15 sentyabr- Bakının xilasının 106-ci ili. Firuz Mustafanın “SAVAŞ FƏSLİ” tarixi faciəsinin final səhnəsi:
Ə n v ə r P a ş a. And olsun bu müqəddəs Qurana ki, mən son nəfəsimədək bu savaş meydanını tərk etməyəcəm… D a v l a t m a n d b ə y. Mən də… F a r u q bəy. Paşam, mən də… Q ı r m ı z ı K o m a n d i r. Atəş!.. Atəş açın… Ə n v ə r P a ş a. Haydı, arxamca gəlin… Qana-qan, ölümə-ölüm. Mənim başım ya bədənimin üstə dayanmalıdır, ya da nizə üstündə… Məh həyatımda çox qanlar, çox ölümlər görmüşəm… Amma əcəl məndən həmişə uzaq gəzib. Görünür, bu gün özüm öz ölümümün şahidi olacağam… Ətrafı tədricən tüstü-duman bürüyür. Qırmızı Komandir Ənvər Paşanı nişan alıb atır. Ənvər Paşa səntirləsə də yıxılmır, qala divarına söykənir. D a v l a t m a n d b ə y. Alçaq. İndi səni it kimi gəbərdəcəyəm… Davlatmand bəy nişan alıb Qırmızı Komandirə atəş açır. Q ı r m ı z ı K o m a n d i r. Əclaflar… Basmaçı köpək uşağı… Sizin gülləniz qırmızı komandirin zirehli sinəsini deşə bilməz. D a v l a t m a n d b ə y. Elə isə al yenə gəldi… Davlatmand bəy arəş açır. Qırmızı Komandir qışqıraraq yerə sərilir. Q ı r m ı z ı K o m a n d i r (sürünərək irəliyə doğru can atır, sanki iməkləyir). Ehey… Ənvər Paşa buradadır. Onu diri tutmalıyıq… İrəli… İrəli… Ə n v ə r P a ş a. Sən Ənvər Paşanın heç meyitinə də yaxın düşə bilməyəcəksən… D a v l a t m a n d b ə y (Qırmızı Komandiri nişan alaraq). Bu qırmızı köpək ölmək istəmir. Al gəldi… Atəş səsləri. Atışma. Ənvər Paşa irəiyə doğru addım atır. Qara-boz əsgər siluettləri onları əhatə edir, mühasirəyə alır. Qırmızı Komandir sürünə-sürünə kənara çəkilir. Hər tərəfdən atəş açılır. Ənvər Paşa qılıncını havada oynadaraq qala divarının arxasına keçir. Dəmir cingiltisi, güllə səsləri eşidilir. Az sonra Ənvər Paşa ləngərli-asta hərəkətlə səhnəyə gəlir. Q ı r m ı z ı K o m a n d i r. Atəş!.. Tüstü. Duman. Səs-küy. İnilti. Atəş səsləri. İndi səhnədə döyüşçü-basmaçı geyimində yalnız üç adam var: Ənvər Paşa, Davlatmand bəy və Faruq bəy. Onlar hər tərəfdən gülləbarana məruz qalıblar. Əvvəlcə Ənvər Paşaya beşaçılandan ard-arda beş güllə açılır. D a v l a t m a n d b ə y (Qırmızı Komandirə atəş açır). Bu köpək hələ gəbərməyib… Q ı r m ı z ı K o m a n d i r. Beşaçılanın bütün güllələri Ənvər Paşanın bədəbibə sancıldı… Ta mənə ölüm yoxdur. Ölsəm belə, qəhrəman kimi dəfn ediləcəm… Amma çox istərdim ki, son nəfəsdə də olsa belə Qırmızı Bayraq ordeninə layıq görülüm… Və o ordeni mənim mundirimin yaxasına yoldaş Trotski sancsın… D a v l a t m a n d b ə y. Bir bu axmağın son arzusuna bax… Yaxası ordenli ölmək istəyir. Ə n v ə r P a ş a. Faruq bəy… F a r u q bəy. Paşam… Ənvər Paşa qala divarına söykənib bir müddət ayaq üstə “donub” qalır. Sonra hər tərəfdən qurşuna tutulan Davlatmand bəy və Faruq bəy bir qədər irəli yeriyib Ənvər Paşaya yaxınlaşırlar. Davlatmand bəy başını onun çiyninə dayayır. F a r u q bəy. Paşam… Ölmə Paşam… Komutanım Davlatmand bəy… Ölmə… Amandır, ölməyin… Ölməyin… Bu əsnada Qırmızı Komandir sürünərək yenidən ayaga qalxıb silahını onlara sarı tuşlayır. Həmin an Yusif Ziya və Usman Xoca görünür. Onlar eyni vaxtda Qırmızı Komandirə atəş açırlar. Qırmızı Komandir haray çəkib yerə sərilir. Y u s i f Ziya (Ənvər Paşa ya yaxınlaşır). Ənvər bəy… Paşam…. Ə n v ə r P a ş a. Axund, mən artıq bu nahaq dünyanı tərk edirəm… U s m a n Xoca. Paşam, sən hələ yaşamalısan… Ə n v ə r P a ş a. Biz aldandıq… Amma döyüş davam edir. Deyəsən, bu qırmızı qasırğa rədd olub getdi… U s m a n Xoca. Biz bu qırmızı taundan canımızı qurtara bilsəydik… D a v l a t m a n d b ə y. Basmaçılar toparlaşırlar. Uzaqdan şüarlar eşidilir: “Yaşa, yaşa, Ənvər Paşa!”. “Davlatmand bəy, işin olsun avand bəy!..” Ə n v ə r P a ş a. Bizim mücahidlərdir… Davlatmand bəy yavaş-yavaş dizi üstə çökür. U s m a n Xoca. Aman Allah… Davlatmand bəy!.. F a r u q bəy. Davlatmand bəy!.. Komutanım… Y u s i f Ziya. İlahi, bizim millətimiz nədən bu zülmə düçar olmalıdı? Paşam… Ə n v ə r P a ş a (divara söykənmiş halda). Axund, hər başlanğıcın bir sonu olur. Bu Quranı və bu qılıncı götür. Məni özün dəfn edərsən… Yasin surəsini özün oxuyarsan… Axund… Bir xahişim də var. Əgər qərargaha gedə bilsən, oradan mənim döyüş çantamı götürərsən… O çantada Naciyə Sultana yazdığım son mətkub var… O məktubu öz ünvanına çatdırarsan… (Pauza). Hə, deyəsən, Davlatmand bəy keçindi… Usman Xoca, Davlatmand bəylə hər ikimizi bir yerdə dəfn edin… Məzarı dərin qazın. Qoy yağılar bizim cəsədimizi tapa bilməsinlər. Ölümümüz mübarək… Yusif Ziya qılıncı və Quranı alır, öpüb gözünün üstünə tutur. Ənvər Paşa yavaş-yavaş yerə çökür.
P.S Əsər Türkiyə türkcəsinə də çevrilib. Qalıb əsərin teatrda tamaşaya qoyulması. Görək rejissor tapılacaqmı?
“Здравствуй,грусть!” Первое воспоминание Юли: они с мамой идут через дорогу где-то возле Витебского, и мама громко кричит на неё, потому что Юля наступила на белую полосу. Наступать на белые полосы было нельзя, это плохая примета. Мама вся состояла из примет, правил, понять которые маленькой Юле было не дано. Сейчас, конечно, она уже привыкла и выполняла их автоматически: даже если мамы не было рядом, Юля не наступала на белые полосы. Вот и сейчас она ускорила шаг, перепрыгивая с одной темной полосы на другую. С неба, как обычно, мелко накрапывало, под ногами хлюпало. Осень Юля не любила. Из-за мамы.Посреди пешеходного перехода она налетела на мужчину. Тот замер на полпути, словно забыл, куда и зачем идет. Мама тоже так делала, но когда Юля подняла глаза и посмотрела в лицо мужчине, поняла, что с мамой нет ничего общего: взгляд был осмысленный, немного испуганный и удивленный, губы тронула неловкая улыбка. -Извини, – пробормотал он. – Это я виноват.Юля выдавила из себя улыбку – дескать, все в порядке – обогнула мужчину по дуге и пошла дальше. К сожалению, она несколько раз наступила на белую полосу, пока обходила его, и в голове прозвучал мамин хриплый голос: ждать беду. Оглянувшись, Юля удостоверилась, что мужчина не стоит столбом посреди дороги и пересек проезжую часть. Он тоже обернулся и смотрел сейчас на Юлю. В шляпе и длинном плаще он напоминал ей героя фильмов Хичкока.Дома Юля пересказала эту историю маме, преувеличивая и приукрашая, как всегда, добавляя эпизоду комичного, чтобы хотя бы ненадолго вызвать ее улыбку. Мама лежала на кровати, даже телевизор не включила. Осень всегда так начиналась, Юля привыкла, но каждый раз наделялась, что у нее получится растормошить маму. -Хочешь, испеку шарлотку? – предложила она. – Я яблоки в магазине купила, там такая скидка, считай, задаром. И сахар еще остался. Жаль, корицы нет, но все равно…Мама слабо улыбнулась и кивнула: давай. Её нельзя было упрекнуть в том, что она не старалась. Она старалась. Просто у нее не получалось. Без корицы, конечно, пирог не тот. Юля достала из шкафа все упаковки и коробки в надежде отыскать завалявшийся пакетик с приправой, попутно выгребая разные мелочи, которые мама так любила рассовывать по всему дому. Ракушки с моря, куда мама потащила Юлю в мае, не дождавшись окончания учебного года, чеки, билеты, порванные бусы, одна сережка (вторую мама потеряла, когда сорвалась и поехала с новой приятельницей в Карелию), обрывок фотокарточки…Юля взяла в руки снимок. Сначала она подумала, что это новый, сделанный этим летом, но сразу же стало понятно, что фотография старая: на ней мама была совсем юной, с длинными волосами. Юля и забыла, какие у мамы красивые волосы. В первый раз мама состригла свои волосы лет семь назад. Юле тогда было восемь, и она очень испугалась: плакала, хватала маму за руки, просила остановиться. Потом мама объяснила, что так будет проще: когда люди видят лысую женщину, думают, что она болеет, и не обращают внимание на странности. Это было так: Юля заметила, что теперь на маму чаще смотрели не с осуждением, а с сочувствием.Половина фотографии была оторвана, и к горлу подступил комок: Юля догадалась, кто был на второй половине фотографии: отец. Отца она не помнила. Только смутно его голос, колючую щеку и как он подбрасывал ее вверх к потолку, а она смеялась. И мама, кажется, тоже. Когда Юля спрашивала у мамы про отца, та отвечала с презрением: -Надо полагать, нашел себе другую семью.Это «надо полагать» оставляло малую толику надежды. Маме в этом она не признавалась, но иногда, особенно перед сном, когда дом погружался в мрачную тишину, Юля мечтала о том, что однажды папа вернется. Юля не знала, повлиял его уход на мамино состояние или нет, но она верила, что он мог бы помочь. Как-то мама призналась, глядя сквозь Юлю в сторону окна:С ним мне было бы легче что-то решать. В этом была главная мамина проблема: в периоды, которые обычно длились с осени по весну, ей было сложно что-то решать. Она лежала в постели целыми днями, часто совсем не вставала. Когда Юля была младше, мама говорила, что она болеет. Сейчас просто сообщала: -Кажется, началось.Их жизнь с осени по весну была похожа на самый пасмурный день в году: Юля вставала, пила пустой чай, тащилась в школу, где с трудом отсиживала уроки, возвращалась домой, по дороге выискивая в магазине продукты, которые они смогут себе позволить – все деньги, оставшиеся после лета, Юля делила на шесть месяцев и добавляла их к алиментам, которые все еще присылал отец. На эти деньги они и жили. Иногда мама находила подработку, но надолго ее никогда не хватало: наступал день, и она просто не могла встать с постели. Зато весноймама фонтанировала идеями и умудрялась за короткое время провернуть несколько проектов, которые приносили хорошие деньги. Мама занималась пиаром и писала статьи, это у нее неплохо получалось. -Если бы придумали машинку, которая извлекает текст из головы, – вздыхала она. – У меня просто нет сил нажать на клавиши. В такие случаи Юля садилась рядом, и мама медленно диктовала ей текст, а Юля записывала. Потом отправляла их по электронной почте, договаривалась о гонораре. До недавнего времени Юлю не особо задевало то, что они так бедно живут, практически выживают, но все чаще и чаще она задумывалась о том, что если бы мама пила таблетки, их жизнь могла быть совсем другой. Про таблетки мама говорила: -Я от них толстая. Юле это было непонятно. Она бы предпочла быть какой угодно толстой, лишь бы не лежать целыми днями в кровати. Мама ее раздражала, и это раздражение Юля изо всех сил пыталась скрыть.Корицу она все же отыскала. Практически пустой пакетик, но если ополоснуть его водой и залить потом этой водой яблоки, корицей пахнет. А фотографию, на которой мама была юной и прекрасной, спрятала в карман. У Юли была тайна: когда ей становилось слишком тяжело, она закрывала глаза и представляла себе другую жизнь и другую маму.В этом ее выдуманном мире мама не лежала месяцами в постели и не ездила в бесконечные путешествия летом, она работала в редакции и встречала Юлю из школы с улыбкой, сообщая, что на ужин сегодня рыбный суп и пирожки с картошкой. В этом мире мама не заводила скоротечные романы с мутными мужчинами, которые потом еще долго ходили к ним и звонили в дверь по ночам, заставляя Юлю сворачиваться в клубок и прятаться с головой под одеяло, притворяясь, что она не слышит звонка. В этом мире мама не кричала на тетю Люсю, свою единственную подругу, которая привозила Юле вещи, пряча глаза в сторону и говоря, что отдали на работе, хотя Юля видела, несмотря на отрезанные бирки, что вещи новые. -Ты только притворяешься моей подругой! – кричала мама летом, когда тетя Люся отказалась ехать с ней через полстраны на фестиваль, который проводился на берегу самого большого озера в России. – Убирайся вон, предательница, я ненавижу тебя! Пирог мама почти не ела, хотя сделала над собой усилие и заверила Юлю, что было очень вкусно. Что же, Юля съела его сама, запивая обжигающим сладким чаем.Уроки сделать она не успела, и на другой день схватила сразу две двойки: по алгебре и по химии. Вообще, учителя ее жалели, откуда-то знали про мамин диагноз, и Юлю особо не трогали. Но теперь, в девятом классе, поблажек почти не давали: пугали ОГЭ, тем, что не всех возьмут в десятый класс, и низкорейтинговыми ПТУ, которые ждали всех двоечников.Юля не знала, кем хотела быть, поэтому и училась кое-как. Ей было скучно, а в случае необходимости было достаточно прочитать параграф, и оценку легко можно было исправить. Схватывала Юля налету, как и мама. Чтобы хоть как-то подсластить этот неудачный день, она купила шоколадку, а на оставшиеся деньги картошку. Пожарит, съест с грибами, которые мама солила в конце августа. Она тогда так разошлась, целую батарею банок закрутила. Это хорошо, теперь есть чем разнообразить скудный рацион.Открыв двери и ступив внутрь квартиры, Юля сразу почувствовала, что в доме чужой человек. Пахло куревом и мужским одеколоном. Она подумала, что это один из маминых бывших ухажеров, и шагнула на кухню с надеждой: маму отношения всегда немного бодрили, помогали выйти из ее бессильного состояния.Но это был не ухажер. За столом сидел мужчина, на которого Юля вчера наткнулась на пешеходном переходе. Это было так неожиданно, что она испугалась и прикусила щеку изнутри, чтобы видение пропало. Юле было страшно, что она станет как мама, это был ее самый главный страх. Хотя никаких галлюцинаций у мамы не было. Мужчина не пропал. Он уставился на Юлю, а мама, которая сидела за столом, укутавшись в одеяло, слабо улыбнулась и сказала: -Знакомься, котик, это твой папа. Так в жизни Юли появился отец и его жена Гуля. В мечтах Юли папа и мама воссоединялись, мама чудом излечивалась, и они жили обычной семьей, как все ее одноклассницы. В реальности у папы и правда оказалась другая семья, и ни о каком воссоединении не могло быть и речи. По крайней мере, так казалось на первый взгляд. Но то, что он стал приходить, давало небольшую надежду: если бы он хотел видеть только ее, Юлю, то предлагал встретиться в кафе или парке. Но отец приезжал к ним, и в эти дни мама находила в себе силы, чтобы встать, прятала лысую голову под разноцветной чалмой, заваривала чай.Иногда папа забирал Юлю к себе на выходные. С ночевкой Юля не оставалась, беспокоилась о маме, но полдня субботы или даже все воскресенье проводила с папой, тетей Гулей и ее дочерью Машей. Маше было девять лет, и она была ужасно смешная. Юля считала, что должна ненавидеть тетю Гулю и Машу, по крайней мере, мама от нее этого и ждала, когда Юля возвращалась домой, садилась у ее кровати, брала маму за руку и рассказывала, как прошел день. Но на самом деле Юля все чаще и чаще ловила себя на мысли о том, что ей нравится тетя Гуля и нравится Маша. Это была словно ее ожившая мечта про другую маму: когда Юля к ним приезжала, тетя Гуля встречала ее с улыбкой и говорила, что приготовила грибную лазанью, которая в прошлый раз так понравилась Юле. Потом они вместе сидели за столом и болтали о разных глупостях. Маша включала смешные ролики на ютубе, а потом они с Юлей пародировали их, а тетя Гуля снимала их на камеру. Папу Юля почти не видела, он вечно был на работе.Весной, когда мама стала оживать и придумала, что поедет писать книгу о монастыре, который находится непонятно где, папа предложил Юле пожить у них. Стоял май, Юле пора было готовиться к экзаменам, и это было удобно: не нужно было переживать о готовке, заниматься стиркой и другими бытовыми вещами, тетя Гуля все брала на себя. Юля согласилась. А когда мама вернулась не одна, а с бородатым дядей Борей, осталась у отца на все лето.В этом Юле было сложно признаться даже самой себе: ей нравилось жить здесь, нравилось представлять, что тетя Гуля – ее мама, и больше не нужно ходить только по темным полосам на пешеходном переходе и высчитывать, сколько осталось денег. Мама по телефону казалась веселой и активной, и Юля убеждала себя: все нормально, мама справится и без нее. Она устроилась на работу, встречалась с этим бородатым Борисом, который возил её на огромном джипе и называл ее своей птичкой. Может, на этот раз она и правда встретила своего мужчину, который сможет удержать маму от осеннего бессилия? Экзамены Юля сдала неплохо, но с ее аттестатом попасть в хороший колледж было сложно. Тетя Гуля посоветовала пойти в десятый класс: будет время и определиться, и подтянуть нужные предметы. В школу Юлю устроили рядом с домом отца, словно заранее решили, где она будет жить, хотя с ней это не обсуждали. Отец только раз спросил: -Тебе домой не надо? Юля пожала плечами. Мама не звонила, а это значит, что у нее все хорошо. А пока хорошо, можно и не думать ни о чем. Сентябрь выдался солнечным, летним. Новая школа Юле нравилась: учителя не бубнили бесконечно про экзамены, не смотрели на нее с сочувствием, сверстники приняли дружелюбно. Все это казалось слишком хорошим, чтобы быть правдой, и Юля стала снова ходить по зебре, избегая наступать на белые полосы. Каждый раз, когда звонила мама, она скрещивала пальцы в надежде на то, что мама не позовет ее домой. Мама не звала, но звонила чаще. Она не жаловалась на усталость, но судя по тому, что посреди дня была дома, Юля догадывалась, что с очередной работой скоро будет покончено. И хорошо, если не с очередным мужчиной. Тогда, может, у Юли получится жить здесь.В тот день она забыла дома домашку по русскому и вернулась за тетрадкой. Дверь в квартиру открывалась бесшумно, к тому же громко играло радио, тетя Гуля любила включать его, когда никого не было дома. На дома была не только она: Юля услышала голос отца:-Ну что я могу поделать? Она мне чужая совсем, столько лет прошло. И так похожа на мать. Я боюсь, что у нее тоже начнется. Ира рассказывала, что у нее в школе как раз и началось, в старших классах. Я иногда смотрю на нее: ну вылитая Ира. И страшно становится. Ты же не знаешь, как это – жить с этим. Я за три года поседел, в прямом смысле слова. И не хочу повторения программы. -Она твоя дочь, Герман! -И что? Я же не отказываюсь от нее. Пусть живет здесь, я не против. Но не проси меня сближаться с ней, я и так сделал, что мог. -Девочке нужен отец! Возраст такой. И посмотри, как она к тебе тянется. -Гуля, ты просила, чтобы я принял участие в ее судьбе – я принял. Не требуй от меня большего.Повисшее молчание подсказало Юле, что отец сейчас выйдет из кухни. Она юркнула за дверь, прикрыла ее – пусть думают, что просто забыли повернуть замок. Вниз она не стала спускаться: поднялась на десятый этаж, села на ступеньки и просидела там до обеда. Потом сделала вид, что вернулась из школы, потихоньку собрала вещи.-Ты куда собралась? – удивилась тетя Гуля. -Домой, – ответила Юля и соврала. – Мама звонила, опять лежит, нельзя ей сейчас одной. -Ну… Я не знаю. Наверное, ты бы могла навещать ее каждый день. Хочешь, я буду тебя возить? Юля помотала головой. -Спасибо, но так не выйдет. Вы попросите папу, чтобы он остальные вещи потом привез, а то я все не утащу. И обнимите за меня Марусю .Тетя Гуля вздохнула, протянула руку, потрепала Юлю по щеке. -Какая ты сильная девочка. И сколько всего на тебя свалилось. Ты не сердись на папу, он любит тебя, просто не умеет это выразить. Юля кивнула, спрятала мокрые глаза. -Если что-то нужно, сразу звони, хорошо? -Хорошо. Тетя Гуля притянула ее к себе и крепко обняла.-Постарайся убедить ее пить таблетки, – прошептала она Юле на ухо. – Хотя бы ради тебя. Мама лежала в кровати, рядом валялись пустые пакеты и коробки от пиццы и роллов. По крайней мере, деньги у нее есть. -А я вот лежу, – жалобно сказала она, посмотрев на Юлю своими зелеными глазами. Юля села рядом, взяла маму за руку. -Хочешь, я наберу ванную? С пеной и солью, как ты любишь? Мама кивнула. Волосы у нее немного отросли, и сейчас она была похожа на хорошенького мальчика. -Что дядя Боря? -Сбежал. -Ясно. Пойду сделаю ванну. -Ты надолго пришла? Юля помедлила и ответила: -Навсегда. Она набрала ванную, выбросила коробки и прочий мусор, проветрила квартиру. Достала учебник по биологии и села учить. Она поняла, кем хочет быть, и у нее есть два года, чтобы подготовиться к экзаменам. Два года – это целая вечность, у нее все получится. Особенно если уговорить маму снова пойти к врачу и пить таблетки. А если не получится, она сама станет этим врачом. И однажды вылечит маму. С того дня Юля ходила через зебру, наступая на все подряд полосы. Сначала было сложно, но она привыкла.
Mətbuat Şurası İdarə Heyətinin üzvü Fərid Pərdəşünasın Vikipediya platformasında şəhidlər haqqında yazıların silinməsiylə bağlı həyəcanını bölüşdüyümüzü və qarşı tərəfdən tutarlı əsaslandırmalar gözlədiyimizi bildirmişdim. Qarşı tərəfdən müəyyən qaneedici açıqlamalar gəlsə də, bu həssas mövzu ətrafında müzakirələr səngimədi, əksinə, qarşılıqlı təhqirlərlə davam etdirildi. Prosesin belə məcra alması olduqca məyusedicidir. Fikrimcə, Fərid Pərdəşünas problemlə bağlı narahatlığını bölüşəndən, ictimaiyyətin diqqətinə çatdırandan, bəzi vikipediyaçılaın təəssüf dolu üzrxahlıqlarından sonra müzakirələri səngitməli idi. Qarşı tərəf təmsilçilərinin səsləndirdikləri müəyyən arqumentlər başadüşülən olsa da, Vikipediya inzibatçısı kimi təqdim olunan bəzi şəxslərin fikirləri təəssüf doğurdu. Onların cavablarındakı təkəbbürlü ton, etik çərçivələri aşan, ittiham, nifrət püskürən leksikon, bir budaqda oturub min budağı silkələmək cəhdi, yumşaq desək, cığallıq və problemdən yayınmaq idi. Gənc vikipediyaçıların şəkillərini paylaşıb onların ictimai qəzəbə tuş gəlməsinə rəvac vermək isə birmənalı şəkildə qəbuledilməz addımdır. Unutmayaq ki, neçə illərdən bəri azərbaycandilli Vikipediyanın formalaşmasında və zənginləşməsində, o cümlədən şəhidlərimizlə bağlı məlumatların bu platformada yayılmasında təmənnasız xidmətləri olan şəxsləri bu dalğada ictimai hiddətə hədəf göstərmək təhlükəli fəsadlara yol aça bilər. Bütün bu deyilənləri və yaranmış situasiyanı nəzərə alaraq mən həm Fərid Pərdəşünası, həm də vikipediyaçıları qarşılıqlı ittiham və təhqirləri dayandırmağa, soyuqqanlı şəkildə və təmkinlə problemdən çıxış yolu axtarmağa çağırıram.
Xankəndini ziyarət etdikdən sonra Şuşaya qayıtdıq. Qala qapısının yaxınlığında yastana yerdə qoyulmuş heykəllərlə şəkil çəkdirib qaladivarları ilə üzü aşağı Şuşa yazılan girişə endik. Yerdə əmənkömənciyə rastladım, qayıdanda bir topa yığıb özümlə götürdüm. Amma o yerləri gəzdikcə igidlərin ayaq izlərini gəzirdim. Yuxarı qalxıb Qövhər Ağa məscidinə ordan da Cıdır düzünə tərəf yollandıq. Cıdır düzü bir tərəfi meşəlik, bir tərəfi sıldırım qayalıq. Mən ondan iri qayalıqlar, düzəngahlar gördüyümə görə mənə elə də təəcüblü göz oxşayan görünmədi. Sadə bir təpəlik. Səməd Vurğunun göyəzən dağına yazdığı şeirini xatırladım. Olsun, dedim ürəyimdə. Bəzən toponimlər öz müəllifləri ilə əbədiyyət qazanır və bir də igidlərimizin ayaq səsləri azadlıq yaratmışdı daşlarda. Min illər keçəcək, bu günlərin əziz xatirəsi unudulmaz qalacaq. Bir vaxtlar at çapılmış bu yastana ayaq izləri ilə öz yaşarlığını tapmışdı. Bundan sonra da igidlərimizin canı qanı ilə müqəddəsliyinə davam edəcək. Orda bir neçə şəkil, qısa video çəklişi edib Vaqif məqbərəsinə yetişdik. Poeziya günləri keçirilən yerdə şəkil çəkdirmədim. Mən bu yerdə kürsüyə qalxıb şeir səsləndirəndə şəklim çəkilib tarixə düşər. Əks halda özümə haqsızlıq etmiş olardım.
Əzəmətli bayrağın dalğalanan uca Şuşası sən bizim ağrılarımızın şahidisən. Sənin hər daşını öpüb göz üstünə qoysaq yenə də azlıq edəcək. Gün qaralmadan Laçına çatıb, Mərkəzi kitabxanaya kitablarımızı bağışlamalıydıq… Ordan ayrılanda Şuşanın ətri burnumdan uzun müddət getmədi. Laçınla Şuşa arasından Qubadlıya çəkilən dolama yollar uzaqdan selə oxşayırdı.
Yolqırağı böyürtkən kolları, turşsu, insanların əllərində dopba ilə baş ucunda gözləyib növbə ya da növbədən kənar su qablaşdırıb içmələri adama sevinc bağışlayırdı. Biz də elə burada nahar edib, torbamıza çəmənlikdən qantəpər, qaraçörək otu toplayıb yolumuza davam elədik.
Vikipediyadakı mövcud vəziyyətlə bağlı müxtəlif dost-tanışla müzakirələrimdə də qeyd etdiyim kimi bir daha vurğulamağı zəruri hesab edirəm ki, Farid Pardashunas müvafiq mövzuda tam haqlıdır. O heç də şəhidlər üzərindən xal qazanmağa çalışmır.
Doğrudur, onun bir qrup vikipediyaçı ilə uzun illərdir çox ciddi problemləri var idi. Bəllidir ki, alverçiliklə məşğul olan müəyyən maraq qrupları AzVikini özlərinin gəlir mənbəyinə çeviriblər. Onlar orada özlərinə sərf etməyən və ya sifariş aldıqları bütün məqalələri silməklə, maraqlarına uyğun məqalələr yaratmaqla məşğuldurlar. Elə mənim də çox sayda məqaləmi siliblər. Konkret orada “at oynadırlar”. Gec-tez o problemi kökündən həll etmək lazım idi. Fərid uzun müddət idi ki, onlarla vuruşurdu. Sadəcə şəhid məqalələrinin silinməsi cəmiyyətin də diqqətini bu məsələyə yönəltdi.
İndi baxıram ki, Vikipediyaya ən çox zərər vuranların özləri da bir-bir bəyanat verib, özlərini süddən çıxmış ağ qaşıq kimi təqdim etməyə, Fəridi isə müxtlif üsullarla söyüb-təhqir etməyə, qaralamağa çalışırlar. Amma silinən məqalələrin bərpası üçün operativ olaraq hər hansısa addım atmayıblar! Özləri də bildirirlər ki, məqalələr tam konsensus olmadan silinib. Əgər elədirsə, o zaman istənilən inzibatçının o məqalələri qeyd-şərtsiz bərpa etməyə tam səlahiyyətləri çatır.
Fəridə qarşı əks-təbliğat aparmaqdansa, məqalələri bərpa etməyə cəhd göstərsəydilər, daha urvatlı olardılar. Hətta “Fərid Pərdəşünas” məqaləsini də bərpa etsəydilər, yüksək şüur və peşəkarlıq nümunəsi göstərmiş olardılar.
Heç kəs vikipediyaçılara nifrət yaratmır. Sadəcə AzVikini işğalçılardan təmizləmək lazımdır. Və təmizlənəcək!
Sahələr (efirlər) fəzasında, müsbət və mənfi sahələrin qapanması nəticəsində yaranmış olan zərrəciklərin və zərrəcik çoxluğunun, yəni yaranmış olan enerji tezliyinin şifrəsi bütün fəzaya yayılaraq öz məxsusi bilgilərini özündən əvvəl var olmuş enerji hallarına tanıtdırmaqdadır. Yayılaraq zərrəciyin şifrəsi fəzada olan bütün zərrəciklər daxilində eynən DNA kimi öz kodunu kopya etməkdədir. Zərrəcik bilgilərini hər bir enerji halına kopya edərək onların daxilində “-1” vəziyyət halında var olmaqdadır. · Fəzada zərrəciklərin varolma vəziyyətləri vardır. Zərrəciklər 3 vəziyyət halında olmaqdadırlar. Onları “ -1, 0, +1 ” vəziyyət halları olaraq təyin edə bilərik. – Zərrəciklərin 0 vəziyyəti olmama halıdır. Bütün fəza özlüyündə bu vəziyyət halındadır. Sabitlik halı, neytrallıq halı 0 vəziyyətidir. Bu vəziyyət halı olmadan yaradılış olmamaqdadır. – -1 vəziyyəti yaranaraq digər zərrəciklərin daxilində yaşama halıdır. Bir zərrəciyin bilgiləri bütün fəza zərrəciklərinin daxilində, yəni enerji tezliklərinin daxilində bu vəziyyət halında varlığını saxlamaqdadır. – +1 vəziyyəti isə istifadə olunan zaman zərrəciyin halıdır. Bu vəziyyət halı zərrəciyin enerji tezliyinin real dünyaya yansıyaraq maddələşməsidir. Şüurlu varlıq tərəfindən istifadə olunmasıdır. Bütün deyilənləri misal çəkərək, onun timsalında aydınlıq gətirim. Düşünək ki, masa üzərinə qələm buraxdıqda həmin qələm masa ilə bir necə ardıcıl toxunma halı edərək sonda masada sabit durmaqdadır. Qələmin masa üzərinə toxunmaları və durma halları onun +1 vəziyyətinə gəlməsi ilə mümkün olur. Qələm toxunma və durma anlarında həmin həcmdə olan enerji tezlikləri daxilində var olduğu -1 vəziyyətindən +1 vəziyyətinə keçməkdədir. Enerjinin DNA bilgisi beləcə formalaşmaqdadır. Bir cismi əmələ gətirən enerji tezlik ölçüsü bütün fəza enerji hallarına yayılaraq kopyalanır və -1 vəziyyətində öz varlığını saxlayır. İstifadə olunduqda +1 vəziyyətinə keçərək yansımaqdadır. · Bu bilgini dərinləşdirsək və daha real izah etsək, heç bir zərrəcik yoxdur. Fəzada bütün zərrəciklər, gördüyümüz, əlaqədə olduğumuz hər şey sadəcə olaraq enerji tezlikləri olaraq varlıqlarını saxlamaqdadır. Qarşılıqlı təsirlər zamanı tezliklərin qarışaraq yeni tezlik bilgisi ortaya çıxdıqda, artıq yeni zərrəcik yaranması baş verməkdədir. Lakin, realda eynilə müasir texnologiyada olduğu kimi necə ki, bütün bilgilər səmada yer alır və internet vasitəsilə ötürülür, eynilə fəza zərrəcikləri də fəza səmasında varlıqlarını saxlamaqdadırlar. İstifadə olunduqda yansımaqda və daha sonra yenidən -1 vəziyyətinə keçərək öz varlığını saxlamaqdadır. Reallıqda məkan anlayışı olmadığı üçün müxtəlif məkan və həcmlər sadəcə olaraq enerji tezliklərinin müxtəlif hallarından başqa bir şey deyildir. Enerjinin DNA-sının nə olmasını bildikdən sonra həmin DNA-da toplanan bilgilərin necə formalaşmasına da aydınlıq gətirmək lazımdır. İlk olaraq onu nəzərə almaq lazımdır ki, enerjinin məlumat deposu tezliklər fərqinə görə formalaşır və enerjinin öz varlığı isə müsbət və mənfi sahələrin qarşılıqlı təsirlərinə borcludur. Deyilənləri nəzərə alaraq DNA kodları üçün aşağıdakı kimi düstur yaza bilərik:
x,y=m ∑n-∞ x%Mf(o) x y%Mf(l) – enerji DNA düsturu 10 Yuxarıdakı düsturdakı M-müsbət və mənfi sahənin sahib olduqları sahə enerjisidir. Düsturdakı f(o) və f(l) işarələri isə uyğun olaraq müsbət və mənfi sahələri, x və y faizləri isə istifadə olunma faizini bildirir. Formuldakı x,y=m faizlərin m-ə bərabər olmasını və m-in isə sıfırla bir arasında olması qeyd olunur. Kiçik n hərfi isə sayı göstərir. Düstur ümumi olaraq ifadə edir: · Müsbət və mənfi sahələrin hər birinin aralarında gedən qarşılıqlı təsirlərə qatılma faizləri onlar arasında yaranmış olan enerji kanalından axacaq enerjinin tezlik məlumatı, yəni enerjinin DNA-sı formalaşır. Tezliyin xüsusiyyəti onu yaratmaqda olan sahələrin faiz nisbətindən düz asılılığı vardır. · Sahələrin qarşılıqlı təsirə qatılma faizləri sıfırdan böyük olmalıdır, çünki tək sahənin iştirakı ilə kanal enerjisi yarana bilməz. Mütləq iki sahədən də istirak etməlidir, lakin bu rəqəm birdən kiçik olmalıdır. Çünki bütün fəza sistemi sıfırla bir arasında dövran etməkdədir. Bütün faiz nisbətləri bu iki ədəd arasında yer almaqdadır. Əgər bir sahənin faiz nisbəti bir olarsa, bu o deməkdir ki, digər faiz nisbəti sıfır olmuşdur. Bu isə mümkün deyil. Faiz nisbətinin birdən çox olması isə mümkünsüz haldır. Enerjinin DNA-sının olmasını və ilkin düsturun da qeydiyyatını apardıq. Əgər enerji DNA düsturu (EDD) inkişaf etdirilərək DNA bilgiləri aşkarlanar və həmin bilgiləri rəqəmsal sistemə köçürmək və rəqəmsaldan analoqa yansıtmaq olarsa, olmadığı halda maddə yaradılışını əldə etmiş olacayıq. Bu texnologiya ilə oksigen və digər qazları, həmcinin digər maddələri də yaratmaq mümkünləşər.
Vacib qeyd: Astrobios nəzəriyyəsinin fərziyyə və fəlsəfəsinin “Neytrallıq nəzəriyyəsi” adı altında 25.06.2021-ci il qeydiyyat tarixinə mənsub olan 04/C-11859-21 qeydiyyat nömrəsi ilə Məhəmməd Kərimov adına alınmış müəllif hüququ da vardır.
