Məhərrəm ayı Hz.Məhəmməd (əs) İslamının Müaviyə -Yezid (ikisinə də Allahın lənəti olsun) – Əməvi “İslam” ından xilas olduğu aydır. İmam Hüseyn haqdır! Məlun, mülhid Yezid və onun səfində dayananlar – Ubeydulla ibn Ziyad, Ömər ibn Səd, Şümr ibn Zilcövşən və başqaları isə batildir.Kərbəla döyüşünü Yezid və amansız ləşkəri udmuş görünsə də, əbədi haqq, bəşəri səadət savaşında zəfər qazanan İmam Hüseyn və onun cəddidir! Türk milləti, Azərbaycan xalqı üçün Kərbəla bir ibrət qaynağı, bir dərs olayıdır.Nəcib ulus olaraq hərdaim İmamın yanında durmuş, 680-ci ildən bəri köksümüzü Həzrəti Hüseyn eşqi ilə süsləmişik.Zatən 72 nəfərdən ikisinin soydaşımız olduğunu da böyük Füzuli öz əsərində – “Hədiqətüs-Süəda” da yazmışdı. Bu müsibətə təkcə Əhli-beyt əzadarlığı kimi baxmamışıq, Kərbəla fədailərini canımızdan, qanımızdan, tənimizdən olanların faciəsi kimi görmüşük.İmamın şəninə min illərdir qəsidələr – mərsiyələr, növhələr ithafında bulunmuşuq – İzzəddin Həsənoğlu, Ənbəroğlu, Fəzlullah Nəimi, İmaməddin Nəsimi, Gürzəddin Həbibi, Şah İsmayıl Xətai, Məhəmməd Füzuli, Qövsi Təbrizi, Şahi Şərqi, Mirzə Nəsrulla bəy Didə, Molla Pənah Vaqif, Baba bəy Şakir, Qasım bəy Zakir, Əbülhəsən Raci, Allahi Arif, Xurşidbanu Natəvan, Seyid Əzim Şirvani, Mirzə Ələkbər Sabir, Mehdi bəy Şəqaqi, Əliağa Vahid, Məhəmmədhüseyn Şəhriyar, Bakir, Sərraf və neçə-neçə klassiklərimizin timsalında zülmə alqış tutanları qınamış, Peyğəmbər nəvəsinə ehtiram və sayğımızı bəyan etmişik.Əməvilərin ünvanına Allahın lənətini yağdırmış, bu yanaşma ilə nəcib əslimizə, ulu soykökümüzə yaraşan şəkildə davranmışıq.Təriqət gülü olan İmam Əlinin haqqını tapdayanları haqlı olaraq dışlamış; Peyğəmbərə asi çıxmış, yalançı müsəlman libasına bürünmüş Bəni – Üməyyəni – Əbu Süfyan (lənət olsun) və övladlarını Şam, Bəsrə və başqa məmləkətlərə vali kimi görəvlərə təyin etmiş, bir növ əfi ilanları qoynunda bəsləmiş xəlifələr – Əbu-Bəkri, Öməri, (Müaviyəni Şama vali məhz İkinci Xəlifə Ömər təyin eləmişdi) Osmanı (Xəlifəliyinin 6-cı ilindən etibarən hakimiyyəti büsbütün Əməvilərə vermiş, bütün hakimləri yaxın qohumu Müaviyənin simsarlarından təyin etmiş, beləcə xilafətin səltənətə uzanan yollarını açmışdı.Onlar da öz növbəsində fitnələr çıxarmış, minlərlə müsəlmanın qanının töküldüyü Cəməl və Siffeyn döyüşlərinə (bəzi mənbələr təkcə Siffeyn döyüşündə həlak olanların sayını 70 min civarında göstərir) bais olmuşlar.Əməvilər bunu da kafi görməmişlər, Qurani-şərifi dəfələrlə təhrif etmək, yanlış yozmaq cəhdində bulunmuşlar, Hz.Əliyə sonrakı dönəmlərdə minbərlərdən hədyanlar söyləmiş, ünvanına böhtanlar yağdırmış, saxta on minlərlə hədis uydurmuşdular: Guya peyğəmbər demiş: “Ya Osman, mələklər belə səndən həya edirlər” kimi…) əsla qəbul etməmişik, Hz.Məhəmməd irsinə xilaf çıxmaqda onları suçlamışıq. “Bu tarixi olaylarda zülm edənlə, zülmün yanında bulunmuşlar zatən eyni pay sahibləridir” – deyibən doğru tövrümüzü sərgiləməkdən əsla saqınmamışıq. Allah ulusumuzu nahaqdan qorusun və İmam Hüseyn məhəbbətini könlümüzdə payidar qılsın! Məhərrəm ayını İmamın adına layiq şəkildə yaşamağımıza vəsilə eləsin! Çünki Şəhadət zirvəsi olan İmam Hüseyndən (əs) alacağımız çox ibrət var ki, həmin ibrətlərin siqləti bir ömrü qapsayacaq qədər nəhəng və manidardır.
Bu gün Həzi Aslanov adına Bakı Ali Birləşmiş Komandanlıq Məktəbində (HHM kafedrası 1995-1999) müəllimimiz olmuş polkovnik-leytenant Malik Orucəliyevin anadan olduğu gündür. Doğum günündə sevimli müəllimimizi rəhmətlə anırıq. Ruhu şad olsun. Amin.
Azərbaycan ədəbiyyatının inkişafında ədəbi məclislərin, yaradıcılıq birliklərinin və söz adamlarının görüşlərinin xüsusi yeri vardır. Belə görüşlər təkcə poeziya və nəsrin müzakirə olunduğu məkan deyil, həm də qəlblərin yaxınlaşdığı, dostluqların möhkəmləndiyi, yeni yaradıcılıq körpülərinin qurulduğu mənəvi ocaqlardır. 2026-cı ilin 13-14 iyun tarixlərində Naxçıvanda keçirilən növbəti ədəbi görüş də məhz bu baxımdan yadda qalan tədbirlərdən biri oldu. Şair-publisist Aysel Nəsirzadənin rəhbərliyi altında fəaliyyət göstərən “Zərif Kölgələr” Yaradıcılıq Klubu və şair-publisist Təranə Arifqızının rəhbərliyi altında fəaliyyət göstərən “Zərif Qadınlar” Ədəbi Qrupunun bir qrup üzvü qədim diyar Naxçıvanda bir araya gələrək zəngin proqramla müşayiət olunan ədəbi görüşlər keçirdilər. Tədbirin rəsmi hissəsi iyunun 13-də Naxçıvan Muxtar Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin tabeliyində fəaliyyət göstərən M.S. Ordubadi adına Naxçıvan Muxtar Respublika Kitabxanasında baş tutdu. Kitabxananın rəhbəri Tamella xanım Əsgərovanın dəstəyi və diqqəti sayəsində yüksək səviyyədə təşkil olunan görüş səmimi və yaradıcı atmosferdə keçdi. Tədbir Naxçıvan Muxtar Respublikası Yazıçılar Birliyinin sədri, tanınmış şair Asim Yadigarın xeyir-duası ilə açıq elan olundu. Onun ədəbiyyatın cəmiyyət həyatındakı rolu, milli-mənəvi dəyərlərin qorunmasında söz adamlarının məsuliyyəti barədə fikirləri iştirakçılar tərəfindən böyük maraqla qarşılandı. “Zərif Qadınlar” Ədəbi Qrupunun rəhbəri Təranə Arifqızı iki yaradıcı birliyin bundan sonra da görüşlərinin vacibliyini qeyd edərək, gələcəkdə də istər paytaxt Bakıda, istərsə də digər bölgələrimizdə təşkil olunmasının əhəmiyyətini vurğuladı. Görüşdə Naxçıvan ədəbi mühitinin yaradıcı insanlarını bir arada birləşdirən “Sehirli misralar” Ədəbi Qrupunun rəhbəri İman Naminin ətrafında cəm olan qələm sahibləri, ziyalılar, oxucular və poeziyasevərlər iştirak edirdilər. Bakıdan təşrif buyuran yeddi yazar xanım öz yaradıcılıqları, ədəbi baxışları və yeni əsərləri haqqında çıxışlar etdilər. Çıxış edənlər arasında “Zərif Kölgələr” Yaradıcılıq Klubunun rəhbəri, “Zərif Kölgələr” saytının təsisçisi, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin və Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü Aysel Nəsirzadə yaradıcılıq fəaliyyətindən və rəhbərlik etdiyi ədəbi mühitin gördüyü işlərdən bəhs etdi. Professor, şair, publisist, tərcüməçi, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü Rəsmiyyə Sabir öz çıxışında ədəbiyyatın mənəvi missiyasından danışdı və yeni nəsil yazarların fəaliyyətini yüksək qiymətləndirdi. Şair, yazıçı, publisist, “Balaca Yazarlar Birliyi”nin rəhbəri, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin və Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü Aysel Fikrət yaradıcılıq təcrübəsini bölüşərək uşaqların və gənclərin ədəbiyyata cəlb olunmasının vacibliyini vurğuladı. Publisist, şairə və tərcüməçi Zeynəb Cəmaləddin bədii yaradıcılığın müxtəlif istiqamətləri haqqında maraqlı fikirlər səsləndirdi. AYB və AJB üzvü, Prezident mükafatçısı, “Qoşma” Ədəbi Məclisinin poeziya şöbəsinin rəhbəri Əzizə Ağahüseynqızı çıxışında milli poeziyanın ənənələri və çağdaş ədəbi proseslər barədə düşüncələrini bölüşdü. Şair-publisist, pedaqoq, iki kitab müəllifi Şəlalə Şəfəq və şair-yazıçı, AYB üzvü, müəllim Sevil Gül Nur da öz duyğu və düşüncələrini dilə gətirərək, şeirlərini səsləndirərək tədbirə xüsusi rəng qatdılar. Naxçıvandan olan bir sıra yazarların Ümbülbanu Həsənova, Rəqsanə Tapdıqlı, Aytəkin Səfərəliyeva, Gülay Tahirli və digərlərinnin çıxışları da maraqla qarşılandı. Poeziya nümunələri, ədəbi mülahizələr və qarşılıqlı fikir mübadiləsi tədbiri əsl söz bayramına çevirdi. Görüşün əsas təşkilatçılarından biri olaraq mən də tədbirin sonunda çıxış edərək iştirakçılara, qonaqlara və tədbirin keçirilməsinə bizə dəstək göstərən hər kəsə minnətdarlığımı bildirdim. Belə görüşlərin bölgələr arasında ədəbi əlaqələrin inkişafına mühüm töhfə verdiyini vurğulayaraq gəlləcək görüşlərimizin daha sıx və yüksək səviyyədə keçməsini dilədim. İki günlük səfər təkcə kitabxana divarları arasında qalmadı. Qonaqlar Naxçıvanın müqəddəs ziyarətgahlarından olan Əshabü-Kəhfi ziyarət etdilər, şəhərin tarixi və mədəni abidələri ilə yaxından tanış oldular. Qədim Naxçıvanın zəngin tarixi, mədəni irsi və əsrarəngiz təbiəti qonaqlarda silinməz təəssüratlar yaratdı. Səfər çərçivəsində təşkil olunan “Şeir saatı” görüşü isə yazarların bir-birinə daha da yaxınlaşmasına səbəb oldu. Şeirlər oxundu, yeni yaradıcılıq nümunələri müzakirə edildi, poeziyanın insan ruhuna təsiri haqqında maraqlı söhbətlər aparıldı. Naxçıvan mətbəxinin zəngin təamları ilə bəzədilmiş süfrə ətrafında davam edən səmimi söhbətlər zamanı gələcək layihələr, yeni ədəbi əməkdaşlıqlar və birgə tədbirlər barədə planlar quruldu. Bu görüş bir daha sübut etdi ki, söz adamlarını birləşdirən ən böyük qüvvə yaradıcılıq sevgisi, dostluq və mənəvi bağlılıqdır. Naxçıvanda keçirilən bu görüş Azərbaycan ədəbi mühitində qadın yazarların fəallığının, yaradıcılıq potensialının və milli ədəbiyyatın inkişafına verdikləri töhfələrin növbəti parlaq nümunəsi kimi yadda qaldı. “Zərif Kölgələr” və “Zərif Qadınlar”ın Naxçıvanda qurduğu bu söz körpüsü gələcəkdə daha böyük ədəbi layihələrin başlanğıcı olacaq, yaddaşlarda isə zərif bəndlərlə yazılmış gözəl bir xatirə kimi yaşayacaq. Könül oxşarlığı ilə biri-birinə bağlanan bu zərif bəndlərin qopmaması diləyi ilə.
39 GÖZƏL DƏQİQƏ (esse) Bəzən insanın həyatında elə anlar olur ki, onların müddəti çox qısa olsa da, yaddaşda illərlə yaşayır. Həmin anlar nə böyük mərasimlər, nə də xüsusi planlaşdırılmış görüşlərlə bağlı olur. Onlar adi bir günün içində, gözlənilmədən, ard-arda baş verən hadisələrin yaratdığı mənəvi zənginlikdən doğur. Mənim üçün belə günlərdən biri 9 fevral 2024-cü il oldu. Cəmi otuz doqquz dəqiqə davam edən həmin zaman kəsiyi mənə kitabın, mütaliənin, sözün və insan münasibətlərinin nə qədər böyük dəyər olduğunu bir daha göstərdi. Səhər saat düz 9:00-da Bakı şəhərinin mənim üçün ən doğma və yaşamalı guşələrindən birində yerləşən mənzilimin qapısını bağlayıb küçəyə çıxdım. Hava sanki şəhərin adi günlərindən fərqlənmirdi. Küçələr öz axarında idi, insanlar gündəlik qayğıları ilə məşğul olurdular. Lakin mən bilmirdim ki, qarşıdakı otuz doqquz dəqiqə mənim yaddaşıma xüsusi bir gün kimi həkk olunacaq. Yolum prospekt üzərində yerləşən Azərbaycan Texniki Universitetinin tinindən keçirdi. Burada yazıçı Kəramət Böyükçölün yeni fəaliyyətə başlayan “Kerazon” kitab mağazasının yanından ötüb keçdim. Kitab mağazalarının açılması həmişə məndə xoş hisslər oyadır. Çünki kitab satılan məkanlar mənim üçün sadəcə ticarət obyekti deyil, mənəvi nəfəs yerləridir. Təxminən doqquzuncu dəqiqədə artıq demək olar ki, hər gün qəzet və jurnal aldığım, vaxtilə Yunus Oğuzun “Cığır” romanını da əldə etdiyim “Ensiklopediya”nın qarşısındakı köşkün önündə idim. Köşkün qarşısında iki gənc oğlan dayanmışdı. Onlardan biri növbə gözləyir, digəri isə aldığı bir ədəd siqareti köşkün pəncərəsinə zəncirlənmiş alışqanla yandırmağa çalışırdı. Elə həmin vaxt səliqəli geyinmiş, mehriban çöhrəli bir dayı ilə köşkün qarşısına eyni anda çatdıq. Üzündəki ifadə və davranışındakı səmimiyyət mənə xoş təsir bağışladı. Bir addım geri çəkilib nəzakətlə: — Buyurun, — dedim. Dayı dərhal irəli keçərək satıcıya müraciət etdi: — Bir “Ədalət”, iki “525″. Əslində mən də məhz “525-ci qəzet” almaq üçün köşkdə ayaq saxlamışdım. Dayının sifarişini eşidəndə istər-istəməz ətrafa boylandım. Çünki içimdə müəyyən bir təxmin yaranmışdı. Həqiqətən də yaxınlıqda dayanmış avtomobilin ön oturacağında Aqil müəllim oturub nəsə oxuyurdu. Bu mənzərə mənim zənnimi təsdiqlədi. Bilirdim ki, köşklərə hər qəzetdən cəmi bir-iki nüsxə verilir. Ani olaraq “525” arzusunun boşa çıxdığını anlayıb gecikmədən: — Mənə də bir “Təzadlar” verin, — dedim. Təbii ki, dayı da bu sözləri eşitdi. Bir anlıq yenə baxışlarımız qarşılaşdı. Sanki hər ikimiz kitabın, qəzetin və sözün dəyərini anlayan insanların səssiz anlaşmasını yaşayırdıq. Sonra hərəmiz öz yolumuza davam etdik. Maraqlıdır ki, dayı avtomobilə əyləşdikdən sonra Milli Məclis istiqamətinə deyil, “Ensiklopediya”nın yanından dönərək Azərbaycan Nəşriyyatına tərəf getdi. Mən isə əlimdə yenicə işıq üzü görmüş “Sevgi dolu şeirlər” kitabımın və “Yazarlar” jurnalının fevral sayının hərəsindən üç nüsxə olmaqla yoluma davam etdim. Hüseyn Cavidin heykəlinin yanındakı yeraltı keçiddən keçərək Cəfər Cabbarlı adına Respublika Gənclər Kitabxanasına tərəf addımlayırdım. Otuz üçüncü dəqiqənin tamamında artıq kitabxanada idim. Özümlə gətirdiyim yeni nəşrləri qəbul şöbəsinin əməkdaşına təqdim etdim. Xanım təhvil-təslim aktını hazırlayana qədər bir neçə dəqiqə gözləməli oldum. Bu qısa müddətdə kitabxananın həyatı gözlərimin önündə canlandı. Bir neçə gənc oxucu yaxınlaşaraq götürdükləri kitabları qaytarır, yenilərini seçirdi. Onlardan biri Rövşən Abdullaoğlunun “Abaddon” kitabını qaytarıb “Əli və Nino” əsərini istədi. Kitabxana əməkdaşının: — “Əli və Nino”nun müəllifi kimdir? — sualına verilən cavabları dinləyərkən istər-istəməz söhbətin iştirakçısına çevrildim. Qeyri-ixtiyari olaraq gənc xanımdan Makulunun “Səttarxan” romanını oxuyub-oxumadığını soruşdum. — Xeyr, oxumamışam, — dedi. Mən də ona: — “Əli və Nino”dan sonra mütləq “Səttarxan”ı da oxuyun, — tövsiyə etdim. Bu zaman həm mənim təhvil-təslim aktım hazır oldu, həm də gənc xanımın sifariş etdiyi kitab gətirildi. O öndə, mən isə arxasınca kitabxanadan çıxdıq. Kitabxananın qarşısında dayanarkən onun filologiya fakültəsinin tələbəsi olduğunu düşündüm və soruşdum: — Yəqin ki, tələbəsiniz? — Bəli, Tibb Universitetinin birinci kurs tələbəsiyəm, — deyə cavab verdi. Bu cavab məni xoş mənada təəccübləndirdi. Çünki mütaliəyə maraq göstərən gənclərin yalnız humanitar sahələrdən deyil, bütün ixtisaslardan olması sevindirici haldır. Mən yenə eyni tövsiyəni təkrarladım: — “Əli və Nino”dan sonra Makulunun “Səttarxan”ını mütləq oxuyun. Sonra sağollaşdıq. Mən Mərkəz Parka daxil oldum. Parkın sakitliyi, səhərin təravəti və yaşıl mənzərələr insanı düşüncələrə qərq edirdi. Elə bu vaxt təxminən iyirmi-iyirmi beş yaşlarında bir xanım qəfil yaxınlaşdı. — Mən sizi tanıyıram. Sizinlə bir şəkil çəkdirmək olar? — dedi. Bu gözlənilməz müraciət qarşısında təbəssümlə: — Əlbəttə olar, — cavab verdim. Şəkil çəkdirəndən sonra marağıma hakim ola bilmədim. — Məni haradan tanıyırsınız? — soruşdum. Xanım bildirdi ki, yaxınlıqdakı orta məktəbdə ibtidai sinif müəllimi işləyir. Həm dördüncü siniflərə, həm də gələn il birinci sinfə başlayacaq şagirdlərə dərs deyir. Mənim şeirlərimi uşaqlara sevə-sevə öyrətdiyini söylədi. Bu sözləri eşidəndə kövrəldim. Bir şair, bir müəllif üçün bundan böyük mükafat varmı? Yazdığın misraların uşaqların yaddaşında yaşaması, onların dilində səslənməsi, müəllimlərin həmin şeirləri sevə-sevə tədris etməsi söz adamının əldə edə biləcəyi ən qiymətli mənəvi qazancdır. Həmin an danışmağa söz tapmadım. Sadəcə təşəkkür edib sağollaşdım. Parkın içi ilə “Beşmərtəbə” istiqamətində addımlayırdım. Birdən gözüm saatıma sataşdı. Saat 9:39-u göstərirdi. Dayandım. Bu otuz doqquz dəqiqə ərzində kitab mağazası, qəzet köşkü, kitabxana, gənc oxucular, tələbə qız, müəllimə xanım, kitablar, jurnallar, yeni nəşrlər və sözə olan sevgi bir-birinə qarışaraq mənə qəribə bir xoşbəxtlik hissi yaşatmışdı. Öz-özümə dedim: — İlahi, bu nə gözəl otuz doqquz dəqiqə… Bəzən insanın ömrünün ən dəyərli hissələri saatlarla, günlərlə deyil, cəmi bir neçə dəqiqə ilə ölçülür. Əgər həmin dəqiqələr kitabın, mütaliənin, müəllif əməyinin və insan sevgisinin işığı ilə doludursa, onlar adi zaman parçası olmaqdan çıxır, ömrün yaddaş kitabına çevrilir. 23.04.2024. Bakı
ÜLYAHƏZRƏT Könül sarayımın sultanı sənsən, Qəlbimdə qurduğun taxtın mübarək! Ruhum təbəəliyi özü üstənib, Biətin mübarək, andın mübarək! * * * Zaman neçə kərə dayandı, durdu, Bircə təbəssümün min dünya qurdu, Baxışın isitdi viranə yurdu, Ocağın mübarək, odun mübarək! * * * Sözdən ilmə – ilmə toxunub tacın, Nəyim var, nəyim yox qoy olsun bacın, Bu yolda qurbanlıq özü Ustacın Məqamın mübarək, adın mübarək! 18.03.2020. Bakı.
Gün ərzində müəyyən işlərlə məşğul olursan. Bəlkə işə gedib-gəlirsən, şəxsi baxımına vaxt ayırır, gündəlik ehtiyaclarını qarşılayırsan. Bəzən gəzintiyə çıxır, bəzən isə monoton həyatın içində itib-batırsan. Axşam olanda isə üzərinə bir yük çökür. Bunun gün ərzində etdiyin işlərin yorğunluğu olduğunu düşünürsən. Amma keçmir. Zehnində bir qarışıqlıq, bədənində isə bir uyuşma var.
Bunları hiss etməmək üçün özünü məşğul edirsən. Telefonda qısa videolar izləyir, başqalarının “uğurlarını” göstərən paylaşımlara baxır, “vlogger” və “blogger”lərin səhifələrində saatlarla vaxt keçirirsən. Doğrusunu desək, zaman anlayışını itirirsən. Bir də ayılırsan ki, saatlar keçib gedib, amma daxilindəki narahatlıq hələ də qalır.
Düşünmək belə istəmirsən. Axı bu narahatlıq nədəndir? Çünki düşünmək üzləşmək deməkdir. Üzləşmək isə cəsarət tələb edir. O narahatlığın səbəbi daxilində gedən mübarizədir. Görünməyən və daimi olan bir mübarizə. Potensialını həyata keçirmək istəyi ilə məsuliyyətdən qaçmaq arzusu arasındakı mübarizə.
Çox vaxt tənbəllik adlandırdığımız xüsusiyyətin kökündə də məhz bu dayanır desəm, inanarsınızmı? Tənbəllik sadəcə heç nə etməmək deyil. Çox vaxt o, insanın daxili gərginliyindən qaçma formasıdır.
Müraciət edən danışanlarımdan biri tənbəl olmasından şikayət edirdi. Bu xüsusiyyətinə görə həm ətrafdakıların, həm də özünün qınaq obyektinə çevrilmişdi. Düşünə bilərsiniz ki, əgər insan özünü bu xüsusiyyətinə görə qınayırsa, deməli dəyişə bilər. Bəs niyə dəyişmir? Niyə bu xüsusiyyəti ilə yaşamağa davam edir?
Çünki bəzən tənbəlliklə qazandıqlarımızın həcmi itirdiklərimizdən daha çox olur. Belə olduqda insan tənbəlliyi “buraxa” bilmir. Tənbəllik onu məsuliyyətdən uzaqlaşdırır, zəhmətdən qoruyur, risk almaq məcburiyyətini azaldır.
Bu mövzu haqqında çox düşünmüşəm. Gəldiyim nəticə budur ki, hər insan müəyyən bir potensialla doğulur. Fikirlərini təqdir etdiyim amerikalı psixoloq Abraham Maslow öz ehtiyaclar iyerarxiyasında bu mövzuya toxunur. Maslow hesab edirdi ki, hər insanın daxilində öz potensialını həyata keçirmək, bacarıqlarını inkişaf etdirmək və həqiqi mənliyinə çevrilmək istəyi var. O, bu prosesi “özünü gerçəkləşdirmə” adlandırırdı.
İnsana öz potensialını gerçəkləşdirmək üçün resurs da verilir. Bu, sənin daxili enerjindir. Həmin resursu nəyə sərf etdiyin isə həyatını dəyişir. Məsələn, keçmişə bağlılıq, kin, nifrət, qeybət, paxıllıq, qəzəb, bitmiş münasibətlər, “boş” insanlarla mənasız söhbətlər və daha nələr, nələr…
Axı o resurs xərclənməlidir. Sən onu potensialını gerçəkləşdirməyə sərf etmədiyin halda, başqa istiqamətlərə yönələcək. Sadəcə həyatda qalmaq, “baş qatmaq” üçün nələrləsə məşğul olacaqsan.
“Bəs insan potensialını gerçəkləşdirməyə haradan başlamalıdır?” sualını versəniz, ilk olaraq bunu deyərdim: Enerjini yanlış yerlərə xərcləməməlidir.
Özünü kəşf yolunda addımlar atmaq bizi həm daha xoşbəxt edir, həm də potensialımıza yaxınlaşdırır. Başqalarının səhvləri, keçmiş hadisələr və ya gündəlik səs-küylə məşğul olmaqdan çıx. Öz qorxularına, arzularına və həqiqətlərinə baxmağa başla.
Məsuliyyətini qəbul et. Ekzistensial fəlsəfəyə görə azadlıq və məsuliyyət ayrılmaz anlayışlardır. Həyatının istiqamətini başqalarının deyil, öz seçimlərinin müəyyən etdiyini qəbul etmək inkişafın əsas şərtlərindən biridir.
Öz dəyərlərinə uyğun yaşa. Özündən soruş: “Mənim üçün həqiqətən vacib olan nədir?” Bir çox insanlar başqalarının onlar üçün təyin etdiyi qaydalara uyğun yaşayırlar. Öz dəyərlərinə uyğun olmayan həyat daxili boşluq yaradır. Dəyərlərinə uyğun həyat isə məna hissini gücləndirir və səni potensialına doğru aparır.
Və nəhayət, hərəkətdə ol. Nə qədər ki, axtarışdasan, bir o qədər çox məlumatlı olursan. Kitablar, mentor dəstəyi, psixoloji yardım, təlimlərdə iştirak və digər fəaliyyətlər öz yolunda addımlamağına kömək edən vasitələrdir.
Bəlkə də həyatın ən böyük yorğunluğu çox işləməkdən deyil, ola biləcəyin insandan uzaq yaşamaqdan yaranır…
