1. Rahim Rzayev (üçoğlanlı) maraqlıdır nədən üç ….
Yasəmən xanım Üçoğlan mənim doğma kəndimin adıdır təxəllüs götürmüşəm .
2. Ilk şeirinizin Mövzusu nə idi xatırlayırsınızmı həmin o, şeiri?
Bəli xatırlayıram ilk şeirimi uşaq vaxtı Şuşada pioner lagerində olanda yazmışdım mövzusu sevgi məhəbbətdən idi uşaq düşüncələrinin məhsulu olsada oxuyanlar bəyənirdi Şerin adı “Şuşada bir qız var adı Pəridir” idi.
3. Hansı Mövzularda daha çox özünüzü şair kimi hiss edirsiniz…sevgi Vətən Ana?
Mən ümumiyyətlə Ana mövzusunda yaza bilmirəm,bircə şeirim var Anama ordada etiraf etmişəm ki sözün qüdrəti çatmır səni vəsf etməyə məndən incimə yaza bilmirəm Vətənpərvərlik mövzusunda da şerlərim çoxdur,ancaq oxucularım məni məhəbbət şairi kimi qəbul edir Məndə bununla razılaşmağa məkumam.
4. İlk Məhəbbətinizə qovuşmusunuz yoxsa nakamlığa sürünüb ilk eşqiniz…
Təbii ki əksər insanlar kimi məndə ilk məhəbbətimə qovuşa bilmədim Məncə buna ilk məhəbbətdə deməkdə olmaz çünki gənclik uşaqlıq hisslərinin sevgi qarışıq bir təcəllası olur o yaşlarda Elə bilirsən məhəbbətdir amma adi ürək hisslərindən başqa bir şey deyil,sevgi ağılla ruhun vəhdətindən doğan bir varlıqdır.
5. Ilk Məhəbbətinizə qovuşsaydınız ona yazdığınız ilk şeir nə olardı?
Yalnız onu deyə bilərəm ki ilk sevgimə qovuşsaydım mən sonra şeir yaza bilməzdim Sadəcə bu qədər… Sadəcə, deyərdim qovuşdum yara,Bu gündən qələmi qoyuram yerə.)
6. Özünüzü şeirlə ifadə edə bilmisinizmi…
Bəli məncə bütün yaradıcı adamlar özlərini sənətləri ilə təsdiq edirlər Məndə öz heykəlimi şeirlərimlə yonmuşam hər sözündə sətrində özüm varam,qəlbim ruhum var Bir çox şeirlərimdə bunu açq ifadə etmişəm.
7. Müasir ədəbiyyat sizi qane edirmi ən son oxuduğunuz nədir??
Hər dövürdə olduğu kimi müasir ədəbiyyatımızda da gözəl yazarlar var Yalnız demək olar ki son dövürlər heç kimi oxumuram,sonuncu oxuduğum roman “Başsız Atlı” olub məncə,arabir vaxtım olanda Ramiz Rövşəni oxuyuram…
8. İstərdinizmi övladlarınız yolunuzu getsin şeir yazsın kitabları olsun Cəmiyyət onları qəbul eləsin tanınsın?
Hər bir atanın arzusudur övladlarını xoşbəxt görsün Övladlarım elədə şeirə ədəbiyyata həvəsli deyil, olsa belə şair olmaqların istəməzdim Çünki indiki zəmanədə çox duyğusal olmaq əlavə dərd gətirir insana Mən çox tanınıb popliyar olmağıda xoşlamıram telekanallardan bir neçə dəfə dəvət almışam çəkilişə getməmişəm Ancaq cəmiyyətdə hörmət qazanmaq üz ağlığıdır,söz əhlinə dəyər verən indi çox azdır İnşallah zaman ələkdən keçirdikcə dəyər verə biləcək insanlar meydana gələcək buna inanıram…
9. Kitab çap elətdirmisiniz elətdirmisinizə seçiminiz hansı nəşiryyat oldu o kitab sizə pul qazandırdı?
Cəmi bir kitabım çap olunub 2004-cü ildə Şərq nəşriyyatında çap olunub Hal hazırda 3 kitabım çap olunmaq üçün hazırdır Maliyyə vəsaiti olmadığından qalır İlk kitabımdan heç bir qazanc əldə etmədim hədiyyə etdim dostlara.
10 . Dostlarınızdan biri sizə bir kitabın xərci mənim boynuma O kitablardan hansını çap elətdirərdiniz…
Fərqi yoxdur hamısı mənim üçün əzizdir,valdeyinin övladların necə sevirsə ayrı seçkilik qoymadan şairdə şeirlərin elə sevir çünki hamısı onun qəlbindən ruhundan gələn hisslərdir..
11. Son olaraq oxucularınıza nə demək istərdiniz ….
Mən öz dəyərli oxucularıma nikbin olmağı arzulayıram,həyat bir imtahandır onu duyğulu yaşamağı töfsiyyə edərdim Yemək üçün yaşamağı yox, yaşamaq üçün yeməyi məsləhət görərdim Poeziya və musiqi ruhun qidasıdır bunlara yaxın olmağı arzu edərdim Çox məmun oldum Yasəmən xanım sizinlə dialoqdan Var olun işinizə uğurlar arzu edirəm.Allah sizi qorusun təşəkkür edirəm diqqətiniz üçün…
Şəhid Rəvan Bünyadlı və anası Mülümət Bünyadlı ( Şəfa xanım)
“Terminator”
Vətənimin şimal -qərbində, dağların sıra-sıra düzüldüyü, ağacların bir-biri ilə yarışdığı, səfalı təbiəti ilə göz oxşayan Qax rayonunun Almalı kəndində bir igid uyuyur… Ömrü nakam, xəyalları nasaz, sevgi çiçəyi solmuş, şəhidlikdən pay almış – Şəhid Rəvan Bünyadlı… Hələ həyatdan doymamışdı, hələ gələcəkdə özü üçün, ailəsi üçün, bəlkə də daha yaxşı yaşaya biləcəyi o uşaqlığı üçün, gəncliyi üçün gün ağlayacaqdı… Rəvan, 2001-ci ilin avqust ayının beşində Qax rayonunun Almalı kəndində dünyaya göz açmışdır.Valideynlərinin sevimlisi, qardaşı Rəşadın dayağı olan şəhidimiz, 2007-ci ildə Almalı kənd tam orta məktəbinə ilk qədəmlərini atmış, müəllimlərinin, sinif yoldaşlarının, hətta özü kimi şəhid olduğu parta yoldaşı – Məhəmməd Yusiflinin, kənd əhalisinin rəğbətini qazanmışdır.O, bu səmimiliyi, canayaxın rəftarı, gözəl ədəbi ilə onu tanıyanların qəlbini ovsunlamışdı… 2018-ci ildə həmin məktəbin məzunu olan, Bünyadlı Rəvan Qax peşə liseyində “Aşbazlıq” üzrə təhsilini bitirdikdən sonra həqiqi hərbi xidmətə çağrılır. Şəhidimiz, Tərtərdə Milli Qəhrəman Mübariz İbrahimovun adını daşıyan postda xidmət edir.Burda da səngər yoldaşları içində özünə hörmət qazanır… Onunla bircə dəfə belə ünsiyyətdə olanlar, öz xatirələrində bizim Rəvanı şən, gülərüz, mehriban biri olaraq anırlar.Hətta komandiri ona “Terminator” ləqəbi verir.Hardan biləcəkdi ki, əsgəri kimi özü də şəhid olacaq … Bəli, Rəvan ürəyimizə od çəkən vətən müharibəsinin ilk günlərində, sentyabr ayının iyirmi yeddisində xidmət etdiyi “Mübariz İbrahimov” postunda ən uca məqama, şəhidlik zirvəsinə ucalır… Nə böyük fəxarətdir, nə böyük uğurdur, necə gözəldir – mübarizlərin yetişdiriyi postda, Mübarizin davamçısı olaraq şəhid olmaq … Əvəzi, ölçüsü, təsəllisi yoxdur, amma di gəl ki, balasını itirən ana üçün övlad ağrısı lap bətərdir… Rəvanın anası Mülümət Bünyadlının ( Şəfa xanımın) verdiyi müsahibələrinin hamısında, oğlunun onların başını uca tutduğunu, ən gözəl mərtəbəyə layiq olub üzlərini ağ etdiyini bildirir.Lakin gözlərinin içindəki nisgil, səs tonundakı məyusluq, sözləri arasındakı bir saniyəlik qırıqlıq qəlbləri dağlamağa bəsdir… Elə gözəl oğul oldu ki, Allah Rəvana o uca mərtəbəni nəsib etdi… Eyni anda iki hissi birdən yaşamaq böyük qüvvə tələb edir.Vətən fədailərimizi həmişə yaşatmaq üçün isə toparlanmalıyıq.Mütləq toparlanmalıyıq! Bəlkə Rəvanın timsalında, bütün şəhidlərimizin yerini bir övlad olaraq verə bilməyəcəyik, amma onların əmanətlərinə dost, dərd ortağı, sirdaş olacağıq… Vətənimiz elə igidlər yetişdirir ki, duruşundakı əsalət düşmənin dilini çaşdırır.Torpağımızın altında elə igidlər yatır ki, adam o torpağa ayaq basmağa belə utanır … Adın dillərə elə dastan olub ki, Rəvan, adam hər dəfə səndən yazmağa can atır… “Fışkırır ruhu mücerret gibi yerden naşım, O zaman yükselerek erşe değer belki başım.”
Göylərə yüksəlişin, şəhidliyin, məkanın, cənnətin, igidliyin mübarək olsun, qardaşım!
Layiqli ədəbiyyatşünas və tənqidçi ömrü… – Qurban Bayramov-75
Görkəmli ədəbiyyatşünas, tənqidçi, publisist, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent, müasir ədəbi prosesin ən fəal və parlaq simalarından Qurban Fərman oğlu Bayramovun bu günlərdə 75 yaşı tamam olur.
Qurban Bayramovun həyatı, fəaliyyəti, bioqrafiyası Ədəbiyyatda yaşanan bir ömürdür. Görkəmli alim haqqında danışarkən, sözü adətən ordan başlayırlar ki, Qurban müəllim ədəbiyyatda və elmdə xidmətləri olan Bayramovlar nəslinin nümayəndəsidir. Qurban Bayramov Sovet dönəmi ədəbiyyatının ən sanballı simalarından Xalq yazıçısı Bayram Bayramovun və Azərbaycanda sosial psixologiya fənninin əsasını qoyanlardan biri, professor Əkbər Bayramovun ədəbiyyatda və elmdə layiqli davamçısıdır.
Bəlkə də belə bir ziyalı ailə mühitində yetişməsinin nəticəsidir ki, Qurban Bayramov ədəbiyyata doğru-dürüst yerdən qədəm qoymuş və bütün fəaliyyəti boyu təqib qıldığı yolda heç zaman büdrəməmişdir. Q.Bayramov ədəbiyyatın tədqiqinə köklü bir məqamdan – Səməd Vurğun poeziyasından başlayıb. S.Vurğun şeirindən keçmək müasir ədəbiyyatı, XX əsr poeziyasını bütün əhatəsi ilə anlamağa-bilməyə bərabərdir. 1970-1974-cü illərdə Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutunun aspiranturasında təhsil alan Q.Bayramov 1979-cu ildə “Səməd Vurğun poeziyasında lirik qəhrəman problemi” mövzusunda dissertasiya müdafiə etmiş və ömrünü birdəfəlik ədəbiyyata və Ədəbiyyat İnstitutuna bağlamışdır. “Vurğun poeziyası” (B., Elm, 1976), “Lirik qəhrəman və zaman (Səməd Vurğun poeziyasında lirik qəhrəman problemi)” (B., Elm, 1986) adlanan ilk kitabları da S.Vurğun şeirinin poetikasına həsr olunub. Qeyd etmək lazımdır ki, həmin kitablar bugün də önəmini saxlayan, S.Vurğun şeiri haqqında yazılmış ən dürüst tədqiqat əsərlərindəndir.
Qurban Bayramovun monoqrafiyaları S.Vurğun yaradıcılığına 1960-1980-ci illər ədəbiyyatşünaslığının rakursunu ifadə edir və vulqar sosiologizm qalıqlarından tam təmizdir. S.Vurğun şeirinin ideya-qayə etibarilə başlıca olaraq Azərbaycançılıq üzərində durduğunu təsbit edir və ilk addımlarından müdrik çağlarınacan pillə-pillə, mərhələ-mərhələ bu qayəni lirik qəhrəman problemi müstəvisində izləyir və çözür. Şairin qəhrəmanı eyni zamanda milliliyin dar çərçivələrinə sığmır, daha böyük ideallarla yaşayır, bütünlükdə əsri və zamanı məşğul edən problemlərlə çarpışır. Q.Bayramov S.Vurğun şeirində millilikdən, Vətənpərvərlikdən, Azərbaycançılıqdan ümumbəşəriliyə, müasir insani dəyərlərə gedən yolu təfərrüatlı, faktiki, konkret elmi yanaşma əsasında çözə bilir. Heç bir pafosa və konyuktur-populist şüarlara uymadan. Dövrə xas cüzi ictimai-siyasi atributları çıxmaqla, zənnimcə, bu, S.Vurğun irsinə ən doğru yanaşmadır. Bəzən müşahidə olunduğu kimi, S.Vurğun irsini öz zamanının mürəkkəb kontekstindən ayırıb, yalnız millilik konsepti çərçivəsində çözmək, təkcə şairin nəhəng yaradıcılıq miqyasını kiçiltmək deyil, ümumən Azərbaycanı XX əsr proseslərindən qoparmaq demək olardı. S.Vurğun öz cahanşümul ideallarında bugün də bizdən irəlidədir.
Q.Bayramov gözəl tarixi poetika araşdırıcısıdır. S.Vurğunun lirik qəhrəmanının bizim romantizm ədəbiyyatından və canlı həyatdan necə təkamül etdiyini məharətlə üzə çıxarır. Yaxud başqa bir – “M.Ə.Sabir ənənələri və Azərbaycan ədəbiyyatı” tədqiqatında izlədiyi Sabir-C.Cabbarlı əlaqələri bunu sübut edir. Sabirin Cabbarlıya təsirinin “Babayi-Əmir” şeirlərindən daha dərin olduğu, Cabbarlının pyeslərində tipikləşdirmə və fərdiləşdirmə üsullarında üzə çıxdığını ilk olaraq məhz Q.Bayramov tədqiq etmişdir.
Q.Bayramovun alim üslubu Azərbaycan ədəbiyyatşünaslığının intensiv inkişaf dövründə formalaşmış və o, bu zəngin xəzinəni bacarıqla əxz etmişdir. Alimin tənqidşünaslıq bilikləri bütün genişliyi ilə qızı Jalə Qurbanqızı ilə birgə yazdığı “Yaşar Qarayev: Milli yaddaş təlimi – Azərbaycançılıq” (2001) və “Xalq yazıçısı İlyas Əfəndiyevin yaradıcılığı ədəbi tənqiddə” (2014) monoqrafiyalarında üzə çıxdı. Y.Qarayev haqqında hər təzə söz, məqalə, yazı meydana çıxarkən, elə bilirsən ki, daha deyilməmiş söz qalmamışdır. Q.Bayramovun əsəri böyük alim, unudulmaz Yaşar Qarayev haqqında ikinci, həm də ən sanballı monoqrafiyadır. Burda müəlliflər Yaşar Qarayev fenomeni haqqında fərqli söz deyə bilir; ilk dəfə diqqəti ideoloji faktora – Sovet ideologiyasına rəğmən, ədibin yetişdiyi və eyni zamanda, yaradıcılığı boyu yetirdiyi milli yaddaş təliminə cəlb edirlər.
Bütün bunlardan başqa, Q.Bayramovun geniş, hərtərəfli ədəbiyyatşünaslıq potensialını üzə çıxaran: “Müasir Azərbaycan poeziyasında üslubi meyllər”, “Azərbaycan ədəbiyyatında tarixilik və müasirlik”, “M.Ə.Sabir ənənələri və Azərbaycan ədəbiyyatı”, “Səməd Vurğun dünən, bu gün və sabah”, “M.H.Şəhriyar poetik üslubu”, “Qarabağ ədəbi mühiti – uzaq keçmişdən bu günümüzə qədər” kimi maraqlı tədqiqat işləri var. Və bu tədqiqat işlərinin əsas məğzi-qayəsi alimin XX əsr klassikasını dərindən mənimsəyərək, müasirliyin, müasir ədəbiyyatın xidmətinə yönəltmək cəhdləri, ehtiraslarında görünür. Ümumən Qurban Bayramovun dövri və elmi mətbuatda 300-dən çox məqaləsi, altı monoqrafiya və kitabı çap olunub. Amma çap olunmamış tədqiqatları daha çoxdur.
Qurban Bayramovun ilk tədqiqat işlərindən başlayaraq, ədəbiyyatşünas istedadını görkəmli alimlərimiz yüksək qiymətləndirmiş: akademiklər M.Cəfər, K.Talıbzadə, B.Nəbiyev, Xalq şairi B.Vahabzadə, Xalq yazıçısı Elçin, professorlar Əkbər Ağayev, Yəhya Seyidov, Kamran Məmmədov, Mirzağa Quluzadə, Cəlal Abdullayev, Şamil Salmanov və onlarla digər alimlərimiz haqqında dəyərli fikirlər söyləmişlər. Eyni zamanda, Q.Bayramovun adekvat olaraq görkəmli alimləri dəyərləndirməsi, haqqında yazıları, fikirləri, deyimləri mövcuddur. Ümumən XX əsr ədəbiyyatımızda yeri olan elə bir imza tapmaq çətindir ki, bu və ya digər şəkildə Q.Bayramovun tənqidçi qələmindən yan ötsün.
Müstəqillik illərində Qurban Bayramovun yaradıcılığının ikinci dövrü başlayır. Bu mərhələdə o, ədəbi fəaliyyətinin əsas predmetini – müasir ədəbiyyatda, missiyasını isə tənqidçilikdə tapır. Demək lazımdır ki, köhnə ədəbi prosesin kökündən dağılıb, yenisinin hələ kifayət qədər oturuşmadığı müstəqillik illərində ədəbiyyatın ən çətin sahəsi – tənqidlə məşğul olmaq heç də asan məsələ deyil. Ədəbiyyatın, ədəbi dəyərlərin qarşısında böyük məsuliyyətlə yanaşı, bu, həm də tənqidçidən cəsarət tələb edir. Həqiqəti üzə demək cəsarəti; təkcə ədəbiyyat həqiqətlərini yox, həm də ədəbi mühit həqiqətlərini, bəzən üzdə olmayan, amma ədəbiyyatın inkişafına ciddi əngəl olan pərdəarxası kluar həqiqətlərini. Qurban Bayramovun istər xarakterində, istərsə də qələmində sözü birbaşa demək, həqiqətin keşiyində durmaq üstünlüyü var. Bunu tənqidçinin yazıları təsdiq edir. Habelə Q.Bayramov haqqında yazan, söz deyən hər bir kəs bunu tənqidçiyə yaraşan ümdə cəhət kimi vurğulayır.
Digər bir çətinlik ondan ibarətdir ki, klassikadan, bədii təsdiqini tapmış dəyərlərdən yazmaq həmişə uduşludur; yarımçıq, hələ başa çatmamış proseslərdən söz açmaq, zamanın sınağından çıxmamış predmetləri, həqiqətləri çözmək barədə isə bunu demək olmaz. Bununla belə, Q.Bayramovun klassik tədqiqatları ilə yanaşı, “Əli İldırımoğlunun yaradıclıq yolu: milli-mənəvi dəyərlərin bədii salnaməsi” (B., “Nurlan”, 2009), “Poeziyanın sirri: … şair Şahməmmədin poeportreti” (B., “MBM”, 2009) kimi monumental və mini-monoqrafiayalarının da adını çəkmək lazım gəlir.
Qurban Bayramovun ədəbiyyatşünas maraqları kimi, tənqidçi erudisiyası da genişdir. Ədəbi prosesi ardıcıl izləyən, dövrümüzə xas çoxçeşidliyi, çoxsəsliliyindən baş açan tənqidçi icmal-yazılarında yeri gəldikcə ümumiləşdirmələr aparır, dəyərləndirmələr verir, əsl poeziya bilicisi kimi ədəbi istiqamətləri müəyyənləşdirir. Müasir ədəbiyyatda qabartmağı lazım bildiyi ayrı-ayrı imza sahibləri haqqında portret yazılarla çıxış edir. Və bu zaman bir qayda olaraq Q.Bayramov poetik həqiqətin mövqeyində durur. Bədiiyyata çevrilməmiş, bədii dəyər kəsb etməmiş fakt onu məşğul etmir. Klassik dəyərlərin məcrasından çıxmış tənqidçi müasir ədəbi prosesdə ənənənin yerini bildiyi kimi, modern tendensiyaları da görür və dəqiq qiymətləndirir.
Heç təsadüfi deyil ki, uzun illər ərzində Ədəbiyyat İnstitutunda ilin ədəbi yekunları üzrə Q.Bayramovun hazırladığı poeziya icmalları Azərbaycan ədəbiyyatında son on ilin poetik mənzərəsini görməyə, analitik süzgəcdən keçirməyə tam imkan verir. O da əlamətdardır ki, Qurban Bayramov akademik İsa Həbibbəylinin ideya rəhbərliyi və baş redaktorluğu ilə N.Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutunun hazırladığı “Müstəqillik dövrü Azərbaycan ədəbiyyatı” ikicildliyinin (Bakı, Elm və təhsil, 2016) əsas müəlliflərindən olmuş, poeziya icmalları və portret oçerklərin yazılmasında yaxından iştirak etmişdir.
Qurban Bayramov ədəbi yaradıcılığında olduğu kimi, ictimai fəaliyyətində də həmişə fəal və diqqət mərkəzində olmuşdur. Bir çox mükafatlara, o sıradan, Azərbaycan MEA-nın “Fəxri fərman”ına və “Tanınmış Vurğunşünas alim” fəxri diplomuna layiq görülmüşdür.
Akademik İsa Həbibbəyli professor Qurban Bayramovu tıbrik edir.
Qurban Bayramov AMEA Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutunun ən qocaman əməkdaşlarından olub, Müstəqillik dövrü Azərbaycan ədəbiyyatı şöbəsində çalışır. İnstitutda da, şöbəmizdə də Qurban müəllimin böyük hörməti var. Hamımız onu sevir, qədrini bilir, bilik və təcrübəsindən bəhrələnməyə çalışırıq. Qurban Bayramov bugün müdrik çağlarının cavanlığını yaşayır, əvvəlki şövq və əzmlə qələm işlədir, müasir ədəbiyyatımızın qarşısında duran problemləri çözməkdə davam edir. 75 yaşınız mübarək, Qurban müəllim!
1. Göyyurd nədən Göyyurd bu təxəllüs sizə nə verdi…
Göyyurd mənim doğulub boya-başa çatdığım Gədəbəy rayonunda bir yaylağın adıdı Biz hər yay o yaylağa köçərdik Ona görə də bu yaylağın adını özümə təxəllüs götürdümBu təxəllüslə ədəbi aləmdə tanındım Yeddi ədəd şeir kitabının müəllifiyəm ,,Mübarizi olan millət “adlı şerim rus bölməsi üçün nəzərdə tutulan 8 -ci sinif Azərbaycan dili dərsliyində tədris olunur.
2. Ən gözəl şeiriniz hansıdır Oxucularnız sizi hansı şeirlə daha çox tanıyırlar?
Bu mənim üçün çətin sual oldu Şeir şair üçün övlad kimidi seçim etmək olmur Mən bütün şeirlərimi ürəyimin diktəsiylə yazdığımdan hamısı mənim üçün əzizdi Qaldı ki , oxuculara onu deyə bilmərəm .
3. Ədəbiyyat sizə nə verdi nə qazandınız qazandığınızdan itirdikləriniz çox oldu…yoxsa
Ədəbiyyat indiki dövrdə sözün əsl mənasında maddi cəhətdən qazanc mənbəyi deyil , amma mənəvi cəhətdən çox şey qazandırdı Ürəyimin ən mərhəm hisslərini oxucularımla bölüşə bildim Yetişməkdə olan gənc nəslin vətənpərvərlik ruhunda böyüməsində az da olsa mənim də rolum var deyə bilərəm Vətən müharibəsində qəhrəmanlıq göstərən oğullarımız orta məktəbdə dərs kimi mənim də şerimi oxuyub öyrəniblər Yəqin ki , müəyyən qədər təsiri olub.
4. İşıq üzü görmüş kitablarınızdan hansı sizə daha çox doğmadır…Şair üçün hamısı doğmadır amma içlərində biri olmalı sizə daha çox doğma olan.
Sonuncu kitabım .,Dövlətim var ,ordum var “Bakı , ,,Nərgiz “nəşriyyatı ,2020. 352səh .bu kitabımı dövlətimizin , millətimizin ,ordumuzun qələbələrinə həsr etmişəm . Burada toplanan bütün şeirlər vətənə , millətə ,ordumuza yazılan şeirlərdir .Müharibənin ilk günlərindən nəşriyyata təqdim etdim və nəhayət 01.11.2020.çapa imzalandı .Vətən müharibəsində qələbəmizin elan olunmasından bir neçə gün sonra kitabım çapdan çıxdı.
5. Çox gözəl hansı nəşiryyatlar sizi qane edir bir nəşiryyatla işləyəsiniz həmin nəşiryyatın işlərini bəyənmisiniz….
Kitablarım ,,Şur”, ,,Elm və təhsil “və ,,Nərgiz “nəşriyyatlarında çap olunub. Bu nəşriyyatların hər birindən özümə sağı və ehtiram görmüşəm və hər birinə təşəkkür edirəm . sayğı
6. Kitabın qalınlığına önəm vermisiniz yoxsa sözə dəyərniz sevginiz daha çox olub….
Kitabın qalınlığı sözü qiymətdən salmır Zəif şeir elə nazik kitabda da zəifdir Yaxşı şeir də həmçinin.
7. Öldalarınız Atalarını oxuyurmu olubmu desin sizə şeirlərini bəyənmirəm Ata zövqümə uyğun deyil…
Bəli ,oxuyurlar , kiçik oğlum Ömər 11 yaşı var şeirə daha çox maraq göstərir .Şeir ruh məsələsidi ,ona görə də hər kəsin bəyənməyi mümkün deyil .Şeirlərimin hamısı bəyənilmir ,amma mən buna təbii baxıram .
8. 11 yaşlı ömər özü nəsə yazıbmı Atasına baxsın həvəslənsin yazdığını sizə göstərsin…belə bir şey olubmu?
Yazmaq istəyib ,amma alınmayıb Bəlkə gələcəkdə yazar .
9. Kimləri bəyənirsiniz kimləri oxuyursunuz sevdiyiniz hər hansı bir əsər varmı??
Yaxşı şeirləri məmnuniyyətlə oxuyuram kimin yazmasından aslı olmayaraq Klassiklərimizdən üzü bəri çox böyük şairlərimiz var Azərbaycan ədəbiyyatı dünyanın ən zəngin ədəbiyyatıdır Bu ədəbiyyat bu gün də yaranır və zənginləşir Bu gün kü ədəbiyyata gələcək nəsillər daha doğru qiymət verəcək .
10. Yeni kitab düşünürsünüzmü…
8-ci şeir kitabımın şeirləri hazırdır .2015 -ci ildən bəri vətənpərvərlik mövzusundan əlavə yazdığım bütün şeirlər kitab kimi çap olunmayıb. İnşallah ,imkan olanda çapa təqdim edəcəm.
11. Nə demək istərdiniz oxucularınıza hansı şeiri paylaşardınız bizimlə…
Bu dünyada hər kəsin öz nağılı olur, hər nağılın da öz qəhrəmanı. Və bir də öz nağılını öz əməlləri ilə yazan insanlar var. Gəlin sizə Həsənov Həsən Səfər oğlu haqqında danışım, öz nağılının real qəhrəmanı olan, ağlı kəsən gündən vətən sevgisini, torpaq yanğısını canında gəzdirən bir oğuldan… Ailənin dörd övladından biri olan Həsən, 3 iyun 1996-cı ildə, Sabirabadın Kür çayının sağ sahilində yerləşən Quruzma kəndində dünyaya gəlmişdi. Yıxıla-dura böyümüş, ilk addımları ilə valideynlərinə sevinc bəxş etmişdi. Ata-anası “oğuldan oğul, qızdan qız” valideyni olduqları üçün uca Yaradandan razı idilər…
Ayla-günlə böy atan Həsən, 2002-ci ildə Z.Əliyev adına Quruzma kənd tam orta məktəbin birinci sinfinə getmiş, 2014-cü ildə məktəbi bitirib vətən borcunu vermək üçün həqiqi hərbi xidmətə yollanmışdı. Xidmətini Mingəçevir “N” saylı hərbi hissədə, Quru Qoşunlarının sıralarında kəşfiyyatçı kimi kimi yerinə yetirən Həsən, vaxtaşırı komandanlığın tapşırıqlarına əsasən düşmən tərəfə keçərək lazımi hərbi məlumatları əldə edərək geri qayıdırdı. Qəlbində düşmənə sonsuz nifrəti, vətənə məhəbbət hissi daşıyan Həsən, daim qaynar nöqtələrdə olmağa can atırdı. Bu istəyi onu hətta qanunları pozmağa da vadar etmişdi. 2016-cı ildə o, məlum Aprel döyüşlərində iştirak etmək üçün xidməti hissədən icazəsiz çıxaraq ordu kəşfiyyatı qrupundan olan MAXE hərbi qulluqçularla birgə cəbhəyə getmiş, lakin komandanlıq tərəfindən geri qaytarılaraq Göranboyda bir ay əlavə xidmətlə cəzalandırırlmışdı…
2016-cı ilin may ayında ordu sıralarından tərxis olunaraq doğma kəndinə qayıdan Həsən Həsənov müxtəlif işlərdə çalışsa da, fikri cəbhədə idi,hər gün baş verən hadisələri izləyir və orda olmaq, düşmənə həddini göstərmək üçün fürsət axtarırdı. Bu fikirlə o,Tovuz hadisələri zamanı çağırırş gözləmədən döyüş zonasına gedir, üç gün sonra isə geri dönərək könüllü cəbhəyə getmək üçün Hərbi Komissarlığa ərizə ilə müraciət edir. 2020-ci il sentyabr ayının ortalarında Müdafiə Nazirliyindən telefonuna daxil olan zənglə arzusu qismən reallaşır və 21 sentyabr günü Ölkə Prezidenti İlham Əliyevin ilk çağırışı ilə cəbhəyə yollanır…
…Sərhədə möhkəmdi, ayıq-sayıqdı,
Vətənin poladtək mətin əsgəri…
Beyləqanda yerləşən “N” saylı hərbi hissədə təlimlərə qoşulan Həsən, müharibənin ilk başlandığı 27 sentyabr günündən etibarən Ordu Kəşfiyyatı Qrupu ilə döyüşlərə qatılmışdır. Kəşfiyyatçı döyüşçü Füzuli, Cəbrayıl, Hadrut, Tərtər rayonunun Talış və Suqovuşan kəndləri, Zəngilanın dörd, Qubadlının isə üç kəndi uğrunda gedən ağır və şiddətli döyüşlərdə iştirak etmiş, düşmənin çoxlu sayda canlı qüvvəsinin, hərbi zirehli texnikasının məhv edilməsində, yaralı yoldaşlarının vaxtında təxliyyə olunmasında xüsusi igidlik göstərmiş, döyüşlərin birində düşmən mühasirəsinə düşən döyüşçülərin sağ-salamat mühasirədən çıxarılmasını təmin etmişdir.
Cəsur döyüşçü oktyabr ayının 20-də, Qubadlının Bala Soltanlı kəndi uğrunda gedən çətin və qanlı döyüşlərdə ağır qəlpə yarası alaraq şəhidlik zirvəsinə ucalmış və doğulduğu Qəzli kəndində torpağa tapşırılmışdır. Ölümündən sonra Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin verdiyi sərəncamla “Vətən Uğrunda” medalı ilə təltif edilmişdir…
Həsən ailəli idi, tezliklə ata olacaqdı… Valideynləri Səfər kişi, Kifayət xanım və həyat yoldaşı Kəmalə xanım şəhidin ətrini onun dünyaya gələcək körpəsindən almağa çalışır. Ən böyük təsəlliləri isə böyük tarixi ərazilərə malik olan bir xalqın düşmən tərəfindən əsrlərlə pozulmuş ərazi bütövlünün bərpası, Azərbaycanın bu haqlı davada qazandığı böyük və şanlı qələbəsidir…
Bu gün dəyərli dostumuz, gözəl insan araşdırmaçı-yazar, pedaqoq, məşhur “Səfəvilər: paralellər, ehtimallar, həqiqətlər…” kitabının müəllifi Araz Şəhrilinin doğum günüdür! Ad günü münasibəti ilə Araz müəllimi təbrik edir, uzun və sağlıqlı bir ömür, bütün işlərində müvəffəqiyyətlər arzulayırıq! Uğurlarınız bol olsun,Arazmüəllim!
QISA ARAYIŞ
Araz ŞƏHRİLİ (Abbasov) 6 iyun, 1974–cü ildə Bakı şəhərində ziyalı ailəsində anadan olub. Əslən Zəngilan rayonunun Xurama kəndindəndir. Atası Əməkdar jurnalist, tanınmış ziyalı Ələkbər Şəhrilidir. Araz müəllim hazırda pedoqoji fəaliyyətlə və paralel olaraq yaradıcılıqla – araşdırmalarla məşğuldur. Dövri mətbuatda, ölkəmizin elmi-mədəni, ictimai-siyasi həyatında müəyyən bir fikrin formalaşmasında əhəmiyyətli rol oynayan müxtəlif kütləvi informasiya vasitələrində müntəzəm olaraq çıxışlar edir. “Monqol yürüşlərinin əsl səbəbləri və Mövlanə Cəlaləddin Ruminin sirri”, “Qacarlar sülaləsinin süqutu hansı ölkənin xüsusi xidmət orqanının işi idi”, “Geosiyasət: ziddiyyətlər və xəyanətlər (vikinqlərin Azərbaycan üzərinə yürüşlərinin əsl səbəbləri)”, “Gürcüstan və Hindistan: düşündürücü faktlar”, “Nadir şah Əfşarın nəvələrinin izi ilə”, “Şeyx Heydərin son döyüşü”, “Şah İsmayılı göytürklərin xaqan nəsli və Çingiz xanla nələr birləşdirir”, “Makedoniyalı İsgəndər və Nadir şah Əfşar: tale oxşarlıqları”, “Qərblə Şərqin müqayisəsi və ya bugünkü problemlərin tarixi kökləri”, “Ermənilərin əsl vətəni haradır: Hindistan, yoxsa Efiopiya”, “Tarix təkrarlanır”, “Babil qülləsi: dillərin hamısının kökü eynidir”, “Babil qülləsi: Çingiz xan və seyidlər”, “Babil qülləsi: Çingiz xan hansı dildə danışırdı”, “Babil qülləsi: təkrarlanan şəxs adları”, “Novruz sirləri: Novruz sözünün əsl mənası”, “Novruz sirləri: qədim romalılar Novruz bayramından niyə imtina etdilər”, “Amerika hindularının mənşəyi: türk izi barəsində düşüncələr”, «Кем был Будда, спустя века обретший бессмертие» və onlarla digər maraqlı elmi məqalənin müəllifidir.
“Səfəvilər: paralellər, ehtimallar, həqiqətlər…” əsərinə görə Araz Şəhrili “Yazarlar” jurnalı tərəfindən yeni kitabların nəşri münasibətilə təqdim olunan “Ziyadar” Mükafatına layiq görülmüşdür.
1. Ədəbiyyat inqilab isaq üçün nədir? Maraqlı sualdır…Taleyin ədəbi taleyə cevrilməsi sir-xudadır. Nə vaxt əlimi qələmə uzatdım,nə vaxt ay işığını söz kimi sinəmə cəkdim,qəti xəbərim yoxdu… Bircə onu bilirəm ki bu dünyada gördüyüm nə varsa sözdür, bilmirəm bu ədəbiyyatdirmı, bu sənətdirmi?-Bu sualın cavabını məndən yox sözdən soruşun nə olar…
2. Hansı şeiriniz yadda qalan oldu sizcə Oxucuların sevimli şeirinə çevrildi…
Bilmirəm..Bütün oxucular anla əbədiyyət arasındadırlar Onların yaddaşından xəbərim yoxdu
3. İsaq təxəllüsünüzün tarixi nədir… İc sualdır Atamın adı-İsaq Cəkindim zaman-zaman bu adın qınağından, bu ad məni həmişə oyaqsaxlayıb sözlə dünya arasında…İki ada birdən-birə sahib cıxmaq cətin işdi Söz həmişəzəhmlidi…atam kimi…
4. Atanızı necə xatırlayırsınız?
Əslində atam mənim xatirəm deyil nəfəsimdi Nəfəsi necə xatırlayasan?Övladları onun xəyallarına xəyanət etdilər Atam başdan-başa həyat tufanı idi Amma bu tufanyatağından cıxdı, necə deyərlər biz onun arzularına borclu qaldıq Atam qınından sıyrılmış qılınc idi Amma bu qılınc özünü kəsdi… Nə isə…
5. Xəyallarınızın rəngi nədir O, xəyallarınızın baş qəhramanın adı nədir?
Mən xəyallarımı yormuş adamam…Onin rəngləri kimsəni təəcübləndirməz,cünki qanadları ucalıq fəth efə bilmədi Ortalıqda döyükdü … bu da taledi, bir qələm adamının taleyi Etiraf ən böyük həqiqətdir
6. Sizcə bu yorğunluq şeirlərinizə hopubmu…
Şeirlərim ağ atlı oğlandı…Onun cox vədə yüyənini cəkə bilmirəm Özünü odun,atəşin icində rahat hiss edir…poeziya sevgidir Onu kim məğlub edə bilər ki..? Yorğunluq ruhun qəzasıdı Xoş halına o qəzadan qacanın.
7. İndi ki gənclər sizi qane edirmi təbii ki, söhbət yazarlardan gedir?
Gənclik həmişə mənim ücün həmişə narahat ovqatımdı..Onların cılğınlığı təbiidir Bu ğünün icindədirlər Onları ən gözəl anlayan isə zamandır Sözün zamanı isə həmişə dəliqanlı olur Gənclik kimi..Qoy onlar özlərinidüşündükləri kimi ifadə etsinlər… Bu qorxulu deyil Qorxulu olan gəncliyi dedi-qodu ilə qocaltmaqdı.
8. Sizin janrınız hansıdır özünüzü hansı janrda daha çox ifadə edirsiniz…
Əslində mənim janrım yoxdu, mənim əhvalım və əhvalatım var…Var olan isə varlığın mistik həqiqətləridir…Söz adamı bu varlıq icində özünü ifadə formaslnı secir…Nəzmin ya nəsrin havasında havasını tapır Bü da şərti gedişdi Poetik ovqatın hüdudlarını forma cilovlaya bilmir … Mən isə özümü hələlik şeirdə axtarıram Tapmaq isə allahın işidi.
9. Dəydimi sizcə Ömrünüzü söz- söz , Misra-Misra bir şam tək əritiniz peşimanlığını çəkdinizmi Yoxsa şeir Allahın bir lütfümü sizə?
Məncə poeziya tanrı lütfüdür…Xoş halına bu əzabı cəkənin Misra-misra dünyaya acılan bəsirət gözündən xoş nə ola bilər …Necə ki şeirlərimin birində demişəm-Sözdən yox özgə canım….
10. Maraqlıdır kitablarınızın adları işlədiyiniz nəşiryyatlar qane edirmi sizi nəşiryyatlar…
Adlarda doğulur…Hərə öz taleyini adını daşıyır Kimisi ürəyə kimisi də ünvansız boşluğa…Əslində ad ciddi məsələdi…müllifin poetik kodudu… Amma acarı oxucunun əlindədi ,,Deməyə sözüm var'”, ,,Canım sənə desin”, ,,İndi elə təkəm ki…”” və başqaları…Qaldı nəşriyyatlar bu cətin məsələdi Onlar müəllfi, onun ruhunu duymalıdı Hələki belə nəşriyyat demək olar ki yoxdu..
11. Son olaraq oxucularınıza nə demək istərdiniz oxucularınızla hansı Şeirinizi paylaşmaq istərdiniz…
Bu məzmunlu suallar ücün sizə təşəkkür edirəm.Loğman olsa carə qılmazHər dərdimi bilə-bilə.Dünya mənə ana olmaz,Durum gedim anamgilə.
Asif həmişə evdən çıxanda həyat yoldaşı Minayə xanımdan soruşardı:
-Evə nə alınacaq?
O da lal-dinməz əlində tutduğu siyahını ona uzadardı. Asif siyahını alıb yola düzələrdi.
Asif pilləkənləri düşə-düşə siyahıya baxdı. Üç şey alınası idi: yulaf, itburnu, bir də çaytikanı.
Minayə xanım Asifin xarakterinə bələd idi. Ağır xasiyyəti vardı. Özündən tez çıxırdı. Hövsələsiz idi. Ona görə də Minayə xanım onun qayda-qanunlarını pozmamağa çalışırdı. Qadın deyəndə ki, dükan-bazardan filan-filan şeyləri al. Asif də öz növbəsində:
-Onları bir siyahıya yaz, – deyə bildirirdi. -Bir də görürsən ki, nə isə yadımdan çıxıb, beynimi çatlada-çatlada qalıram ki, axı arvad yenə nə isə tapşırmışdı almağa. Ya da götürüb zəng edir, bir daha səndən soruşuram: aldıqlarım budur, yaddan çıxan nədir? Həm də beynimi yükləmək istəmirəm. Alınacaq şeylərin siyahısı olanda ona baxır, alıb yığıram çantalara. Beynim də yorulmur.
Asif bir də Minayə xanıma tapşırmışdı: siyahıda çörək yazmısansa, qarşısında göstər – 1 ədəd, yoxsa 2 ədəd. Makaron, un, şəkər tozu, qənd alınacaqsa, yaz neçə kiloqram, yaxud yarım kilo və s. və i.a. Yoxsa girinc qalıram: neçə çörək alım, un neçə kilo olacaq?
İndi Minayə xanım yazmışdı: 1. Yulaf – yarım kilo. Özü də Elmlər Akademiyası metrosundan bir qədər aralıda yerləşən “İvanovka” mağazasından alınacaq. 2. İtburnu – 1 stəkan. 3. Çaytikanı – 1 stəkan.
Asif “Akademkitaba” dəyib “İvanovka” mağazasına yollandı. Yarım kilo yulaf aldı. Gördü ki, yaxşı kəsmik var. Yarım kilo kəsmik də alıb, 3 manat 50 qəpik ödədi. Yarım kilo yulafa – 1 manat, yarım kilo kəsmiyə – 2 manat 50 qəpik.
“İvanovka” mağazasında itburnu ilə, çaytikanı olmadığından 39 nömrəli avtobusa oturub “İnşaatçılar” metrosunun yanına gəldi. Avtobus dayanacağının yanında ağbirçək bir qadın dərman bitkiləri, ədviyyalar satırdı: kəklikotu, çobanyastığı, bağayarpağı, nanə, çayçəpişi, çörəkotu, cirə… Nə istəsən vardı.
Asif itburnu aldı, çaytikanı isə olmadı. “Bizim market”ə gedən yolda Şəkililərin bir dükanı vardı. Burada mer-meyvədən, ədviyyadan, cürbəcür çərəzlərdən, meyvə qurularından, qoz, fındıq, şabalıddan tutmuş hər şey vardı.
Burada da çaytikanı tapmadı. Satıcı dedi:
-İndi aprel ayıdır, çaytikanı çətin taparsan.
Asif evə zəng etdi. Minayə xanım dedi ki, aptekə dəysin.
Asif gəzə-gəzə “Kaktus” restoranının yanındakı aptekə gəldi. İri cüssəli aptekçi:
-Buyurun, nə lazımdır? – deyə soruşdu.
Asif:
-Çaytikanı lazımdır.
-Varımızdır.
Asif sevindi. Aptekçi soruşdu:
-Çaytikanı yağı istəyirsiniz, yoxsa çaytikanı şamı?
Asif tez:
-Yox, – dedi. –Meyvəsi lazımdır.
Aptekçi təəccüblə:
-Çaytikanının meyvəsi olmur.
Asif qaldı mat-məəttəl. Bu aptekçi deyəsən təzə idi. Dava-dərmana yaxşı bələd deyildi. Ən azından hansısa tibb kollecini bitirmişdi. Amma xam adama oxşayırdı. Asif aptekçinin iri bədənini süzüb onun kimi nataraz, qarnı burnuna dəyən Dava Dərmanovu yadına saldı. Dava universiteti bitirib poliklinikada həkim işləyirdi. Can həkimi idi. Xəstəni özü bildiyi kimi müayinə edəndən sonra:
-Çıx, çöldə gözlə, resept yazıram, – deyirdi.
Xəstənin çölə çıxdığına əmin olandan sonra köhnə, saralmış bloknotunu çıxarır, ora baxaraq dava-dərmanın adını kağıza yazırdı ki, xəstəyə versin. Əllə yazılmış bu konspektdəki latın dilində olan hansısa sözdəki hərfi ayırd edə bilməyəndə necə gəldi yazırdı ki, guya xətti belədir.
Resepti yazandan sonra xəstəni çağırıb ona verirdi. Bir dəfə özü Asifə etiraf etdi:
-Nə edim?! Universitet qurtarmışam, amma mənim əvəzimə atam oxuyub. Mən isə yeyib-içib gəzmişəm. Bu da axırı. Mənim yerim bilirsən haradır? İdman oyunları olur ha. Bir də görürsən biri yıxılır, birini əzirlər. Bu vaxt onu elə oradaca ilk tibbi yardın edilmək üçün stadionun, oyun meydançasının yanını kəsdirmiş həkimin yanına gətirirlər. Sən də orasına-burasına spirt çəkir, dava-dərman edirsən, qurtarıb gedir. Əyər-əskiyin də bilinmir.
Aptekçi deyəndə ki, çaytikanının meyvəsi olmur, Asif olub-keçənləri, dostu Dava Dərmanovu xatırladı.
Aptekçi Asifin dayanıb durduğunu görüb irişirdi. Asifi də gülmək tutdu. Bu aptekçi də sən demə elə Dava Dərmanovun tayı imiş. Buna əmin olduğundan Asif dedi:
-Yaxşı, həkim, deyirsən çaytikanının meyvəsi olmur. Əgər meyvəsi olmursa, bəs onda onun yağını nədən çəkirlər, şamını nədən düzəldirlər?
Aptekçi daha irişmirdi. Qıpqırmızı qızarmışdı. Asif yaman yerdə onu yaxalamışdı.
