Bu gün Xalq yazıçısı İsmayıl Şıxlının anadan olmasından 107 il ötür
Martın 22-si Xalq yazıçısı İsmayıl Şıxlının anadan olmasının 107 ili tamam olur. Görkəmli yazıçını böyük ehtiram və hörmətlə yad edirik!
İsmayıl Şıxlı 1919-cu il martın 22-də Qazaxın İkinci Şıxlı kəndində anadan olub. Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunun (ADPU-nun) Filologiya fakültəsində aspirant, müəllim, baş müəllim olmuş, Xarici ölkələr ədəbiyyatı kafedrasının müdiri, bir müddət Azərbaycan Yazıçılar İttifaqının katibi kimi çalışıb. “Azərbaycan” jurnalında baş redaktor , Azərbaycan Yazıçılar İttifaqının birinci katibi, SSRİ Yazıçılar İttifaqının katibi olub. Daha sonra Azərbaycan Yazıçılar İttifaqının sədri və Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin Ağsaqqallar Şurasının sədri seçilib.
Onun yaradıcılığında tərcümə ədəbiyyatı da mühüm yer tuturdu. O, XIX əsr fransız ədəbiyyatının məşhur realist yazıçısı Gi de Mopassanın, Türkiyəli yazıçı Əziz Nesinin “Taxtalıköydən məktublar” sərlövhəli satirik hekayələrini ilk dəfə 1980-ci illərdə tərcümə edərək azərbaycanlı oxucuya təqdim etmişdi.
“Qızıl Ulduz”, “Şərəf nişanı”, “Qırmızı əmək bayrağı”, II dərəcəli “Böyük Vətən müharibəsi” ordenləri və medalların, Azərbaycan SSR Ali Sovetinin Fəxri Fərmanının və Azərbaycan Respublikasının “Şöhrət” ordeninin sahibi olan Xalq yazıçısı 1995-ci il iyulun 26-da Bakıda vəfat edib və Fəxri xiyabanda dəfn olunub.
Bu gün -martın 22-də, anadan olmasının107-ci ilində İsmayıl Şıxlının aşıq Ədalət Nəsibova yazdığı “A dünya” şeirini təqdim edirik:
Səndə neçə möcüzə var deyirlər, Ən alisi Ədalətdi, a dünya. Günəş batsa, “Kərəmi”nin alovu Yerə-göyə kifayətdi, a dünya.
Şah pərdədə dilə gəlir o sirlər, Sərraf görüb yel kimicə əsirlər. Ədalətin sazındakı sehirlər, Sevən qəlbə səadətdi, a dünya.
Xəyal yenə nə tez uçdu uzağa, Vurğun məni vurğun edib Qazağa. Şıxlı çıxan o müqəddəs ocağa Nə vaxt getsəm, ziyarətdi, a dünya.
Haray baxır bu varlığa, vəhdətə, Alqış deyir o ilahi qüdrətə. Möcüzəli sənətkara, sənətə Səcdə etmək sədaqətdi, a dünya.
Fotoda: Zaur USTAC – AYB və AJB-nin üzvü, “Yazarlar” jurnalının baş redaktoru,şair-publisist
YAZ DÜŞÜNCƏLƏRİ Yazın ilk ayı mart girəndən sübhün alatoranında açıq nəfəslikdən içəri dolan quşların civiltisini eşidincə xoş ovqat, hərarətli hisslər qəlbimizi çulğayır. Bu civiltilərin yaratdığı ovqat bizi duyğulandırır, üz-gözümüzə sığal çəkən səhər mehi könlümüzə rahatlıq gətirir. Elə bil quşlar da adama səslənir, baharın gəlişini müjdələyirdi: Nə yatmısan, oyan, pəncərəni aç, açılan səhərə boylan. Bax, bu çisəkli səhər mehi də novruzgülünün ətriylə elimizi salama gəlib. Arzuları, ümidləri puçur-puçur göyərdən, ömrümüzə ilkinlər, təzəliklər bəxş edən, sevgilərə, sevinclərə qapı açan allı-güllü, yaşıl donlu Bahar gəldi…
El arasında mart çıxdı, dərd çıxdı deyirlər. Yəqin bunu da ayın dəyişkən, dəymədüşər havalarına görə yozublar. Axı, yazla qışın ölüm-dirim savaşıdı bu mart ayı. Nə olur-olsun, nə deyirlər desinlər, mart yaz aylarının ilkini kimi təbiətin də, insanların da istəklərinin qönçə ayıdır. Elin-günün təzəlik bayramı – Novruz ayıdır.
İllərdi yazı ömrümüzün, günümüzün sozalmayan sevgisi, qəlbimizin ən böyük sevinci sanmışıq. Bu sevgidə, bu ülfətdə gələn günlərə, aylara qucaq açıb illərə könül vermişik. Bu Bahar qızıyla fərəhimizi bölüşüb, ona söz-söz istəklərimizi pıçıldamışıq…
Mən yazın bösböyük işığını, bu işığın düşüncəmə gətirdiyi hərarətini hələ uşaqlığımdan duymuşam. Yeniyetmə çağlarımda ilk yazın bağçamıza gətirdiyi gözəllik bir aləm idi. O zaman təbiəti bəzəyən güllər içində hər kəsi heyran edən qızılgülə aşiqdim. Ləçəkləri şeh damlalarında, səhər şəfəqlərində nurlanan qızılgülə. Bu şahanə gülə vurulduğum zamandan əlimə qələm almışam, ilk baharda anamı vəsf etmişəm. Anamın əllərinin istisini yazın nəfəsində duymuşam. Və onu düşüncəmin doğurduğu ilk sözümlə vəsf etmişəm. Bu bənzətməm şeir olmasa da duyğularımın tərcümanı idi…
Şaqraq səsli, yaz nəfəsli anam mənim, Qeydə qalan layla çalan sonam mənim…
Nostalji duyğularla pəncərədən ətrafa boylanıram. Gözlərimin qarşısında ətraf dumana-çənə bürünüb. Amma mən bu dumanın, çənin arxasından indicə ətrafı nurlandıracaq şəfəqi görürəm. Ağac dibində, səki kənarında, daşların arasından boy göstərən sısqa cücərtilərin ətrini duyuram. İllərdi yazı ömrümün, günümün sozalmayan sevgisi, qəlbimin sultanı sanmışam. Bu sevgidə, bu ülfətdə gələn günlərə, aylara qucaq açıb illərə könül vermişəm. Bu Bahar qızıyla sirdaş olub ülfət bağlamışam. Bir kəsə söyləmədiklərimi onun ilk nübarı olan yaşıl otlara, yanağı çatlayan güllərə, çiçəklərə, yaşıllaşan ağaclara söyləmişəm, onlarla xısın-xısın, xəfifcə bölüşmüşəm…
Bu, mənim yeniyetmə çağlarımda ilk yazın bir udum havasından, bir əlçim yaşıllığından, bir qom bənövşəsindən, bir sısqa çiçəyinin ətrindən, bir qurtum şirinliyindən ilham aldığım günlərdə qəlbimdə puçurlanan istəklərimin pıçıltılarıydı…
Və bu yazın gah çiskinli, gah günəşli, gah da küləkli günlərində torpağın sinəsindən boy göstərən, ətrilə ruhumuzu təravətləndirən güllərin, çiçəklərin gözəlliyinə bir aşiq sevgisilə qucaq açır, doğmalarla, yaxınlarla bu füsunkarlığı bölüşürük. Ümidlər də, sevgi-sevinclər də yazın bu çağında, bu növrağında yolumuza şəfəq saçır…
Bəs, uzaq illərin o tayında qalan baharın ilk çağında babalarımız onu necə qarşılayırdı? Bu səhər vaxtilə ahıllarımızdan eşitdiyim, el-obanın yaz günlərinin xoş qayğıları ilə yaşadıqları həyat xatirələrimi közərdir…
Şaxtalar sınıb, bağ-bağçaların ağ örpəyi əriyəndən, torpağın sinəsindən boy verən bənövşələr gözlərini açandan, insanlar da sanki təzələnir, yenidən doğulurmuş kimi şirin arzular, ümidlərlə yaşayırdılar. Bu növrağa əsrarəngizlik qatan güllərin nazlana-nazlana ətir saçması qəlblərini sevinclə, hərarətlə doldururdu. Aylardan bəri çılpaqlaşmış ağacların tumurcuq bağlayan budaqları öz təravətilə istəklərinə təzəlik qatırdı. Beləcə, yazın həniri eşidiləndən adamlar həyət-bacada qaynaşırdı.
Axır çərşənbədən bir ara sonra el əl-ayağa düşür, yaylağa köç hazırlığı başlanır, nə başlanırdı. Əl kirkirələri işə düşür: un üyüdülür, yarma, qovut çəkilir, əriştə kəsilirdi. Qız-gəlinlər hələ uzun qış günlərindən hanalarda başladıqları palazların, kilimlərin axırıncı ilmələrini vururdular. Yır-yığış arası özlərinə allı-güllü, butalı-xonçalı parçadan don da tikirdilər.
Arabaçılar da əl-ayağa düşürdü. Təkərləri şinləyir, çağları bərkidir, qolları çüyləyir, oxları yağlayırdılar. Xülasə, bütün əyər-əskiyini düzəldərək arabaları saz hala gətirirdilər. Köçhaköç vaxtı arabaların içərisinə qız-gəlinlərin toxuduğu kilimlərin siftəsini salırdılar. İş-gücdən macal tapan ağsaqqallar kəndin ortasında, bulağın səmtində məsləhət-məşvərətə yığışırdılar ki, yaylağa nə vaxt köç eləsinlər. Vədə tamamında hava işıqlanar-işıqlanmaz köç yola çıxardı. Yaylağa qalxan yollarda küllü-külfətin dincəlməsindən ötrü düşərgə salan kişilərin rahatlıq yaratması, lalə donlu qız-gəlinin əl boyu qədər qalxmış çəmənliyin arasından deyə-gülə bənovşə yığması bir başqa aləmdi…
İndi bu sətirləri qələmə aldığım anlarda torpaqlarımızın işğal altında olduğu illərin yazını xatırlayıram. Ömrünü-gününü gözəl yaylaqlarda keçirən köçkün həmvətənlərimizin halını göz önünə gətirirəm… Doğmaca yurdlarından – Qarabağımızdan ayrı düşmüş soydaşlarımızın həsrəti, yurd itkisi qəlbimizi necə yandırırdı… Hələ qədim İrəvan torpaqlarından qovulmuş soydaşlarımızın halından necə göynəyirdik…
Hər baharda üz-gözümüzə sığal çəkən ata-baba yurdlarımızı, gözəl yaylaqlarımızı, eh… itirib unuda bilmədiyimiz adlı-sanlı yerlərimizi yada salırdım. Bilirdim ki, o yerlərin yal-yamacı, dağları, qayaları, buz bulaqları, düz-düzəngahları doğmalarının isti nəfəsindən ötrü qəribsəyib. O yerlərin yazda göyərmiş torpağı da, tumurcuq bağlayan ağacları da ətrafına boylana-boylana qalmışdı. Xırdaca pöhrələri, yanağı çatlayan qönçələri, qayğıkeş vətən övladlarının sevgi dolu baxışlarına, isti əllərinə illərlə tamarzı qalmışdı…
Şükür, Ali Baş Komandan, Prezident İlham Əliyevin qətiyyətli rəhbərliyi altında Şanlı Ordumuzun igid oğulları torpaqlarımızı erməni işğalından azad etdilər. Düşmənin tapdağı altında inləyən Qarabağımızın cənnət güşələrindən, nadir xarıbülbülün gözəlliyinə tamarzı qalan doğmalarımızın gözlərində sevinc yaşı yaşardı, azad olunmuş yurdlarına evlərinə köç başladılar. İndi Qarabağımız yenidən qurulur, bütün məkanlar gülüstana dönür.
İnşallah, qədim Oğuz yurdumuz olan Qərbi Azərbaycan torpaqlarına da ləyaqətli dönüşümüz olacaq…
Həmişə qəlbimizdə xalqımızın xoş gələcəyinə inamımız olub. Axı hər gələn yaz özüylə elimizə, obamıza xoş müjdələr gətirir. Ruhumuzu təzələyir. Ömür-günümüzün təzəlik içrə keçən günləri yaddaşımıza o qədər istəklər, sevgilər naxışlayır ki. Bunlar yazla birgə insan ümidlərinin göyərməsi, arzularının böyüməsi, kamala yetməsi, murada çatması deyilmi… Qoy bu yazın qədəmləri xalqımıza düşərli olsun. İlimizin, günümüzün təzə növrağı – Bahar, yurdumuza xoş gəldin!
Начиная с 1983 года по настоящее время под более чем 50-ти названиями в газетах и журналах опубликованы около 3-х тысяч моих информаций и статей. Да, вы правильно услышали. Я сохранил эти газеты и журналы. Я автор книг. За эти годы в связи со своей работой встречался с сотнями руководителей различных ведомств. Брал у них интервью и освещал их деятельность на страницах газет. Хочу отметить, что некоторые руководители учреждений имеют очень низкий культурный уровень в отношениях с людьми. Несмотря на то, что большинство руководителей учреждений имеют высшее образование, некоторые из них нарушают этические нормы в своем поведении: допускают сквернословие, оскорбления и унижения сотрудников, а иногда и аморальные поступки. Человек, который возглавляет коллектив, должен стремиться быть образцом для подражания для всех членов этого коллектива. Он должен стремиться к повышению своего культурного уровня, к уважительному отношению к людям, к накоплению в себе духовных, нравственных ценностей. Я много встречал среди чиновников людей с нормальным общением и поведением. Иногда встречались люди, которые не соблюдали этические нормы и грубо разговаривали с тем, кто находился перед ними… …Была осень 1994 года. Я встретился с одним из чиновников, который имел десятки недостатков в своей работе, допускал нарушения в работе, и рассматривал свою работу как источник личной выгоды, взял у него интервью. Почувствовав, что я собираюсь написать критическую статью, он сердито сказал:
«Я не простой человек. У меня хорошие связи. И что же мне сделают из-за твоей статьи?». Я ушёл оттуда. Спустя несколько дней в одной из газет была опубликована моя критическая статья под названием «Хорошие связи». В тот период читателей газет было много. Через несколько дней человек, у которого были «хорошие связи», пришёл в редакцию, извинился за грубое обращение со мной и подчеркнул в разговоре, что его уже вызвали в прокуратуру за критическую статью… …В 2001 году я посетил школу в Сабунчинском районе города Баку. Хотя занятия начинались в 8 часов утра, директор пришла на работу в 10 часов. Я наблюдал за ней со стороны. Директор была настолько толстой, что не смогла выйти из машины марки «Жигули», принадлежавшей педагогу по военной подготовке. Представьте себе: два техперсонала школы подошли к машине, взяли директора под руки и помогли выйти из машины. После того, как директор вышла из машины, медленно поднялась примерно на 4-5 ступенек и вошла на первый этаж школы. Техперсонал крепко поддерживали её за руки, словно боясь, что она упадёт. Директор была настолько толстой, что едва могла ходить. Она вошла в кабинет. Через 10 минут я вошел в её кабинет и сказал, что хочу написать статью для газеты. Она ответила на несколько моих вопросов. Затем я задал ей один вопрос:
-Вы с трудoм вышли из машины и с трудом дошли до своего кабинета. Школа, которую вы возглавляете, состоит из трех этажей. Вы хотя бы раз в месяц поднимаетесь на второй и третий этажи, заходите в классы? Ведь в каждом классе школы должен чувствоваться ваш контроль. Директор очень рассердилась, услышав мой вопрос:
-Я не гриб, и не выросла из земли. У меня есть друзья во многих местах. Ты понял? Затем она попыталась меня запугать, назвав имена нескольких чиновников, журналистов и сотрудников Министерства, которых я знал. Через несколько дней моя критическая статья под названием «Я не гриб, и не выросла из земли» была опубликована в газете «Права человека». Я также упомянул в статье её “друзей”, на которых она полагалась. В статье были и другие факты. Я адресовал газету в три госструктуры, чтобы принять меры по критическим фактам. Через месяц директора школы уволили… …Одним из аспектов человеческой морали является то, что человек не должен лгать. Ложь порождает множество негативных последствий в семье и обществе. Порядочный человек старается не обманывать. Но лжи, с которой мы сталкиваемся в обществе, вполне достаточно. Хочу рассказать об одной такой лжи, с которой я столкнулся. Это было в 1998-ом году. Для подготовки материала для газеты я отправился в одно из крупных медицинских учреждений в Сабунчинском районе города Баку. Мне пришлось ждать в приёмной, так как у главврача был человек. Должен отметить, главврач был так поглощен беседой, что количество ожидающих в приёмной увеличилось до восьми человек. Мне пришлось ждать ровно час. За это время телефон в приёмной зазвонил пять раз. Каждый раз, секретарша, отвечавшая на телефонные звонки, давала разные ответы об отсутствии директора: «Главврач в Министерстве»; «Кто спрашивает? Главврача вызвали в Исполнительную власть, она будет во второй половине дня»; «Кто спрашивает? Главврач обследует пациентов. Будет через 15 минут»… Через час человек вышел из кабинета. В течение 15-20 минут главврач приняла всех граждан. Настала моя очередь. Я вошел. В кресле сидела красивая молодая женщина. Я поздоровался с ней, сообщил, что работаю в газете корреспондентом и хочу подготовить материал для следующего номера газеты. И сказал, что на меня произвело плохое впечатление, как секретарша по её указанию лгала звонившим. И отметил, что если девушка научится лгать на работе, то в будущем ей не составит труда обманывать и в личной жизни. А то, что вы учите своих подчинённых лгать, свидетельствует о том, что и в вашей работе достаточно лжи. А ложь унижает достоинство человека, подрывает доверие к нему. Мои слова немного разозлили главврача. Она сердито, неподобающе женщине, и вообще человеку грубыми словами:
-До сих пор никто не делал мне таких замечаний, я не простой человек, и у меня есть связи, ты кто такой, чтобы так разговаривать со мной, – сказала она, пытаясь оправдаться. Несмотря на положительные отзывы о предприятии, которым руководила эта женщина, позже выяснилось, что в её работе было много недостатков. И это доказывает, что ложь недолговечна. Правда имеет одно лицо, а ложь — тысячу. Лучше сказать – одну правду, чем тысячу раз солгать… …Некоторые мелкие чиновники, совершающие нарушения и недочеты в работе управляемых ими предприятий, полагаются на одного или даже нескольких высокопоставленных чиновников… И это недопустимо. Каждый руководитель предприятия должен серьезно относиться к своей работе, держаться подальше от мошенничества, махинаций, и не рассматривать свою должность как источник личной выгоды. Уважающий себя человек, поддерживающий свою честь и достоинство, не должен на кого-то полагаться…
Муса Манаров: Единственный Космонавт из Дагестана, родившийся в Баку, Герой Советского Союза. Муса Хираманович Манаров родился 22 марта 1951 года в Баку, в посёлке Баилов. Он родом из села Кумух Лакского района Дагестана. Из-за того, что его отец был военнослужащим, в детстве он был вынужден покинуть Баку.
В 1968 году, после окончания средней школы в городе Алатырь Чувашии, он отправился в Москву и в 1974 году с отличием окончил факультет радиоэлектроники летательных аппаратов Московского авиационного института.
Свой первый космический полёт он совершил с 21 декабря 1987 года по 21 декабря 1988 года в качестве бортинженера на космическом корабле «Союз ТМ-4» и орбитальном комплексе «Мир». Во время полёта он трижды выходил в открытый космос. Общая продолжительность полёта составила 365 суток 23 часа 38 минут, что на тот момент являлось мировым рекордом.
Указом Президиума Верховного Совета СССР от 21 декабря 1988 года за успешное осуществление полёта, проявленные при этом мужество и героизм, Мусе Манарову было присвоено звание Героя Советского Союза с вручением ордена Ленина и медали «Золотая Звезда».
Свой второй космический полёт он совершил со 2 декабря 1990 года по 26 мая 1991 года также в качестве бортинженера на космическом корабле «Союз ТМ-11» и орбитальном комплексе «Мир». Во время полёта он четырежды выходил в открытый космос.
Манаров также слушал азербайджанскую музыку в космосе. По этому поводу он говорил:
“Иногда мы слушали музыку. На «Мире» мы были вместе с французом Жан-Лу Кретьеном. Для космонавтов, работавших в открытом космосе, я включал азербайджанскую инструментальную музыку. Но когда мы были вдвоём на станции, когда вместе выходили в открытый космос, на музыку времени не оставалось.”
Жена Мусы Манарова тоже родом из Баку. Она училась в Азербайджанском медицинском институте в Баку. У него двое детей: сын Заур и дочь Нахида, которая родилась в Баку.
Манаров был народным депутатом РСФСР в 1990–1993 годах, а в 2007–2011 годах — депутатом Государственной Думы России. В его честь в родном селе Кумух открыт музей.
Манаров также является Заслуженным мастером спорта СССР.
Муса Манаров награждён орденом Почётного легиона Франции. Он также был удостоен орденов Болгарии и Афганистана.
Nəbi Xəzri Kabardin Balkar muxtar respublikasının xalq şairi Alim Keşokovla da dost idi. 1964-cü ildən 1970-ci ilədək yayın əvvəlində ailəsiylə Nalçik şəhərində dincələndə mütləq bu iki şairin görüşləri və mehriban ünsiyyəti olurdu. 1966-cı ildə Nəbi müəllim Nalçikdə olanda ailəsini maşınına mindirib gölün sahilinə dincəlməyə gəlir. Gölün sahilinədək maşını sürür, “giriş qadağandır” işarəsi olmasına baxmayaraq. Bu zaman dövlət avtomobil müfəttişi (indiki yol patrul xidməti) Nəbi müəllimə yaxınlaşıb əli ilə təzim edərək özünü təqdim edir və deyir: -Vətəndaş sürücü, girişi qadağan edən işarənin tələblərini pozmusuz, xahiş edirəm, sənədlərinizi təqdim edin. Baxacağıq vəziyyətə, ya talonda deşik açacağıq, ya cərimə edəcəyik, ya da maşınınızı cərimə meydançasına aparacağıq. Nəbi müəllim QAZ-21-in texniki pasportunu və sürücülük vəsiqəsini milis işçisinə təqdim edir. Milis serjantı sürücülük vəsiqəsinə baxan kimi, diksinir, özünü yığışdırır və orada yazılanları səsilə oxuyur: – Babayev Nəbi Xəzri Ələkbər oğlu, siz bizim daxili işlər naziri Sultan Babayevin qohumusuz? Nəbi müəllim ani olaraq fikrə vetdi və dedi: -Bəli qohumuq. Serjant sənədləri qaytardı, sağ əli ilə təzim etdi və dedi: -Bağışlayın narahat etdim, dincəlin. Həmin gün axşam Nəbi müəllim evə gələn kimi Alim Keşokova zəng edir və deyir: -Alim, axşamın xeyir, bu gün ailəmlə gölün sahilinə getdim, milis işçisi yaxınlaşıb sənədlərimi istədi, işarənin tələbini pozmuşdum, sənədə baxan kimi soruşdu ki, bizim nazirlə qohumsuz, mən də məcbur olub təsdiq etdim, çünki ailəmləydim, ehtiyat elədim ki birdən maşını meydançaya apararlar. Yalandan nazirin qohumu olduğumu demək də yaxşı düşmədi. Çox utanıram. Lazımdısa sabah cəriməni ödəyə bilərəm. Alim Keşokov güldü və dedi: -Nəbi, narahat olma, Sultan Babayev mənim yaxın dostumdur, sabah səhər bir rusca çap olunmuş kitabından götür, gəl mənim dalımca gedək onun yanına, sizi tanış edim, şer sevəndir generalımız. Səhəri gün Nəbi Xəzri kitabını götürdü, maşınına oturub Alim Keşokovun dalınca getdi, onlar görüşdülər və KB MR Daxili İşlər naziri milis general mayoru Sultan Babayevin yanına getdilər. General şairləri heç gözlətmədi, tez bir vaxtda qəbul etdi. Alim Keşokov zarafatla söhbətə başladı: -Sultan, bu qardaş mənim azərbaycanlı dostum, tanınmış şair Nəbi Xəzridir, səninlə də soydaşdır, Babayevdir, gəlib sənə kitabını bağışlasın və dünənki qayda pozğuntusunun cəriməsini versin deyib gülür. General soruşur: – Tanışlığıma çox şadam. Nolub ki? Nəbi müəllim dünənki hadisəni danışır. General Babayev cavabında deyir -Lap düz eləmisiz, bu gündən etibarən, sizi Kabardin Balkar muxtar respublikasının ərazisində haçan “qaişnik”lər saxlasa deyin ki, Sultan Babayevin qohumuyam, kitabınıza görə də minnətdaram, Alim, sən də çox sağ ol ki, Azərbaycan şairi ilə məni tanış etdin. Mən bu tarixçəni yaza yaza fikrə gedirəm və düşünürəm, ilahi köhnə kişilərdə necə də dəyərlərə hörmət var idi. Nəbi müəllimin şəklinin yanındakı Kabardin Balkar muxtar respublikasının xalq şairi Alim Keşokovdur, ruhları şad olsun.
Novruz bayramı Azərbaycan xalqının ən qədim və zəngin mədəni irs nümunələrindən biridir. Təbiətin oyanışını, baharın gəlişini və yeni ilin başlanğıcını simvolizə edən bu bayram minilliklər boyu xalqın həyatında mühüm yer tutmuşdur. Novruz yalnız mövsümi bir bayram deyil, həm də yenilənmə, həyatın davamlılığı, ümid və birlik ideyalarını özündə birləşdirən mənəvi dəyərdir. Azərbaycan xalqının məişətində, adət-ənənələrində və dünyagörüşündə mühüm yer tutan Novruz bayramı ədəbiyyatda da geniş şəkildə əks olunmuşdur. Klassik poeziyadan müasir nəsrə qədər bir çox Azərbaycan şair və yazıçıları Novruzun yaratdığı bahar ovqatını, təbiətin dirçəlişini və insanların sevinc hisslərini öz əsərlərində bədii şəkildə təsvir etmişlər.
Novruz bayramı və Azərbaycan folkloru
Novruz bayramı Azərbaycan folklorunun ayrılmaz hissəsidir. Bu bayramla bağlı formalaşmış adət-ənənələr, mərasimlər və inanclar xalqın zəngin mədəni yaddaşını əks etdirir. Novruz ərəfəsində qeyd olunan çərşənbələr, tonqal qalamaq, səməni yetişdirmək, papaq atmaq və digər mərasimlər xalqın qədim inanclarını və həyat fəlsəfəsini özündə ehtiva edir. Folklor nümunələrində Novruz bayramının əsas simvollarından biri səmənidir. Səməni həyatın və bolluğun rəmzi hesab olunur. Tonqal isə təmizlənmə və yenilənmə ideyasını ifadə edir. Novruz mərasimlərində iştirak edən Kosa və Keçəl obrazları isə xalq teatrının və folklor ənənələrinin bir hissəsi kimi çıxış edir. Bu folklor motivləri Azərbaycan ədəbiyyatında da geniş şəkildə istifadə olunmuş və bədii əsərlərdə müxtəlif formalarda əks etdirilmişdir.
Klassik Azərbaycan ədəbiyyatında Novruz motivləri
Azərbaycan klassik poeziyasında bahar motivləri xüsusi yer tutur. Bu motivlər əsasən təbiətin dirçəlişi və həyatın yenilənməsi ilə bağlıdır. Böyük Azərbaycan şairi Nizami Gəncəvi yaradıcılığında bahar təsvirləri mühüm yer tutur. Onun məşhur əsərlərindən biri olan Yeddi gözəl poemasında baharın gəlişi poetik təsvirlərlə təqdim edilir. Nizami baharı insan həyatında yenilənmə və mənəvi dirçəliş rəmzi kimi təqdim edir. XII əsr Azərbaycan poeziyasının görkəmli nümayəndəsi Xəqani Şirvani də bahar və təbiət motivlərini qəsidə və qəzəllərində geniş istifadə etmişdir. Onun əsərlərində çiçəklənən bağlar, açan güllər və təbiətin canlanması kimi təsvirlər baharın poetik obrazını yaradır. Klassik Azərbaycan poeziyasının digər böyük nümayəndəsi Molla Pənah Vaqif yaradıcılığında da bahar motivləri geniş yer tutur. Onun şeirlərində təbiətin gözəlliyi, açan güllər və yaşıl çəmənlər canlı və realist şəkildə təsvir edilir.
XIX əsr Azərbaycan ədəbiyyatında Novruz mövzusu
XIX əsrdə Azərbaycan ədəbiyyatında xalqın milli-mədəni dəyərlərinə və ənənələrinə maraq daha da artmışdır. Bu dövrdə yazıçılar və alimlər xalqın qədim mədəniyyətini və folklorunu araşdırmışlar. Maarifçi alim və yazıçı Abbasqulu ağa Bakıxanov özünün məşhur əsəri olan Gülüstani-İrəm kitabında Azərbaycan xalqının tarixi və mədəniyyəti haqqında geniş məlumat vermişdir. Bu əsərdə xalqın qədim adət-ənənələri ilə yanaşı Novruz bayramına dair məlumatlar da yer alır.
XX əsr Azərbaycan ədəbiyyatında Novruz motivləri
XX əsr Azərbaycan ədəbiyyatında Novruz və bahar mövzusu daha geniş şəkildə işlənmişdir. Bu dövrdə yazıçılar Novruzu milli kimliyin və mənəvi dəyərlərin simvolu kimi təqdim etmişlər. Görkəmli şair Səməd Vurğun yaradıcılığında bahar və təbiət motivləri mühüm yer tutur. Onun şeirlərində baharın gəlişi, təbiətin oyanışı və insanların sevinc hissi poetik şəkildə təsvir olunur. XX əsr Azərbaycan poeziyasının digər görkəmli nümayəndəsi Mikayıl Müşfiq də bahar mövzusuna xüsusi diqqət yetirmişdir. Onun məşhur şeirlərindən biri olan Yenə o bağ olaydı əsərində baharın yaratdığı gözəllik və sevinc hissi poetik dillə təqdim olunur. Azərbaycan nəsrində də Novruz və xalq həyatının təsviri müəyyən əsərlərdə öz əksini tapmışdır. Bu baxımdan görkəmli yazıçı İsmayıl Şıxlının məşhur romanı Dəli Kür xüsusi diqqətə layiqdir. Əsərdə Azərbaycan kənd həyatının geniş panoraması təqdim olunur və xalqın məişəti, adət-ənənələri bədii şəkildə təsvir edilir. Baharın gəlişi və insanların sevinc ovqatı Novruz bayramının yaratdığı ümumi atmosferi xatırladır. Bu dövrdə həmçinin görkəmli dramaturq Cəfər Cabbarlı və şair Rəsul Rza kimi ədiblərin yaradıcılığında da milli-mədəni dəyərlərin təsviri mühüm yer tutur.
Müasir Azərbaycan ədəbiyyatında Novruz motivləri
Müasir Azərbaycan ədəbiyyatında Novruz mövzusu milli kimlik və mədəni yaddaş kontekstində təqdim olunur. Müasir yazıçılar bu bayramı xalqın birlik və həmrəylik rəmzi kimi təsvir edirlər. Bu baxımdan müasir Azərbaycan ədəbiyyatının tanınmış nümayəndələri olan Anar və Elçin əsərlərində xalqın milli ənənələri və mədəni dəyərləri mühüm yer tutur. Novruz bayramı Azərbaycan ədəbiyyatında yalnız baharın gəlişini ifadə edən mövzu deyil, həm də yenilənmə, ümid və həyatın davamlılığı ideyalarını əks etdirən mühüm bədii motivdir. Klassik poeziyadan müasir ədəbiyyata qədər bir çox əsərlərdə Novruz və bahar motivləri müxtəlif formalarda təqdim edilmişdir. Azərbaycan ədibləri bu motivlər vasitəsilə xalqın qədim ənənələrini və mədəni dəyərlərini ədəbiyyat vasitəsilə yaşatmış və gələcək nəsillərə çatdırmışlar.
YURDUN GƏFAKEŞ OĞLU (Əməkdar müəllim, ehtiyatda olan polkovnik-leytenant Bayram Məmmədovun 70 yaşına)
Bayram Heydər oğlu Məmmədov ilin, ayın ən xoş günündə – Bahar bayramında, 21 mart 1956-cı ildə, ölkənin füsunkar bölgələrindən sayılan Zəngilan rayonunun Canbar kəndində qulluqçu ailəsində anadan olub. Atasının işi ilə əlaqədar rayon mərkəzinə köçdüklərindən orada məktəbə qədəm qoymuş, Zəngilan şəhər 1 saylı orta məktəbi 1973-cü ildə əla qiymətlərlə bitirib. Elə həmin ildə qəbul imtahanlarından müvəffəqiyyətlə keçərək Azərbaycan Pedaqoji Xarici Dillər İnstitutunun ingilis dili fakültəsinə qəbul olub. 1978-ci ildə ali təhsilini başa vuraraq Zəngilan rayonu ilə qonşu olan Ermənistan SSR Qafan şəhər 21 saylı texniki peşə məktəbinə müəllim təyin olunur. Adıçəkilən məktəb qarışıq məktəb adlanırdı; burada həm rus, həm erməni, həm də azərbaycan sektoru fəaliyyət göstərirdi. Oktyabr 1978 – may 1980-ci illərdə (ali təhsillilər üçün SSRİ-də həqiqi hərbi xidmət 1,5 il idi) SSRİ SQ-də həqiqi hərbi xidmətdə olan Bayram Məmmədov hərbi xidmətdən sonra müəllimlik fəaliyyətini Zəngilan rayon qiyabi orta məktəbdə, Canbar və Keçikli kənd səkkizillik natamam orta məktəblərində davam etdirmişdir. 11 noyabr 1980-ci ildə Zəngilan rayon Komsomol Komitəsinin İdman və Kütləvi Müdafiə işləri şöbəsinin müdiri təyin olunan Bayram Məmmədov bu vəzifədə 1988-ci ilin iyununadək fəaliyyət göstərmişdir. 1988-1989-cu illərdə Zəngilan rayon Partiya Komitəsində Siyasi Maarif kabinetinin müdiri olub. 1989-1991-ci illərdə o, siyasi təhsilini artıraraq əvvəlcə Saratov Sosial Siyasi İnstitutunda təhsil alır və sonra Bakı Sosial İdarəetmə və Politologiya İnstitutunu fərqlənmə diplomu ilə bitirir. 1 avqust 1991-ci ildən Zəngilan rayon İcraiyyə Komitəsi sədrinin müavini vəzifəsində fəaliyyətini davam etdirir. Həmin vaxt SSRİ adlı nəhəng bir ölkə yenidənqurma, aşkarlıq, demokratiya adlı mənbəyi və mənsəbi bilinməyən bir okeanın burulğanında çalxalanırdı. Uzun müddət normal qonşuluq münasibətində əmin-amanlıq içində yaşayan millətlər bir-birinə qənim kəsilmişdilər. 1988-ci ilin fevralından başlayan çaxnaşma nəticəsində Ermənistan SSR-də yaşayan iki yüz mindən çox azərbaycan əhli öz qədim dədə-baba yurdundan zorla çıxarılaraq Azərbaycana köçürülmüşdü. Zəngilan rayonu Ermənistan SSR-in Meğri rayonu və böyük sənaye şəhəri sayılan Qafan (şəhər) rayonu ilə həmsərhəd bölgədə yerləşdiyindən daşnaqsütyun ideyaları ilə beyinləri zəhərlənmiş azğın ermənilər bu rayonun kəndlərinə də vaxtaşırı basqın edir, örüşlərdə mal-heyvan otaran nobatçıları döyür, davar oğurlayıb aparırdılar. Kəndlərdə müdafiə məqsədilə könüllülər dəstəsi yaradılırdı. Bayram Məmmədovun yeni yaradılmış ştat üzrə vəzifəyə təyin olunması bu zərurətdən irəli gəlmişdi və ehtiyatda olan baş leytenant rütbəli zabitin bu vəzifəyə təyinatı tam uyğun idi. Belə ki, bu vəzifənin əsas funksiyası Nazirlər Kabinetinin qərarına əsasən Ermənistan SSR-lə həmsərhəd rayonlarında və sərhədyanı kəndlərdə ordu ilə iş aparmaq və rayonda milis tərəfindən ictimai asayişin qorunması sahəsində aparılan işlərə rəhbərlik etməkdən ibarətdi. Çox ziddiyyətli bir dövr hökm sürürdü. Düzdür, qaynar nöqtələrə nəzarət etmək üçün Rusiyanın ucqarlarından bölgəyə ezamiyyətə göndərilmiş rus hərbçiləri sərhəddə yerləşdirilmişdi, lakin onlara bir o qədər də bel bağlamaq olmazdı. Həm də onlar yalnız Qafanla həmsərhəd olan rayonun Şayıflı kəndində yerləşdirilmişdilər. Rayonun Vejnəli-Ağbənd, Kolluqışlaq-Rəzdərə, Yuxarı Yeməzli-Ağbis bölgələri nəzarətdən kənarda qalmışdı. Ov tüfəngləri əllərindən alınan kənd könüllüləri isə şana, balta, yaxşı halda bir quş tüfəngi umuduna qalmışdılar. Belə çətin bir vaxtda Bayram Məmmədov sərhədyanı kəndləri gəzir, könüllü dəstələrlə görüşür, rayonda yaşayan gənclərin potensial gücünü müəyyənləşdirməyə çalışırdı. Belə bir gərgin vaxtda camaatın təkidi və tələbi ilə Ali Sovetin növbədənkənar sessiyası keçirildi və 8-9 oktyabr tarixində keçirilən iclaslarda gərgin müzakirələrdən sonra Ali Sovet 9 oktyabr 1991-ci il tarixli “Hərbi xidmət keçmək haqqında Qanun” layihəsini qəbul etdi. Bundan sonra oktyabr ayı ərzində artıq Müdafiə Naziri vəzifəsinə təyin olunmuş general-leytenant Valeh Bərşadlının göstərişi ilə sərhədyanı rayonlardan bölgələrdə ərazi özünümüdafiə taborları yaratmaq üçün namizədlərin təqdim olunması məqsədilə Bakıda, Biləcəri Hərbi Komissarlığında və Üçtəpə poliqonunda toplantılar keçirilsə də bir nəticə əldə olunmur. Yalnız 9 noyabr 1991-ci il tarixində Bayram Məmmədov Zəngilanda ərazi özünümüdafiə taborunun 361 nəfərlik ştatını və 806 saylı hərbi hissənin möhürünü ala bilir. Beləliklə, baş leytenant Bayram Məmmədovun komandir, baş leytenant Cümşüd Əbilovun qərargah rəisi, baş leytenant Süleyman Nuriyevin arxa cəbhə üzrə müavin vəzifələrinə təyinatı ilə tabor yaradılmağa başlayır. 19 noyabr tarixində Zəngilan rayon Partiya Komitəsinin katibi, eyni zamanda rayon Müdafiə Komitəsinin sədri Əli Quliyevin rəhbərliyi ilə taborun yaradılması üçün Müdafiə nazirliyindən rayona ezamiyyətə gəlmiş beş nəfərlik nümayəndə heyətinin iştirakı ilə keçirilən iclasda qərargahın fəaliyyəti üçün 14 saylı texniki peşə məktəbinin binası ayrılır və elə həmin gündən yaradılmaqda olan ərazi özünümüdafiə taborunun fəaliyyəti başlayır. Bayram Məmmədov çox keçmir ki, növbəti kapitan hərbi rütbəsini alır. O, bu vəzifədə 1992-ci il aprel ayının sonunadək xidmət edir. Aprelin sonu – mayın əvvəlləri ölkədə yaranmış hərki-hərkilik və hərci-mərclik ucbatından bir müddət Müdafiə Nazirliyinin tabeçiliyində olan başqa vəzifələrə keçirilir və 1 dekabr 1992-ci ildən artıq yeni yaradılmış Zəngilan Alayında Alay komandirinin arxa cəbhə üzrə müavini vəzifəsində xidmətini davam etdirir. Beləliklə, baş leytenant rütbəsindən polkovnik-leytenant rütbəsinədək yüksələn Bayram Məmmədov 10 noyabr 1991-ci ildən 6 iyun 2006-cı ilədək Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrində tabor komandiri – hərbi hissə komandiri, Alay komandirinin (hərbi hissə komandirinin) müavini, Müdafiə Nazirinin Arxa Cəbhə və Beynəlxalq Hərbi Əməkdaşlıq idarələrində baş zabit və bölmə rəisi vəzifələrində qulluq etmişdir. Xidmət keçdiyi müddətdə Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrini dünyanın otuzdan çox ölkəsində beynəlxalq konfranslarda, seminarlarda, işgüzar görüşlərdə, simpoziumlarda və təlimlərdə layiqincə təmsil etmişdir. Bayram Məmmədov xidmət dövründə medallar almış, Müdafiə nazirinin fəxri təltifləri ilə mükafatlandırılmışdır. Azərbaycan Vətən Müharibəsi veteranıdır. Ailəlidir; üç övladı, … nəvəsi var. İngilis və bir neçə başqa dildə sərbəst danışır. Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvüdür. Yaradıcılıqla məşğuldur. O, publisistik məqalələri Ilə dövrü mətbuatda vaxtaşırı çıxışlar edir. 10 mart 2026, Xırdalan şəhəri
Bu gün – 21 Mart 2026-cı il tarixində Abşeron rayonu, Qobu qəsəbəsində Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı Çingiz Mustafayevin adını daşıyan Çingiz Mustafayev parkı açıldı. Xeyirli olsun!
Tapdıq Əlibəyli – 65 TAPDIQ ƏLİBƏYLİNİN SÖZ DÜNYASI
1 iyul 2026-cı il tarixdə Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin, Türk Ağsaqqalları Birliyi (TAİB) İdarə Heyətinin üzvü, şair və jurnalist Tapdıq Əlibəylinin 65 illik yubileyidir. Bu münasibətlə onu əvvəlcədən təbrik edirəm. Tapdıq müəllimə can sağlığı və yeni yaradıcılıq uğurları arzulayıram. Tapdıq Əlibəyli ilə biz eyni bölgədə – cənub zonasında dünyaya göz açmışıq. Lakin onunla tanışlığım təqribən 20 il əvvəl mərhum professor İsa Alıyev vasitəsilə olub. İsa müəllimlə Tapdıq Əlibəyli yaxın dost idilər. İsa müəllim iqtisadçı alim olsa da, sözə və sənətə ürəkdən bağlı idi. Aşıq musiqisini, muğamı gözəl bilirdi. Özü də şeirlər yazırdı. Onlar tez-tez görüşürdülər. Tapdıq Əlibəyli İsa müəllimi görmək üçün İqtisadiyyat İnstitutuna gəlirdi. İsa müəllim həmin vaxt İqtisadiyyat İnstitutunun direktoru, mən isə elmi katibi idim. O görüşlərin birində İsa müəllim məni Tapdıq Əlibəyli ilə tanış etdi: – Rəsmiyyə, qızım, tanış ol, sənin yerlin – şair Tapdıq Əlibəyli. Əslində, mən Tapdıq Əlibəylini qiyabi də olsa şair və jurnalist kimi tanıyırdım, imzasına bələd idim. Sadəcə, əyani tanışlığımız İsa müəllimin sayəsində oldu.
Tapdıq Əlibəylinin yaradıcılığında “söz” anlayışı yalnız ifadə vasitəsi deyil, həm də insanın mahiyyətini açan əsas amildir. “Şeirlərim bir duadı” adlı şeirində şair yazır:
Şeir – bir ruh, könül işi, Sözdə Tanrı nişanəsi.
“Yanğı həzzi” şeirində şair sözün gücünü od, şimşək, yanğı kimi obrazlarla təqdim edir. Burada söz həm yaradan, həm də yandıran qüvvə kimi təsvir olunur. Şairin fikrincə, həqiqi söz ürəkdən gəlməlidir. “Şam təki şair ömrü də…” misrası ilə şair öz taleyini yanan, əridikcə işıq saçan bir varlığa bənzədir:
Yandırıb Sözü yaxanın Sözü də yandırıb- yaxır. Özünü özü yıxanı Doğması, yadı da yıxır.
“Bükmə ətəyinə abrını sözün” şeirində isə şair sözün məsuliyyətini vurğulayır. Saxta, duyğusuz yazanlara qarşı sərt mövqe nümayiş etdirir:
Qoy səni mindirim mən cin atına, Enişli-yoxuşlu çap yorulunca. Özün enmədikcə sözün qatına, Beləcə çaparsan ömrün boyunca…
Ümumilikdə Tapdıq Əlibəylinin poeziyası ilə yaxından tanış olduqda onun yaradıcılığında üç əsas xətti görmək mümkündür: birincisi – sözün və sənətin müqəddəsliyi; ikincisi – cəmiyyətin mənəvi problemləri; üçüncüsü – doğma yurd və təbiət sevgisi. Tapdıq Əlibəylinin poeziyasının dili sadə olsa da, lakin obrazlıdır. Xalq danışıq üslubuna yaxın ifadələr, atalar sözlərini xatırladan misralar şeirlərin təsir gücünü artırır, oxucunu düşündürməklə yanaşı, duyğulandırır. Tapdıq Əlibəylinin şeirlərində xalqın mənəvi dəyərləri, tarixi yaddaşı, eləcə də müasir həyatın ritmi ahəngdar şəkildə birləşir. Onun incə lirizmi və vətənpərvərlik duyğusu yaradıcılığına xüsusi əhəmiyyət qazandırır. “Payız çöhrəsində yazdı 44 Gün” kitabı şairin vətənpərvərlik duyğularının tərənnümüdür. “Gördüyüm başqadı” şeirində isə daha çox ictimai-fəlsəfi motivlər ön plana çıxır. Dünya qeyri-sabit, ziddiyyətli bir məkan kimi təqdim olunur. Burada həqiqət və yalanın, düz və əyrinin qarşıdurması verilir. Şair cəmiyyətin mənəvi aşınmasından narahatlıq keçirir:
Gözlərin oynayır ala buludda, Fələk saya salmaz sən saydığını. Sən ki piyadasan, zamansa atda, Qəfildən boyayar qara ağını…
yaxud:
Hər atası kordan zaman Koroğlu olmaz, Ağsaqqal sayılmaz hər ahıl kəs də. Olsa da nə qədər saç-saqqal bəyaz, Müdriklik bir şərtdir ağsaqqal kəsdə.
Tapdıq Əlibəylinin yaradıcılığında yurd sevgisi xüsusi yer tutur. Bürzünbül mövzusunda yazdığı şeirlərdə doğma kəndin təbiətini təsvir edir:
Tanrı yazan bir əzəli ünvanım: Dağ havası, yurd sədası -Bürzünbül Göz açdığım, söz açdığım – rəvanım, Dağ həvəsi, yurd sevdası -Bürzünbül.
Bu şeirlərdə sadəlik, halallıq, qonaqpərvərlik kimi milli dəyərlər ön plana çəkilir. Şair doğma torpağı yalnız coğrafi məkan kimi deyil, həm də mənəvi kök, milli kimlik kimi təqdim edir:
Köküm torpağımın dərinliyində, Gövdəm torpaq üstə şaxələnibdir. Azərbaycanımın şirinliyində Vətənə məhəbbət -torpaqdakı sirr…
“Çanaq bulaq”, “Dağlar vüqarını çeşməyə süzüb”, “Təbiət sağlığı qoruyub burda” kimi şeirlərdə təbiət canlı, poetik lövhələrlə təsvir olunur. Təbiət yalnız fon deyil, insanın daxili aləmi ilə vəhdət təşkil edən canlı bir varlıqdır. Bulaq, dağ, çəmən obrazları saflıq, paklıq və həyatın davamlılığını simvolizə edir. Lakin zamanın təsiri ilə itən dəyərlər şairi düşündürür, kədərləndirir. “Bir ev vardı…” şeiri nostalji ruhda yazılmışdır. Şair uşaqlıq xatirələrini, ailə mühitini, ata-ana obrazlarını sevgi ilə yad edir. Təbiət elementləri (söyüd, tut ağacı və s.) insan taleyi ilə paralel təqdim olunur:
Məntək qəribsəyib tut ağacımız? Budanıb yüz illik qolu-budağı. Bəlkə elə birdi ağrı-acımız… Hopub xəyallara uşaqlıq çağı.
Ümumilikdə Tapdıq Əlibəylinin poeziyası milli ruhu, mənəvi dəyərləri qoruyan və sözün gücünü ucaldan poetik nümunələrdir.
2007- ci ilin 1 mayında Neftçalada atamın 80 illik yubileyi keçirildi yubileyə gələn qonaqlar arasında Səməd Vurğunun övladları – Xalq Şairi Vaqif Səmədoğlu və Aybəniz xanım da var idi.Həm Vaqif müəllim, həm də Aybəniz xanım həmin yubileydə çıxış da etdilər. Həmin unudulmaz yubuliyein lent yazısını bir neçə gündən sonra,bütövlükdə, “İçtimai” televiziyada göstərdilər. Vaqif Səmədoğlunun həmin çıxışını bu yazıma əlavə edirəm. Oma görə ki, Vaqif Səmədoğlu həmin çıxışında,1954-cü ilin 12 iyununda atası Səməd Vurğunla birlikdə bizə gəldiyi günü də xatırlayır:
ATAMIN NEFTÇALADA KEÇİRİLƏN 80 İLLİK YUBİLEYİNDƏ (01 MAY 2007) XALQ ŞAİRi VAQİF SƏMƏDOĞLUNUN ÇIXIŞI
Əziz dostlar! Bu saat Milli Məclisin şıdırğı iclası gedir.Ancaq Milli Məclis 2010-cu ilədək davam edəcək və bundan sonra da müstəqil Azərbaycan var olduqca Milli Məclisimiz, parlamentimiz olacaq. Ancaq İmamverdi müəllim kimi böyük bir insanın, böyük bir şəxsiyyətin 80 illiyi bir dəfə olur. Ona görə də mən bu gün parlament iclasında deyil, burada- İmamverdi müəllimin yubileyində iştirak edirəm. Əziz dostlar! Mənim mənsub olduğum Səməd Vurğun ailəsindən atam da, anam da, böyük qardaşım da dünyalarını dəyişib. İkicə adam qalmışıq- böyük bacım Aybəniz xanım və mən. Bu gün ikimiz də burdayıq. Başqa cür ola bilməzdi. Səməd Vurğunun ocağında qalanlar mütləq və mütləq bu gün İmamverdi kişinin hüzuruna buyurmalıydılar, onun haqqında xoş sözlər deməliydilər və onun əlini öpüb qayıtmalıdırlar. İmamverdi müəllim yaşda məndən böyükdür, amma hafizəsi mənim hafizəmdən yaxşıdır. İlk dəfə mən İmamverdi müəllimi görmüşəm 12- 13 yaşım olanda -Neftçalada. Əllinci illərin əvvəli idi. İmamverdi müəllimlə Səməd Vurğunun qucaqlaşıb öpüşmələrinin, indi öpüşməsinlər,o gün şahidi oldum.Həmin gün axşam bir tədbir var idi. Ancaq mən tədbirdə iştirak eləmədim, çünki uşağıydım, bir at gətirmişdilər və mən o atı minib gəzdim Neftçalanın küçələrində. Səməd Vurğun dünyasını dəyişəndən sonra mən növbəti dəfə İmamverdi müəllimin evində olanda onun evinin divarında bir şəkil gördüm: İmamverdi müəllim- gənc İmamverdi Əbilov çıxış edir və Səməd Vurğun rəyasət heyətinində oturub. Hələ bir dəfə də olmayıbdır ki, mən bu mahala gəlim, maşını Neftçalaya sürdürməyim. İmamverdi müəllimin evində çörək yeməyim, yatmayım. Dəfələrlə İmamverdi müəllimin evində olmuşam, onun kitabxanasını paxıllıqla və dərin hörmətlə seyr etmişəm. Özünün müdrik, son dərəcədə ağsaqqal söhbətlərinə qulaq asmışam və doğrudan da heyran qalmışam. Bu kişinin Bakıya gəlməyə dəfələrlə imkanı olub. Dəfələrlə bu kişiyə təklif ediblər ki, Bakıya gəl. Gəlsəydi, bu saat Azərbaycan elmi sahəsində, istər ədəbiyyat olsun, istər tarix olsun, ən üstün mövqelərdən birini tutacaqdı. Ancaq bu kişi Neftçalanı tərk eləmişdi. Bir də mən öz həyat təcrübəmdın bir şeyi Sizə demək istəyirəm. Hamımız Sovet dövrünü yaşamışıq.Birinci katiblər olub, indi İcra başçıları var. Birinci katiblər nüfuzlu müəllimlərdən şeytandan qorxan kimi qorxublar. Çünki katibləri onlar işdən çıxara biliblər. Ancaq mən Neftçalanın neçə 1-ci katibinin, neçə İcra başçısının İmamverdi müəllimə necə böyük hörmətlə, necə böyük İzzətlə yanaşdığının şahidi olmuşam. Bircə misal deyim. Rıhmətlik İbrahim müəllim – İbrahim Qurbanov deyirdi ki, mənim Neftçalada İmamverdi Əbilov kimi arxam var. İbrahim Qurbanovun bax bu sözü mənə bəs idi. Arxa İbrahim Qurbanov kimi qüdrətli, hörmətli bir raykom katibi İmamverdi müəllimə arxa deyirdi. Doğrudan da nəinki Neftçalaya, İmamverdi müəllim həmişə bu mahala arxa durub, Muğanın arxasında durub, bu zonanı arxasıyca aparıb.Və bu yolda çox böyük nüfuz, çox böyük hörmət qazanıb. Mən əminəm ki, İmamverdi müəllim bu gözəl yolu davam etdirəcək. Bu, təkcə Sizin deyil, Neftçalanın, Salyanın xoşbəxtliyi deyil, Azərbaycan mədəniyyətinin, Azərbaycan varlığının səadətdir, xoşbəxtliyidir.
Xüsusi qeyd: Şəkil atamın 80 yaşı tamam olan gün Neftçalada çəkilib. Şəkildə olanların adlarını yazmağa məncə ehtiyac yoxdur. Amma yenə də… Soldan sağa: Atam, Aybəniz xanım Vəkilova, Vaqif Səmədoğlu, Anar, Fikrət Qoca, Bəkir Nəbiyev.
