzistensial böhran” ön sözdə filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Samirə Məmmədli düşüncələrini belə ümumiləşdirir: “Səməd Ağaoğlunun hekayə yaradıcılığı türk ədəbiyyatında fərdin daxili dramını və mənəvi böhranlarını ən çılpaq, ən dərindən işləyən nadir nümunələrdəndir. Yazıçının hekayələrində böyük ustalıqla toxunduğu özgələşmə problemi sadəcə dövrün sosioloji və ya siyasi şərtlərindən doğan keçici bir narahatlıq deyil. Bu özgələşmə, insanın yer üzündəki mövcudluq şərtləri ilə, onun daxili mənliyi və xarici dünya arasındakı əbədi və əzəli uçurumla bağlı olan ekzistensial bir böhrandır”.
Monoqrafiyada Səməd Ağaoğlunun zəngin bədii irsi ədəbi tənqidin çağdaş metodları əsasında araşdırılır, onun hekayələrində avtobioqrafik elementlərin mahiyyəti, fərdi yaddaşın bədii təcəssümü və özgələşmə probleminin çeşidli təzahürləri geniş şəkildə çözülür. Müəllif yazıçının əsərlərini yalnız estetik baxımdan deyil, həm də mühacirət psixologiyası, kimlik axtarışları və fərdin cəmiyyətlə münasibətləri kontekstində dəyərləndirir.
Monoqrafiyada Səməd Ağaoğlunun həyat yolu ilə bədii yaradıcılığı arasındakı əlaqələr sistemli şəkildə izlənilir, onun hekayələrində tarixi yaddaşın, şəxsi taleyin, mühacirət ağrılarının və mənəvi təcridin bədii ifadə formaları üzə çıxarılır. Özəlliklə, yazıçının qəhrəmanlarının daxili dünyasında müşahidə olunan özgələşmə duyğusunun sosial, psixoloji və fəlsəfi aspektləri elmi-nəzəri müstəvidə şərh edilir.
Bəzən bir tədbir sadəcə tədbir olmur. O, keçmişlə bu gün arasında mənəvi körpü yaradır, yaddaşlarımızı təzələyir, qəhrəmanlarımızı yenidən xatırladır və gələcək nəsillərə ötürüləcək dəyərləri bir daha ön plana çıxarır. 24 iyun 2026-cı il tarixində keçirilən “Müharibə xatirələri qazilərin dilindən” kitabının təqdimat mərasimi də məhz belə yaddaqalan və mənalı tədbirlərdən biri oldu. Bu görüş yalnız yeni bir kitabın təqdimatı deyil, həm də Vətən uğrunda canından, sağlamlığından keçmiş qəhrəmanlarımıza göstərilən ehtiramın, minnətdarlığın və hörmətin ifadəsi idi. Kitabda 44 qazinin döyüş yolu və onların müharibə xatirələri toplanıb. Bu xatirələr sadəcə hadisələrin təsviri deyil, xalqımızın qəhrəmanlıq tarixinin canlı səlnaməsidir. Hər bir xatirədə Vətən sevgisi, fədəkarlıq, mübarizə əzmi, dostluq, birlik və qələbəyə inam hiss olunur. Bu gün qürurla yaşadığımız Zəfərin arxasında məhz belə igid Vətən oğulllarının göstərdiyi şücaət dayanır. Bu Zəfər eyni zamanda xalqımızın sarsılmaz birliyinin, dövlətimizin gücünün, Müzəffər Ali Baş Komandanın qətiyyətli rəhbərliyinin və rəşadətli Azərbaycan Ordusunun peşəkarlığının nəticəsidir. Bu gün qalib ölkənin vətəndaşları olaraq yaşadığımız qürur hissi şəhidlərimizin müqəddəs qanı, qazilərimizin fədakarlığı və xalqımızın dəmir yumruq kimi birliyi sayəsində mümkün olmuşdur. Onların yaşadıqları, gördükləri və hiss etdikləri isə gələcək nəsillər üçün böyük mənəvi məktəbdir. Tarix yalnız arxivlərdə qorunan sənədlərlə yazılmır. Tarix həm də onu yaşayan insanların yaddaşında, xatirələrində və həyat hekayələrində yaşayır. Məhz buna görə də “Müharibə xatirələri qazilərin dilindən” kitabı xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu əsər gələcək nəsillərin müharibənin reallıqlarını, qəhrəmanlarımızın keçdiyi şərəfli yolu birbaşa onların öz dilindən öyrənməsinə imkan yaradır. Eyni zamanda milli yaddaşımızın qorunmasına xidmət edən qiymətli bir mənbədir. Təqdimat mərasimində iştirak etmək və öz fikirlərimi bölüşmək mənim üçün böyük məmnunluq idi. Tədbirin yüksək səviyyədə təşkili, zəngin proqramı, təsirli çıxışları və səmimi atmosferi hər bir iştirakçının qəlbində dərin iz buraxdı. Tədbir boyunca səsləndirilən fikirlər, nümayiş etdirilən kompozisiyalar və yaşanan duyğular bir daha göstərdi ki, xalqımız öz qəhrəmanlarını unutmur, onların xidmətlərini yüksək qiymətləndirir. Xüsusilə şəhid ailələrinə və qazilərimizə göstərilən diqqət və ehtiram məni çox təsirləndirdi. Şəhid valideynlərinin çıxışlarını dinləmək həm qürurverici, həm də kövrək anlar yaşatdı. Onların övladları haqqında danışarkən hiss etdikləri qürur, eyni zamanda ürəklərində daşıdıqları ağrı hər kəsə qəhrəmanlarımızın hansı böyük fədakarlıqlar hesabına tarix yazdıqlarını bir daha xatırlatdı. Bu çıxışlar bir daha göstərdi ki, şəhidlərimizin və qazilərimizin adı xalqımızın yaddaşında daim yaşayacaq. Bu gün qazilərimizə diqqət və qayğı göstərmək təkcə dövlətin deyil, bütövlükdə cəmiyyətin mənəvi borcudur. Çünki qazilərimiz Vətən uğrunda sağlamlıqlarını qurban vermiş insanlardır. Onların həyat yolu, mübarizə əzmi və vətənpərvərlik nümunəsi gənclərimiz üçün örnəkdir. Qazilərimizə göstərilən hər bir diqqət əslində Vətənə, dövlətə və milli dəyərlərimizə göstərilən hörmətin ifadəsidir. Belə layihələr və tədbirlər insanların bir araya gəlməsinə, milli-mənəvi dəyərlərimizin qorunmasına və gələcək nəsillərə çatdırılmasına xidmət edir. Bu cür təşəbbüslər cəmiyyətimizdə vətənpərvərlik ruhunu gücləndirir, birlik və həmrəyliyimizi möhkəmləndirir. Xüsusilə gənc nəslin qəhrəmanlarımızı tanıması, onların keçdiyi yolu öyrənməsi və bu dəyərlər üzərində formalaşması üçün belə layihələrin əhəmiyyəti danılmazdır. Bu dəyərli layihənin ərsəyə gəlməsində böyük zəhməti olan layihə rəhbəri, Naxçıvan Muxtar Respublikası Qazilər İctimai Birliyinin sədri, İkinci Qarabağ müharibəsi qazisi, Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin deputatı Təbriz Zeynalova, eləcə də Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, şair- publisist, kitabın müəllifi Rəqsanə Tapdıqlıya səmimi təşəkkürümü bildirirəm. Onların gördüyü iş yalnız bir kitabın hazırlanması deyil, həm də qəhrəmanlarımızın xatirəsinin yaşadılmasına, onların gələcək nəsillərə çatdığılmasına verilən dəyərli töhfədir. Əminəm ki, “Müharibə xatirələri qazilərin dilindən” kitabı yalnız bu günün deyil, gələcək nəsillərin də müraciət edəcəyi qiymətli mənbələrdən biri olacaq. Bu kitab qəhrəmanlarımızın keçdiyi şərəfli yolu yaşadacaq, onların xatirəsini daim diri saxlayacaq və gənclərimizdə vətənpərvərlik hissinin daha da güclənməsinə xidmət edəcəkdir. Qəhrəmanlarımızın xatirəsini yaşatmaq, qazilərimizə və şəhid ailələrinə ehtiram göstərmək hər birimizin mənəvi məsuliyyətidir. Çünki Vətən üçün edilən fədakarlıq unudulmamalı, qəhrəmanlarımızın adı daim hörmət və ehtiramla anılmalıdır. Onların yazdığı qəhrəmanlıq dastanı xalqımızın qürurvmənbəyidir. Bu gün müstəqil, güclü və qalib ölkədə yaşamağımızın arxasında şəhidlərimizin müqəddəs qanı, qazilərimizin fədakarlığı, xalqımızın birliyi və dövlətimizin qətiyyətli iradəsi dayanır. Bu müqəddəs irsi qorumaq və gələcək nəsillərə çatdırmaq isə hər birimizin üzərinə düşən ən şərəfli vəzifələrdən biridir. Tədbirdən fotolar:
Başqalarında nəyə qıcıqlanırsan? Cavab sənin içində gizlidir
Dayan və bir anlıq düşün: Başqalarında səni ən çox qıcıqlandıran şey nədir? Tənbəllik? Yalançılıq? Yaltaqlıq? Həddindən artıq yemək? Bəlkə də arıq olmaq? Qəribədir ki, hər insanda qıcıq yaradan xüsusiyyətlər fərqli olur. Xatırlayıram ki, tələbəlik illərimdə bəzi tələbələrə qıcıqlanırdım. Onlar mütəmadi gecikirdilər, dərsi o qədər də əhəmiyyətli hesab etmirdilər. O vaxt düşünürdüm ki, bu, normal reaksiyadır. İnsan məsuliyyətli olmalıdır. Ağlımdan belə keçmirdi ki, mənim reaksiyamın bu qədər kəskin olması normal deyil. Bəs niyə məhz mən bu qədər qıcıqlanırdım? Kiminsə məsuliyyətsiz olmasının mənə nə aidiyyəti var idi? Bunun fərqində deyildim və üzərində düşünmürdüm. Ta ki, K. Q. Yunqun “kölgə” anlayışı ilə tanış olana qədər. Karl Yunq deyirdi: “Başqasında sizi ən çox qıcıqlandıran şey, sizin öz kölgəniz ola bilər.” Bəs kölgə nədir? Yunqa görə kölgə insanın özündə görmək istəmədiyi, inkar etdiyi, utandığı və ya qorxduğu bütün xüsusiyyətlərin toplusudur. Bunlar yox olmur, sadəcə şüurun dərinliklərinə basdırılır. Qısacası, hər insanda xəsislik, ədalətsizlik, yalançılıq, məsuliyyətsizlik, aqressiya və buna bənzər xüsusiyyətlər var. Sadəcə, biz uşaqlıqdan etibarən bəzi tərəflərimizi qəbul etməməyi öyrənirik. Onlar isə yox olmur, sadəcə fərqli formalarda üzə çıxırlar. Yunqun ən maraqlı fikirlərindən biri də budur ki, kölgə yalnız mənfi xüsusiyyətlərdən ibarət deyil. Qaranlıq kölgə Bunlar cəmiyyətin qəbul etmədiyi hisslər və davranışlardır: qəzəb, qısqanclıq, tamah, eqoizm, nəzarət istəyi, aqressivlik, bəzi cinsi istəklər və s. Qızıl kölgə Bu isə daha az danışılan, amma çox vacib olan anlayışdır. Bəzən insan müsbət xüsusiyyətlərini də basdırır: “Mən istedadlı ola bilmərəm.” “Lider olmaq mənə yaraşmaz.” “Bu qədər sevinmək düzgün deyil.” Kölgə haqqında araşdırdıqdan sonra başa düşdüm ki, əslində məsuliyyətsizlik mənim özümdə qəbul etmədiyim tərəfdir. Uşaqlıqdan “sən məsuliyyətlisən”, “tənbəllik sənə yaraşmaz”, “hər şeyi vaxtında etməlisən” kimi cümlələri eşidərək daxilimdəki məsuliyyətsiz tərəfi susdurmuşam. Başqalarında həmin xüsusiyyəti görəndə isə bu, mənə özümü xatırladır. Mən onu qəbul etmədiyim üçün əsəbiləşirəm. Psixologiyada bu mexanizm proyeksiya adlanır. Həddindən artıq nəzarətçi biri başqalarını “özbaşına” olduqları üçün tənqid edir. Öz eqoizmini görməyən biri hər kəsi “xudbin” adlandırır. Dərinliyində qaydaları pozmaq istəyən biri isə qaydaları pozanları ən sərt şəkildə mühakimə edir. Kölgə yalnız qəzəbdə deyil, heyranlıqda da yaşayır. Bir film izləyirsən və oradakı qəhrəmanın cəsarətinə heyran qalırsan: “O nə qədər cəsurdur. Mən heç vaxt belə ola bilmərəm.”Yunqa görə bu hiss qızıl kölgənin səsidir, yəni basdırılmış potensialın. Deməli, nəyə heyransansa, onun bir parçası sənin daxilində də mövcuddur.Bəzən isə birinə paxıllıq edirsən. Paxıllıq etdiyin şey çox vaxt sənin həyata keçirmədiyin potensialını göstərir. Məsələn, birinin gözəl təqdimat bacarığı var. Onu izləyirsən, ürəyin döyünür, daxilən narahat olursan və hətta ona qarşı qıcıq hiss edirsən. Əslində isə bu, sənin öz təqdimat bacarığına sahib olmaq istəyən tərəfinin səsidir. Kölgəni kəşf etmək üçün özünə bu sualları ver:
Başqalarında məni ən çox qıcıqlandıran üç xüsusiyyət hansılardır?
Bu xüsusiyyətlər həyatımda heç bir rol oynamayıbmı?
Əgər bu xüsusiyyəti özümdə görsəydim, nə hiss edərdim?
Həyatımda hansı mövzular dönə-dönə təkrarlanır?
Hansı tənqidlər məni daha çox yaralayır və niyə?
Özümdə görməkdən ən çox çəkindiyim nədir? Bu suallar üzərində dərindən düşün. Çoxları kölgə anlayışını öyrənəndə ilk sualı belə olur: “Bunu necə aradan qaldırım?” Yunq deyirdi ki, bu mümkün deyil və buna cəhd etmək təhlükəlidir. Basdırılmış kölgə daha güclü şəkildə geri qayıdır. Tarixdə ən böyük şiddət hadisələrinin bəziləri ən çox “əxlaqlı” görünməyə çalışan insanlar tərəfindən törədilib. Çünki inkar etdiyin kölgə yox olmur. O, toplanır, sıxılır və bir gün nəzarətsiz şəkildə partlayır. Həll yolu inkar etmək deyil, tanımaq, qəbul etmək və inteqrasiya etməkdir. İnteqrasiya o deməkdir ki: “Bu hisslər məndə var. Mən onları görürəm, qəbul edirəm və şüurlu şəkildə idarə edirəm.” Qəzəbini inkar etmirsən, onun səbəbini anlamağa çalışırsan. Tənbəllik istəyini basdırmırsan, sadəcə nə vaxt istirahətə ehtiyacın olduğunu eşidirsən. Kölgəni bir otaq kimi təsəvvür edirəm. O otağa işıq salmaq qorxulu görünə bilər. Amma içəri girdikdə çox vaxt görürsən ki, orada gizlənmiş bir xəzinə var. Sən sadəcə onu kəşf edirsən. Kölgəndən qaçdıqca o böyüyür, üzləşdikcə isə sən böyüyürsən. Sevgi ilə qalın…
